Οι ψυχικές διαταραχές παγκοσμίως έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 1990 και μετά, επηρεάζοντας πλέον 1,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους, όπως διαπιστώνει έρευνα του ινστιτούτου «Institute for Health Metrics and Evaluation» (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «The Lancet».
Η ανάλυση εξέτασε τη συχνότητα εμφάνισης της νόσου και την επιβάρυνση ανά φύλο, σε 25 ηλικιακές ομάδες, 21 γεωγραφικές περιοχές και 204 χώρες και εδάφη για την περίοδο 1990-2023, αποτελώντας την μέχρι σήμερα πιο ολοκληρωμένη παγκόσμια μελέτη για τις ψυχικές διαταραχές.
Τη μεγαλύτερη συνολική επιβάρυνση ψυχικών διαταραχών καταγράφουν οι έφηβοι ηλικίας 15-19 ετών και οι γυναίκες όλων των ηλικιών.
Επίσης, η επιβάρυνση διαφέρει σημαντικά μεταξύ χωρών, με ορισμένα από τα υψηλότερα ποσοστά να εντοπίζονται σε περιοχές υψηλού εισοδήματος, όπως η Αυστραλασία και η δυτική Ευρώπη, ιδιαίτερα χώρες όπως η Ολλανδία, η Πορτογαλία και η Αυστραλία.
Σημαντικές αυξήσεις καταγράφηκαν επίσης στη δυτική Υποσαχάρια Αφρική και σε περιοχές της νότιας Ασίας.
ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΝ ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΜΕΙΖΩΝ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ
Οι ερευνητές αξιολόγησαν δώδεκα ψυχικές διαταραχές και διαπίστωσαν ότι όλες οι ψυχικές διαταραχές παρουσίασαν αύξηση εμφάνισης μεταξύ 1990 και 2023.
Οι αγχώδεις διαταραχές και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή αποτελούν την 11η και 15η, αντίστοιχα, κυριότερη αιτία επιβάρυνσης της υγείας του πληθυσμού, ανάμεσα σε 304 ασθένειες και τραυματισμούς παγκοσμίως.
Στις αγχώδεις διαταραχές και τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή οφείλονται σε μεγάλο βαθμό οι πρόσφατες αυξήσεις εμφάνισης ψυχικών διαταραχών.
Από το 2019, η εμφάνιση της μείζονος κατάθλιψης αυξήθηκε κατά περίπου 24%, ενώ οι αγχώδεις διαταραχές αυξήθηκαν περισσότερο από 47%, με τις δύο παθήσεις να κορυφώνονται τα χρόνια μετά την πανδημία COVID-19.
Οι ψυχικές διαταραχές επηρεάζουν ανθρώπους σε όλα τα στάδια της ζωής, ωστόσο οι μορφές και οι επιπτώσεις τους διαφέρουν ανά ηλικία.
Στην πρώιμη παιδική ηλικία κυριαρχούν διαταραχές, όπως η διαταραχή του φάσματος του αυτισμού, η διαταραχή ελλειματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), οι διαταραχές συμπεριφοράς και η ιδιοπαθής αναπτυξιακή νοητική υστέρηση. Καθώς τα παιδιά περνούν στην εφηβεία, το άγχος και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή αποτελούν τις σημαντικότερες αιτίες ψυχικού φορτίου.
Η δραματική αύξηση των ψυχικών διαταραχών τις έχει καταστήσει την κυριότερη αιτία αναπηρίας παγκοσμίως, ξεπερνώντας τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τον καρκίνο και τις μυοσκελετικές παθήσεις.
Το 2023, οι ψυχικές διαταραχές αντιστοιχούσαν σε 171 εκατομμύρια χρόνια ζωής χαμένα λόγω αναπηρίας και πρόωρου θανάτου (ο συγκεκριμένος δείκτης είναι γνωστός ως DALYs) παγκοσμίως, κατατάσσοντάς τις στην πέμπτη κυριότερη αιτία συνολικού φορτίου νόσου.
Υπολογίζεται ότι μόνο περίπου το 9% των ανθρώπων με μείζονα κατάθλιψη παγκοσμίως λαμβάνουν στοιχειωδώς επαρκή θεραπεία, ενώ σε 90 χώρες λιγότερο από το 5% λαμβάνει επαρκή φροντίδα.
Από τις 204 χώρες και περιοχές που εξετάστηκαν, μόνο λίγες χώρες υψηλού εισοδήματος, όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς και η Ολλανδία, διαθέτουν κάλυψη θεραπείας που υπερβαίνει το 30%, γεγονός που αναδεικνύει τα τεράστια παγκόσμια κενά στη φροντίδα ψυχικής υγείας.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η επέκταση της πρόσβασης στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, θα είναι κρίσιμη για τη βελτίωση της κατάστασης. Η επίτευξη αυτού του στόχου θα απαιτήσει συντονισμένη διεθνή δράση και διαρκείς επενδύσεις στα συστήματα ψυχικής υγείας.
ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
«Οι ψυχικές διαταραχές αποτέλεσαν το 2023 μία από τις κυριότερες αιτίες επιβάρυνσης της υγείας στην Ελλάδα», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Αλίζε Φεράρι (Alize Ferrari), επίτιμη αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Κέντρο Έρευνας Ψυχικής Υγείας του Κουίνσλαντ και συνεργαζόμενη επίκουρη καθηγήτρια στο IHME.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, ο αριθμός των ατόμων με ψυχικές διαταραχές, και στα δύο φύλα, λαμβάνοντας υπόψη και τις ηλικιακές διαφορές του πληθυσμού, αυξήθηκε από 14.156,51 ανά 100.000 κατοίκους το 1990 σε 19.551,86 το 2023.
Το 2023, οι ψυχικές διαταραχές στην Ελλάδα συνέβαλαν σε 325.000 DALYs στον ελληνικό πληθυσμό, ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας.
Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί σε αύξηση 135,5% σε σύγκριση με το 1990. Συνολικά, οι ψυχικές διαταραχές αντιστοιχούσαν στο 8,5% των συνολικών DALYs από όλες τις αιτίες στην Ελλάδα, αποτελώντας την πέμπτη σημαντικότερη αιτία συνολικών DALYs το 2023.
Οι αγχώδεις διαταραχές και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή αποτελούσαν το μεγαλύτερο ποσοστό αυτών των χαμένων χρόνων ζωής.
Η κα Φεράρι εξηγεί, επίσης, ότι το 2023 ο δείκτης DALY για τις ψυχικές διαταραχές στην Ελλάδα (3.005,1 DALY ανά 100.000 κατοίκους) ήταν ελαφρώς υψηλότερος σε σύγκριση με την υπόλοιπη δυτική Ευρώπη (2.744,5 DALY ανά 100.000 κατοίκους) και σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο όρο (2.070,5 DALYs ανά 100.000 πληθυσμού).
Τα αποτελέσματα «δεν προκαλούν έκπληξη», δήλωσε στο ABC ο καθηγήτης Philip Batterham, συνδιευθυντή του Κέντρου Έρευνας Ψυχικής Υγείας του Australian National University.
Ωστόσο, τόνισε ότι χρειάζεται προσοχή κατά την εκτίμηση του ποσοστού των ψυχικών διαταραχών.
«Έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση, όμως στο ίδιο διάστημα — από το 1990 έως το 2023 — αυξήθηκε και ο πληθυσμός», ανέφερε ABC.
«Αν εξετάσει κανείς τα ηλικιακά σταθμισμένα ποσοστά, αυτό αποτελεί καλύτερο δείκτη για το πόσο αυξάνεται αναλογικά το φαινόμενο στον πληθυσμό».
Η έκθεση ανέφερε ότι επιχείρησε να περιορίσει τα σφάλματα που προκαλούνται από διαφορετικούς ορισμούς περιστατικών και διαφορετικές μεθόδους συλλογής δεδομένων — κάτι που ο Δρ Batterham επισήμανε επίσης ως πιθανό περιορισμό.
«Συνήθως βασίζονται σε αυτοαναφορές», είπε.
«Δηλαδή, οι άνθρωποι αναφέρουν τα συμπτώματα που βιώνουν και από αυτά μπορούμε να συμπεράνουμε αν ενδέχεται να πληρούν τα κριτήρια για κάποια ψυχική διαταραχή. Όμως αυτό δεν είναι το ίδιο με μια επίσημη διάγνωση ψυχικής διαταραχής, επομένως σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται υπερεκτιμήσεις».
Πρόσθεσε ακόμη ότι οι διαφορετικές πολιτισμικές αντιλήψεις γύρω από τις ψυχικές διαταραχές ενδέχεται επίσης να επηρεάζουν τον αριθμό των περιστατικών.
«Ένα στοιχείο που ξεχώρισε ήταν ότι οι περιοχές με τις μεγαλύτερες αυξήσεις φαίνεται να είναι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος», επισήμανε,
Στο μεταξύ, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι με ψυχικές ασθένειες σε όλο τον κόσμο εξακολουθούν να κρατούνται δεμένοι με αλυσίδες, με τους κινδύνους να γίνονται ακόμη σοβαρότεροι μετά την πανδημία COVID-19.
«Υπάρχουν παγκόσμιες τάσεις προς μεγαλύτερη ανισότητα και μεγαλύτερη παγκοσμιοποίηση, οι οποίες ενδέχεται να οδηγούν σε αλλαγές μέσα στις διαφορετικές κοινωνίες και πιθανώς σε αυξημένα επίπεδα ψυχικής δυσφορίας (σε αυτές τις περιοχές). Επειδή η ψυχική υγεία είναι μια εξαιρετικά σύνθετη κατάσταση υγείας, επηρεάζεται από κάθε είδους παράγοντες» πρόσθεσε ο Δρ Batterham.
»Όπως έχουμε δει με ευρύτερες παγκόσμιες αλλαγές, όπως οι πόλεμοι και οι οικονομικές δυσκολίες, έτσι και ζητήματα όπως η χρήση της τεχνολογίας και οι αλλαγές στην εργασία μπορούν επίσης να επηρεάσουν το άτομο. Υπάρχουν επίσης πολλοί παράγοντες που σχετίζονται με τις σχέσεις, τις συνήθειες ύπνου και τον τρόπο ζωής, οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν την ψυχική υγεία».
«Όταν όλα αυτά συνδυάζονται, δημιουργείται η πιθανότητα αυτοί οι παγκόσμιοι παράγοντες, μαζί με πιο τοπικούς και ατομικούς παράγοντες, να επηρεάζουν τα στοιχεία που βλέπουμε σήμερα».
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση: www.thelancet.com
Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ
Αν εσείς ή κάποιος που γνωρίζετε χρειάζεστε βοήθεια επικοινωνήστε με:
Lifeline στο 13 11 14
Beyond Blue στο 1300 224 636
Headspace στο 1800 650 890
ReachOut στο au.reachout.com
MensLine Australia στο 1300 789 978
SANE στο 1800 187 263
The post Διπλασιασμός της εμφάνισης ψυχικών διαταραχών παγκοσμίως από το 1990 ως σήμερα appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.