Την περασμένη εβδομάδα, τον γύρο του Διαδικτύου έκαναν εικόνες που έδειχναν έναν έλληνα αξιωματικό των Ενόπλων Δυνάμεων να δίνει τον στρατιωτικό του όρκο, παρουσία ιερέα της λεγόμενης Ελληνικής Εθνικής Θρησκείας. Πρόκειται για μια κοινότητα ανθρώπων που πιστεύουν στους θεούς των αρχαίων Ελλήνων και θεωρούν ότι ο χριστιανισμός είναι «ξένη θρησκεία, η οποία έχει κάνει εισβολή κι έχει επιβληθεί με τη βία στην πατρίδα μας», όπως λέει εκπρόσωπός τους.
Από το 2017 μάλιστα, αποτελούν γνωστή βάσει Συντάγματος θρησκεία και έχουν τον δικό τους αναγνωρισμένο χώρο λατρείας και άδεια να διεξάγουν θρησκευτικές τελετές, όπως γάμους και κηδείες. Με αφορμή το ομολογουμένως… περίεργο περιστατικό, «ΤΑ ΝΕΑ» παρουσιάζουν τις βασικές θέσεις των ανθρώπων πίσω από τους χιτώνες.
«Είναι η θρησκεία των αβάπτιστων προγόνων μας. Εμφανίστηκε στην αχλή της ιστορίας, με την εμφάνιση του Ελληνα», λέει στα «ΝΕΑ» η Ελένη Αντιγόνη Ξάνθη, ιέρεια της Ελληνικής Εθνικής Θρησκείας. Η θρησκεία των αρχαίων Ελλήνων απαγορεύτηκε σταδιακά στην ύστερη ρωμαϊκή και πρώιμη βυζαντινή περίοδο με μια σειρά μέτρων, όπως τα Θεοδοσιανά Διατάγματα, που απαγόρευσαν τις θυσίες κι έκλεισαν τους ναούς.
Σύμφωνα με την Ε. Ξάνθη όμως, η θρησκεία δεν εξαφανίστηκε, αλλά ακολούθησε κάποιες «υπόγειες διαδρομές» κι έφτασε μέχρι τη σύγχρονη εποχή. «Κάνει έτσι μια δυναμική επανεμφάνιση στα πολύ πρόσφατα χρόνια. Το 1997 έχουμε την ίδρυση του Υπατου Συμβουλίου των Ελλήνων Εθνικών που είναι ο επίσημος φορέας της Ελληνικής Εθνικής Θρησκείας». Επειτα, το 2017 η θρησκεία αναγνωρίστηκε από το κράτος ως «γνωστή» και έλαβε άδεια για λειτουργία λατρευτικού χώρου. «Αυτό μας έδωσε τη δυνατότητα να αλλάζουμε το θρήσκευμά μας, εάν το επιθυμούμε, στο ληξιαρχείο και τη δυνατότητα να ονοματοδοτούμε τα παιδιά μας και να κάνουμε τους γάμους μας», σημειώνει η ιέρεια.
Πιστοί της Ελληνικής Εθνικής Θρησκείας υπάρχουν σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας – ανάμεσά τους οργανωμένες κοινότητες στις Σέρρες και στη Θεσσαλονίκη. Δεν υπάρχει επίσημη καταγραφή του αριθμού των πιστών – κάποιοι υποστηρίζουν ότι μπορεί να είναι μέχρι και 100.000.
Βασικές αρχές και αποστάσεις
Οι Ελληνες Εθνικοί λατρεύουν τις θεότητες των αρχαίων Ελλήνων – τον Δία, τον Ποσειδώνα, την Αφροδίτη και την Ηρα μεταξύ άλλων. Βασική αρχή στη θεολογία τους είναι το λεγόμενο «Οντως Ον». «Εντός αυτού, υπάρχουν τα πάντα – ό,τι μπορεί κανείς να κατανοήσει, να αντιληφθεί, να υποθέσει και να φανταστεί κι εκτός αυτού δεν υπάρχει τίποτα», εξηγεί η ιέρεια Ε. Ξάνθη.
Ανάμεσα σε αυτά και οι ίδιες οι θεότητες, οι οποίες, όπως περιγράφει η ιέρεια και υπεύθυνη της «εθνικής θρησκείας» στη Βόρεια Ελλάδα, διαφέρουν από τον τρόπο που τις γνωρίζουμε στη μυθολογία. «Οι θεϊκές οντότητες κατ’ αρχάς δεν είναι μόνο δώδεκα, είναι πολύ περισσότερες. Επειτα, δεν έχουν φύλο και βιολογικές ανάγκες, δεν γεννιούνται, δεν πεθαίνουν, δεν αναπαράγονται και δεν συνευρίσκονται ερωτικά», εξηγεί η ίδια. Οι Ελληνες Εθνικοί αναγνωρίζουν ότι υπάρχει κάποια «αλήθεια» στη μυθολογία, όμως αυτή περιέχεται κεκαλυμμένα και χρειάζεται μια «διαδικασία αποσυμβολισμού του μύθου», για να φτάσει κάποιος σε αυτήν.
«Ο μύθος έχει μια διδακτική διάσταση, τόσο για τους σύγχρονους όσο και για τους αρχαίους», υποστηρίζει η Ε. Ξάνθη. «Μη φαντάζεστε δηλαδή ότι θεωρούσαν ότι η Ηρα είναι όντως μια θηλυκή οντότητα, η οποία ζηλεύει τον σύζυγό της. Ασχέτως εάν αυτό έλεγε ο μύθος, κατανοούσαν τη βαθύτερη αλήθεια του», συμπληρώνει. Τέλος, μεγάλη σημασία για τους ίδιους έχουν και οι διάφορες τελετές τους. «Κάθε μήνα τελούμε μια ιεροπραξία προς τιμήν της τιμώμενης θεότητας του μήνα και επίσης τελούμε την ιεροπραξία της νουμηνίας για τη νέα Σελήνη. Επομένως, εκτός εξαιρέσεων έχουμε δώδεκα τελετές τον χρόνο για κύριες γιορτές και άλλες δώδεκα νουμηνίες», λέει. Κατά τη διάρκεια των τελετών αυτών προσφέρουν στους θεούς τους ξηρούς καρπούς, πίτες, άρτους, γλυκίσματα, άνθη και κρασί, μεταξύ άλλων. «Θέλουμε να δείξουμε τη δική μας ευγνωμοσύνη και να επικοινωνήσουμε πνευματικά μαζί τους», καταλήγει η ιέρεια.
Η ίδια ασπάστηκε τη συγκεκριμένη θρησκεία το 2016. Οπως λέει, όταν ήταν περίπου 20 ετών άρχισε να συνειδητοποιεί ότι ο χριστιανισμός δεν την εκφράζει γιατί «δεν μπορούσε να τον κατανοήσει», παρότι μελετούσε τα ιερά του κείμενα. Περίπου στα 35 της, όταν είδε ένα ρεπορτάζ στην τηλεόραση, αποφάσισε να έρθει σε επαφή με τους ανθρώπους του Υπατου Συμβουλίου.
Υπάρχουν βέβαια και φωνές που λένε ότι παρότι στις τάξεις των πιστών της αρχαίας θρησκείας υπάρχουν άνθρωποι με βαθιά γνώση της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, υπάρχουν και άλλοι με ακροδεξιές αντιλήψεις. Και αυτό διότι μέλη διάφορων ακροδεξιών οργανώσεων παρουσιάζονται ως πιστοί στους θεούς των αρχαίων Ελλήνων. «Εμείς δεν έχουμε καμία απολύτως σχέση με αυτά τα πράγματα», ξεκαθαρίζει η Ε. Ξάνθη.
Η ορκωμοσία και το ΓΕΣ
Σημειώνεται ότι σε εικόνες που δημοσιεύθηκαν στο Διαδίκτυο την προηγούμενη εβδομάδα φαίνεται ένας στρατιωτικός, φορώντας τη στολή του, να δίνει τον στρατιωτικό του όρκο κατά τη διάρκεια της υπηρεσιακής του προαγωγής, παρουσία ενός ιερέα της Ελληνικής Εθνικής Θρησκείας. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Μαρίνου Γκασιάμη στην εκπομπή «Live News» του Mega, δεν πρόκειται για κάτι το παράνομο, ωστόσο αυτό που «ενόχλησε» το ΓΕΣ είναι ότι έγινε δημόσια ανάρτηση της συγκεκριμένης φωτογραφίας.
Ο ίδιος ο στρατιωτικός μιλώντας στην εκπομπή σημείωσε πως «εγώ ορκίστηκα με τον στρατιωτικό όρκο, που είναι συγκεκριμένος, όλα τα υπόλοιπα είναι του ιερέα».
Στο περιστατικό αναφέρθηκε και το ίδιο το Υπατο Συμβούλιο των Ελλήνων Εθνικών με ανακοίνωσή του τη Δευτέρα. «Ας γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι ότι σαν τον εν λόγω έλληνα αξιωματικό υπάρχουν πάρα πολλοί», γράφει μεταξύ άλλων.
Από μεριάς της η Ε. Ξάνθη υποστηρίζει ότι γνωρίζει τον συγκεκριμένο στρατιωτικό και είναι μέλος της κοινότητάς τους. Σημειώνεται ότι το Υπατο Συμβούλιο δεν είναι η μοναδική ομάδα πιστών της αρχαίας θρησκείας. Αντίθετα υπάρχουν και άλλες ομάδες που διεκδικούν τη θρησκευτική κληρονομιά της αρχαίας ελληνικής πίστης, ενώ, όπως και σε άλλες θρησκείες, δεν λείπουν και οι πνευματικές «κόντρες» μεταξύ τους.
«Γνωστές» και «περίεργες» θρησκείες
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 13 του Συντάγματος, κατοχυρώνεται το δικαίωμα της ανεξιθρησκείας. «Κάθε γνωστή θρησκεία είναι ελεύθερη και τα σχετικά με τη λατρεία της τελούνται ανεμπόδιστα υπό την προστασία των νόμων. H άσκηση της λατρείας δεν επιτρέπεται να προσβάλλει τη δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη. O προσηλυτισμός απαγορεύεται», αναφέρεται ρητά στη δεύτερη παράγραφο. «Κάθε θρησκευτική κοινότητα που δεν έχει μυστικά δόγματα ή απόκρυφη λατρεία απολαύει και συνταγματικής προστασίας. Το ίδιο ισχύει και για όσους δηλώνουν πιστοί της αρχαίας ελληνικής θρησκείας», εξηγεί από μεριάς του ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, καθηγητής Εκκλησιαστικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ και δικηγόρος στον Αρειο Πάγο.
Πέρα από τους Ελληνες Εθνικούς και άλλους πιστούς της αρχαίας ελληνικής θρησκείας, υπάρχουν και άλλες θρησκευτικές κοινότητες, μειονοτικά θρησκεύματα και πνευματικές τάσεις, τα οποία κεντρίζουν το ενδιαφέρον λόγω του ότι δεν είναι γνωστά στο ευρύ κοινό – τουλάχιστον στην Ελλάδα –, κι αυτό διότι στο εξωτερικό μπορεί να έχουν χιλιάδες ή και εκατομμύρια ακολούθους.
«Με πολλαπλές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας έχουν κριθεί ως γνωστές θρησκείες, μεταξύ άλλων, οι Μεθοδιστές, οι Αντβεντιστές της Εβδομης Ημέρας, η Διεθνής Εκκλησία του Τετραγωνικού Ευαγγελίου, οι Μορμόνοι, οι Ευαγγελικές Εκκλησίες, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά κ.ά.», σημειώνει ο Κ. Παπαγεωργίου.
Παρουσία σε διάφορες περιοχές της χώρας έχει και η κοινότητα των Σιχ, ενώ έχουν εμφανιστεί και διάφορες new age πνευματικές ομάδες, κάποιες από τις οποίες έχουν βουδιστικές ρίζες και συνδυάζουν τη στωική φιλοσοφία με την… ενέργεια ρωμαϊκών και αρχαίων μνημείων και τα… μαγνητικά πεδία.
Το δικαστικό σκέλος της υπόθεσης
Παρόλο που η θρησκεία των «Ελλήνων Εθνικών» έχει αναγνωριστεί ως γνωστή με βάση το Σύνταγμα, το Υπατο Συμβούλιο των Ελλήνων Εθνικών δεν έχει αναγνωριστεί ως θρησκευτικό νομικό πρόσωπο – έχει καταθέσει αντίστοιχο αίτημα, το οποίο απορρίφθηκε από τις δικαστικές Αρχές και σήμερα λειτουργεί ως αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία. Στο δικαστικό σκέλος της υπόθεσης, το ζήτημα της αναγνώρισης του Συμβουλίου έφτασε έως το Πολιτικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, το οποίο το 2019 απέρριψε αίτηση για αναίρεση απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, σύμφωνα με την οποία στην επωνυμία δεν περιέχονται λέξεις που να προσδιορίζουν την πίστη στο πολυθεϊστικό σύστημα των αρχαίων Ελλήνων. Αντιθέτως, σύμφωνα με τη δικαστική απόφαση, ο τρόπος με τον οποίον παρατίθεται («Ελληνική Εθνική Θρησκεία») παραπέμπει περισσότερο στην επίσημη θρησκεία του ελληνικού έθνους. Το σωματείο προσέφυγε και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο επίσης απέρριψε το αίτημά του.