Το Ανώτατο Δικαστήριο της Αυστραλίας έκρινε ότι οι νόμοι της Βικτώρια για τις πολιτικές δωρεές ενόψει εκλογών είναι αντισυνταγματικοί.
Η νομική διαδικασία ενώπιον της Δικαιοσύνης είχε κινηθεί από τους Paul Hopper και Melissa Lowe, δύο ανεξάρτητους υποψηφίους που συμμετείχαν στις πολιτειακές κάλπες το 2022.
Ο κ. Hopper, ιδρυτής του West Party, είχε θέσει υποψηφιότητα στην περιφέρεια Werribee απέναντι στον τότε υπουργό Οικονομικών, Tim Pallas, ενώ η κα Lowe — υποψήφια των «teal» με στήριξη από το Climate 200 — διεκδίκησε την έδρα του Hawthorn απέναντι στον πρώην αρχηγό της αντιπολίτευσης, John Pesutto.
Υποστήριξαν ότι η εξαίρεση των μεγάλων κομμάτων από τη νομοθεσία – η οποία τους επέτρεπε να έχουν πρόσβαση σε απεριόριστη χρηματοδότηση μέσω των «οριζόμενων οντοτήτων» τους (nominated entities) – παραβίαζε την απορρέουσα από το Σύνταγμα ελευθερία της πολιτικής επικοινωνίας.
Στην απόφασή τους, και οι επτά δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου συμφώνησαν ότι το σχετικό τμήμα του εκλογικού νόμου «επιβάλλει ανεπίτρεπτο περιορισμό».
Προχώρησαν μάλιστα πέραν του αρχικού αιτήματος των προσφευγόντων.
Αντί να ακυρώσουν μόνο τα επιμέρους σημεία που αφορούσαν το όριο και το σύστημα «οριζόμενων οντοτήτων», διέγραψαν ένα εκτενές, 89σέλιδο τμήμα της εκλογικής νομοθεσίας της Βικτώριας, το οποίο περιλάμβανε επίσης απαγόρευση ξένων δωρεών, υποχρεώσεις διαφάνειας και δήλωσης πολιτικών δωρεών, καθώς και κανόνες για τις προεκλογικές δαπάνες.
Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ο νόμος ήταν συνολικά άκυρος.
Οι Hopper και Lowe δήλωσαν σχετικά:
«Πρόκειται για μια νίκη για όλους τους ψηφοφόρους της Βικτώριας και για την ποιότητα της Δημοκρατίας μας, διασφαλίζοντας ένα πιο ισότιμο πεδίο, ώστε να είναι πιο πιθανό να εκλέγεται στο κοινοβούλιο ο εκπρόσωπος που πραγματικά προτιμούν».
Η πολιτειακή κυβέρνηση, σε ανακοίνωσή της επισήμανε:
«Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου να ακυρώσει τη μακροχρόνια νομοθεσία της Βικτώριας για την ακεραιότητα των εκλογών αφήνει την Πολιτεία εκτεθειμένη σε ‘σκοτεινό’ χρήμα στην πολιτική».
«Αυτή τη στιγμή, χρήματα θα μπορούσαν να εισρέουν από ξένους δισεκατομμυριούχους στους τραπεζικούς λογαριασμούς πολιτικών κομμάτων — χωρίς όρια, χωρίς διαφάνεια και χωρίς εποπτεία».
«Η κυβέρνηση θα κινηθεί άμεσα για την αποκατάσταση του πλαισίου εκλογικής ακεραιότητας της Βικτώριας, εντός των ορίων της απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου».
«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε κανέναν να εκμεταλλευτεί αυτή την περίοδο ώστε να ζητά τεράστιες δωρεές και να διακινεί χρήματα μυστικά».
«Η νομοθεσία μας θα διασφαλίσει ότι κάθε κόμμα και κάθε υποψήφιος θα λογοδοτεί για κάθε δολάριο που λαμβάνει από σήμερα και στο εξής».
Η κυβέρνηση, σημειώνεται, είχε αναγνωρίσει ότι το πλαφόν περιόριζε την απορρέουσα από το Σύνταγμα ελευθερία της πολιτικής επικοινωνίας, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι ήταν δικαιολογημένο για την «αποτροπή διαφθοράς και αθέμιτης επιρροής».
Επιπλέον, υποστήριξε ότι τα μεγάλα κόμματα, ως αυτά που σχηματίζουν κυβερνήσεις, δικαιολογημένα αντιμετωπίζονται διαφορετικά.
Ωστόσο, κρίσιμο σημείο που οδήγησε στην «κατάρρευση» της υπεράσπισης ήταν ο χρονικός περιορισμός του 2020, τον οποίο τελικά παραδέχθηκε ότι δεν μπορούσε να δικαιολογήσει.
Η δικαστική απόφαση έρχεται λίγους μήνες πριν από τις πολιτειακές εκλογές του Νοεμβρίου και εκτιμάται ότι θα έχει επιπτώσεις σε εθνικό επίπεδο, καθώς η αντιπολίτευση προειδοποίησε ότι δημιουργείται σοβαρό «κενό» στο σύστημα ρύθμισης δωρεών, ενώ αντίστοιχοι νόμοι σε ομοσπονδιακό επίπεδο και σε άλλες Πολιτείες βασίζονται στο μοντέλο της Βικτώριας.
Η The Age ανέφερε ότι η ομόφωνη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, επί της ουσίας, καταργεί το ανώτατο όριο δωρεών που ίσχυε από το 2018, βάζει τέλος στη δημόσια χρηματοδότηση εκστρατειών για εν ενεργεία πολιτικούς, εξισώνει το οικονομικό πεδίο μεταξύ μεγάλων κομμάτων, ανεξάρτητων και νέων σχηματισμών και ανοίγει τον δρόμο για προεκλογική περίοδο υψηλών δαπανών ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου.
Ιδιαίτερα σημαντικές θεωρούνται οι επιπτώσεις για τους λεγόμενους «teal» υποψηφίους, οι οποίοι πλέον θα μπορούν να αντλούν απεριόριστη χρηματοδότηση από την εύπορη ομάδα Climate 200 για τις εκστρατείες τους.
Η απόφαση ανοίγει επίσης τον δρόμο για σημαντική επιρροή στις εκλογές από μεγάλους χρηματοδότες, όπως η πλουσιότερη γυναίκα της Αυστραλίας, Gina Rinehart.
Το σκεπτικό των δικαστών αναμένεται να εξεταστεί προσεκτικά και από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με παρόμοια νομική πρόκληση για τους νόμους χρηματοδότησης εκστρατειών, από τους πρώην ανεξάρτητους βουλευτές Zoe Daniel και Rex Patrick.
Η δικηγόρος που χειρίστηκε την υπόθεση στο Ανώτατο Δικαστήριο, Kiera Peacock της Ripple Legal, δήλωσε ότι η απόφαση υπερέβη τα αιτήματα των εντολέων της και θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί εάν η κυβέρνηση είχε προχωρήσει νωρίτερα σε τροποποιήσεις.
«Οι ενάγοντες είχαν απευθυνθεί στην κυβέρνηση της Victoria το 2024 ζητώντας την κατάργηση της εξαίρεσης για τις ‘nominated entities’. Αν είχε υπάρξει ανταπόκριση, δεν θα χρειαζόταν να κατατεθεί η προσφυγή», ανέφερε.
«Το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν μπορούσε απλώς να αφαιρέσει την εξαίρεση. Ο τρόπος με τον οποίο ψηφίστηκε ο νόμος σήμαινε ότι αποτελούσε ενιαίο ‘πακέτο’».
Το Centre for Public Integrity χαιρέτισε επίσης την απόφαση, υπογραμμίζοντας ότι επιβεβαιώνει διαχρονικές ανησυχίες πως η εκλογική νομοθεσία της Βικτώριας ευνοούσε άδικα τα μεγάλα κόμματα, και κάλεσε την κυβέρνηση να επαναφέρει κανόνες που θα ισχύουν ισότιμα για όλους τους υποψηφίους.
«Η απόφαση στέλνει σαφές μήνυμα: οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να ‘ράβουν’ εκλογικούς νόμους στα μέτρα των μεγάλων κομμάτων και να μένουν ατιμώρητες», δήλωσε η εκτελεστική διευθύντρια του οργανισμού, Catherine Williams.
Η υπόθεση επικεντρώθηκε στη μεταρρύθμιση της εκλογικής νομοθεσίας το 2018, η οποία — αν και σχεδιάστηκε για την καταπολέμηση της διαφθοράς και της αθέμιτης επιρροής — στην πράξη ευνοούσε οικονομικά τα «καθιερωμένα» κόμματα.
Ενώ το όριο δωρεών είχε οριστεί περίπου στα 4.970 δολάρια, προβλεπόταν εξαίρεση για χρηματοδότηση προς τα κόμματα μέσω «οριζόμενων οντοτήτων». Μόνο τα μεγάλα κόμματα — Φιλελεύθεροι, Εργατικοί και Εθνικό Κόμμα — είχαν τέτοιες εγγεγραμμένες οντότητες, λαμβάνοντας εκατομμύρια δολάρια μέσω αυτών.
Αν και θεωρητικά κάθε κόμμα μπορούσε να δημιουργήσει τέτοια οντότητα, στην πράξη οι προϋποθέσεις καθιστούσαν αυτό σχεδόν αδύνατο για νέους πολιτικούς σχηματισμούς.
Η νομοθεσία τέθηκε σε ισχύ πριν από τις εκλογές του 2022, με την κα Lowe να εκτιμά ότι, χωρίς το όριο δωρεών, θα μπορούσε να είχε συγκεντρώσει επιπλέον 50.000 έως 200.000 δολάρια για την εκστρατεία της.
Ο νομικός εκπρόσωπος των ανεξάρτητων, Ron Merkel, SC, είχε χαρακτηρίσει τις ρυθμίσεις «κατάχρηση της εξουσίας των εν ενεργεία» και την εξαίρεση των «nominated entities» ως μέτρο «αποκλειστικά προς όφελος των τριών παραδοσιακών κομμάτων».
Η κυβέρνηση, αν και παραδέχθηκε ότι η προθεσμία της 1ης Ιουλίου 2020 για τη δημιουργία τέτοιων οντοτήτων ήταν «διακριτική μεταχείριση», υποστήριξε ότι η υπόλοιπη νομοθεσία θα έπρεπε να παραμείνει σε ισχύ — θέση που τελικά απορρίφθηκε.
Οι νόμοι είχαν ψηφιστεί με τη στήριξη των Πράσινων, οι οποίοι έκτοτε έχουν ταχθεί κατά της επίμαχης εξαίρεσης.
Ανεξάρτητη αξιολόγηση το 2024 είχε ήδη εισηγηθεί την κατάργηση της εξαίρεσης, ενώ οργανισμοί όπως το Centre for Public Integrity και το Climate 200 ασκούσαν πιέσεις προς αυτή την κατεύθυνση εδώ και χρόνια.
Απόπειρα της κυβέρνησης στα τέλη του περασμένου έτους να τροποποιήσει τη νομοθεσία και να αποτρέψει τη δικαστική προσφυγή δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη κοινοβουλευτική στήριξη.
The post «Αντισυνταγματικοί» οι νόμοι για τις πολιτικές δωρεές στη Βικτώρια appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.