Πώς θα μπορούσε να τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν – Τα μεγάλα «αγκάθια» και οι πιθανοί συμβιβασμοί
Μπορεί τα όπλα να σίγησαν στο Ιράν κατά τη διάρκεια της σύντομης εκεχειρίας, το διπλωματικό μπρα ντε φερ μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης συνεχίζεται, όμως, με αμείωτο ρυθμό. Και οι δύο πλευρές επιθυμούν τη λήξη του πολέμου· και παρά το πρώτο «ναυάγιο» των διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν, ο διπλωματικός δίαυλος δεν έχει κλείσει.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ξανά την περασμένη εβδομάδα ότι η λήξη του πολέμου είναι «πολύ κοντά» ενώ Ουάσινγκτον και Τεχεράνη κρατούν το «παράθυρο» για νέο γύρο διαπραγματεύσεων ανοιχτό.
Τα μεγάλα «στοιχήματα» των διαπραγματεύσεων είναι:
1. Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν
2. Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, χωρίς την επιβολή τελών από το Ιράν
3. Η επίτευξη ειρήνης
Μεγαλύτερο «αγκάθι» αναδεικνύεται, όπως ήταν και αναμενόμενο, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
«Η συνάντηση πήγε καλά, υπήρξε συμφωνία στα περισσότερα σημεία» είχε γράψει στα social media ο Αμερικανός πρόεδρος προ ημερών.
Και συνέχισε:
«Αλλά στο μοναδικό σημείο που έχει πραγματική σημασία, τα πυρηνικά, δεν υπήρξε».
Την Πέμπτη, υποστήριξε ότι η Τεχεράνη έχει δεχτεί να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιό της, κάτι που μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί από την ιρανική πλευρά.
Ο ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν και οι «άσοι» της Τεχεράνης
Ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε ναυτικό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ σε μια προσπάθεια να ενισχύσει τη θέση των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις και να αναγκάσει τους σκληροπυρηνικούς του καθεστώτος να κάνουν πίσω.
Θα έχει όμως επιτυχία ο αποκλεισμός;
Αυτό παραμένει αβέβαιο, καθώς τέτοιες τακτικές αποφέρουν συνήθως καρπούς μετά από μήνες ή ακόμη και χρόνια.
Το Ιράν, όμως, είναι σε απόγνωση και θέλει να απαλλαγεί από τις οικονομικές κυρώσεις, κάτι που ενδεχομένως να σημαίνει ότι θα είναι διατεθειμένο να ανεχτεί τον αποκλεισμό για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα -πολύ μεγαλύτερο από αυτό που θα ήθελε ο Αμερικανός πρόεδρος και η διεθνής αγορά πετρελαίου.
Ο Λευκός Οίκος επιμένει, ωστόσο, ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα παραμείνουν στην περιοχή για όσο καιρό χρειαστεί.
«Το Ιράν κρατά αρκετούς “άσους” αυτή τη στιγμή… Φοβάμαι ότι αυτή είναι η πραγματικότητα» είπε ο πρόεδρος της Φινλανδίας Άλεξ Στουμπ.
Νούμερο 1 τα πυρηνικά
Δεν αποτελεί φυσικά έκπληξη ότι τα πυρηνικά του Ιράν βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας του Ντόναλντ Τραμπ, με διεθνείς αναλυτές να λένε επίσης πως ήταν μάλλον αναμενόμενο ο πρώτος γύρος των συνομιλιών επί του ζητήματος να μην έχει αίσια έκβαση.
«Η αντιμετώπιση των ιρανικών πυρηνικών φιλοδοξιών αποτελεί εδώ και δεκαετίες πρόκληση για την παγκόσμια διπλωματία. Και στις δύο θητείες του (σ.σ. του Ντόναλντ Τραμπ) στο Οβάλ Γραφείο, οι ΗΠΑ προσπάθησαν να αναγκάσουν διά της βίας το Ιράν να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα είτε μέσω οικονομικού στραγγαλισμού είτε μέσω στρατιωτικής δράσης. Κάθε φορά απέτυχαν» αναφέρει το περιοδικό Foreign Affairs.
Είναι αδιαμφισβήτητο ότι το Ιράν έχει πληγεί σημαντικά -οικονομικά και στρατιωτικά- από τον πόλεμο.
Ποιο είναι όμως το «δίδαγμα» που θα πάρει η Τεχεράνη από την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον της;
«Όχι ότι η αυτοσυγκράτηση φέρνει ασφάλεια αλλά ότι οι ευάλωτοι είναι ανοιχτοί σε επιθέσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι πιθανή μια ταχύτατη ανάπτυξη πυρηνικού όπλου -μια σοβαρή προσπάθεια ανάπτυξης θα έπαιρνε πολύ χρόνο και θα μπορούσε να παραμείνει κρυφή. Σημαίνει, ωστόσο, ότι το επιχείρημα υπέρ της διατήρησης της επιλογής ενός μελλοντικού αποτρεπτικού μέσου είναι πιθανό να έχει ενισχυθεί» αναφέρει το Foreign Affairs.
Στρατηγικοί αναλυτές και διεθνολόγοι εξηγούν λοιπόν ότι η διπλωματία είναι ο μόνος βιώσιμος τρόπος για να διασφαλιστεί ότι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα θα παραμείνει ειρηνικό.
Αυτός είναι ο δρόμος που ακολουθήθηκε και στο παρελθόν και επί μια δεκαετία ΗΠΑ, Κίνα, Γαλλία, Γερμανία, Ρωσία, Βρετανία και Ευρωπαϊκή Ένωση κατάφεραν να διαπραγματευτούν από κοινού μια συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν.
«Αυτή η ποικιλόμορφη ομάδα κρατών διαπραγματεύτηκε με την Τεχεράνη ούτε επειδή την εμπιστεύονταν, ούτε επειδή ήταν αδαείς και δεν κατανοούσαν την περίπλοκη φύση του, ούτε επειδή θεωρούσαν ότι η διπλωματία από μόνη της θα μπορούσε να διαλύσει όλες τις ανησυχίες τους. Το έκαναν γιατί καταλάβαιναν ότι η εναλλακτική της διπλωματίας θα ήταν το χάος και η καταστροφή που βλέπουμε σήμερα» τονίζει το περιοδικό.
Οι δύο «νικητές» και οι συμβιβασμοί
Όπως γράφει ο Economist, η μοναδική λύση για το Ιράν σε αυτή τη φάση είναι να εγκαταλείψει κάθε μελλοντικό σχέδιο για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, με αντάλλαγμα την άρση των οικονομικών κυρώσεων που «στραγγαλίζουν» εδώ και χρόνια τη χώρα.
Ο διάβολος, όμως, κρύβεται στις λεπτομέρειες: οι δύο πλευρές δεν εμπιστεύονται η μια την άλλη και έτσι δύσκολα θα αποφασίσουν να κάνουν τολμηρά βήματα.
Την ίδια ώρα, καμία από τις δύο πλευρές δεν θέλει να συμβιβαστεί· τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη θέλουν να αναδειχτούν νικητές της πολεμικής σύρραξης ή τουλάχιστον να μπορούν να «χτίσουν» ένα αφήγημα που δεν θα αντιβαίνει στο λαϊκό αίσθημα των χωρών τους.
Το Ιράν πρέπει να πείσει τους πολίτες ότι δεν «γονάτισε» μπροστά στο «διάολο», όπως αποκαλούν την Αμερική, και οι ΗΠΑ ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή είχε μεν μεγάλο οικονομικό κόστος, ωστόσο έφερε απτά αποτελέσματα.
«Αγκάθι» 400 κιλών και η μέση οδός
Το μεγάλο «αγκάθι» των διαπραγματεύσεων είναι τα 400 κιλά ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού και η δυνατότητα της Τεχεράνης να εμπλουτίσει ακόμη περισσότερο. Οι Ουάσινγκτον θέλει να απομακρυνθούν από τη χώρα και τα 400 κιλά και να της απαγορευτεί να προχωρήσει εκ νέου σε εμπλουτισμό.
Με τη σειρά του, το Ιράν θέλει άρση των οικονομικών κυρώσεων αλλά και τη δυνατότητα εμπλουτισμού -ένα σύμβολο κυριαρχίας που δύσκολα θα παραδώσει.
Αναλυτές εξηγούν ότι υπάρχουν υποχωρήσεις που θα μπορούσαν να γίνουν.
Το Ιράν θα μπορούσε να αραιώσει το ουράνιο και να το χρησιμοποιήσει για την παραγωγή ενέργειας. Θα μπορούσε να δεσμευτεί ότι δεν θα εμπλουτίσει άλλο ουράνιο για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα αλλά όχι για πάντα.
Ή θα μπορούσε να εμπλουτίζει ουράνιο αλλά ως μέρος μιας κοινοπραξίας.
Αυτές οι κινήσεις καλής θέλησης θα οδηγούσαν μεν στην άρση ορισμένων εκ των οικονομικών κυρώσεων αλλά όχι όλων.
Αυτά τα σενάρια προϋποθέτουν επίσης, η Τεχεράνη να δεχτεί διεθνή επιτήρηση.
Ακόμη και αν δεν κάνει εμπλουτισμό, θα έχει «ταβάνι» στον αριθμό των φυγοκεντρητών που μπορεί να φιλοξενεί στις εγκαταστάσεις της ενώ δεν αποκλείεται να υπάρξει και απαγόρευση επιστημονικών ερευνών.
Ο Εconomist εκτιμά ότι υπάρχει κίνδυνος το Ιράν να προσπαθήσει να καθυστερήσει τις διαπραγματεύσεις, με την ελπίδα ότι οι ΗΠΑ θα πιεστούν και θα προχωρήσουν σε μεγαλύτερες υποχωρήσεις.
Δεν μπορεί να θεωρηθεί όμως δεδομένο ότι η στρατηγική αυτή θα αποφέρει καρπούς.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι η λήξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή και η επούλωση των «πληγών» που αφήνει πίσω του θα πάρουν αρκετό καιρό.
Πηγή: cnn.gr
Το άρθρο Πώς θα μπορούσε να τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν εμφανίστηκε πρώτα στο Cyprus Times.