Πίσω από τις σκουριασμένες κλειδαριές και τα κατεβασμένα ρολά χιλιάδων ακινήτων στο κέντρο της Αθήνας και σε μεγάλες πόλεις της επαρχίας, κρύβεται ένα από τα πιο καλά φυλαγμένα μυστικά της ελληνικής οικονομίας.
Διαβάστε ακόμα: Μεγάλη ανατροπή στις κληρονομιές: Από τα αδελφομοίρια στη χρηματική αποζημίωση
Είναι οι λεγόμενες «σχολάζουσες κληρονομιές», περιουσίες ανθρώπων που έφυγαν από τη ζωή μόνοι, χωρίς διαθήκη και χωρίς κανέναν συγγενή μέχρι και τον έκτο βαθμό για να διεκδικήσει την υλική τους παρακαταθήκη.
Σχολάζουσα κληρονομιά είναι η κληρονομιά της οποίας ο κληρονόμος είναι άγνωστος ή δεν έχει ακόμα βρεθεί ή δεν είναι βέβαιο ότι την έχει αποδεχθεί (άρθρο 1 παρ. 6 του ν.4182/2013).
Αμύθητος πλούτος
Σε μια χώρα που δοκιμάστηκε σκληρά από την οικονομική κρίση, το Δημόσιο βρίσκεται ξαφνικά να διαχειρίζεται έναν αμύθητο πλούτο, ο οποίος συχνά μένει εγκλωβισμένος στα γρανάζια της γραφειοκρατίας, την ώρα που θα μπορούσε να αλλάξει την εικόνα ολόκληρων γειτονιών.
Διαβάστε ακόμα: Νέα εποχή στις κληρονομιές: Η «συμφωνία πριν τον θάνατο» που αλλάζει τα πάντα
Τα νούμερα που έρχονται στο φως της δημοσιότητας είναι αποκαλυπτικά και προκαλούν ίλιγγο.
Υπολογίζεται ότι περισσότερα από δέκα χιλιάδες ακίνητα σε όλη την επικράτεια ανήκουν στην κατηγορία των «ορφανών» ιδιοκτησιών, με το κράτος να αποκτά τον έλεγχο σε περίπου πενήντα έως εκατό νέα σπίτια κάθε χρόνο.
Δεν πρόκειται μόνο για εγκαταλελειμμένα οικήματα στην επαρχία, αλλά για διαμερίσματα-φιλέτα σε περιοχές όπως το Κολωνάκι, η Κυψέλη και το Παγκράτι, ακόμη και για πολυτελείς βίλες στα προάστια, που παραμένουν σφραγισμένες για δεκαετίες.
Διαβάστε ακόμα: Κληρονομιές: Διαθήκες online σε 24 ώρες – Πως θα γίνεται η διαδικασία
Η αξία αυτών των ακινήτων αγγίζει τα εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, όμως η διαδικασία εκκαθάρισης είναι τόσο δαιδαλώδης που συχνά απαιτούνται πάνω από δέκα χρόνια ερευνών μέχρι να περάσει οριστικά ο τίτλος ιδιοκτησίας στο κράτος.
Ωστόσο, ο πλούτος δεν περιορίζεται μόνο στους τοίχους και τα ντουβάρια.
Ένα τεράστιο κεφάλαιο παραμένει «θαμμένο» στους τραπεζικούς λογαριασμούς και στις θυρίδες. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι καταθέσεις που μένουν ανενεργές για είκοσι χρόνια παραγράφονται υπέρ του Δημοσίου.
Τα τελευταία χρόνια, υπολογίζεται ότι το κράτος έχει εισπράξει πάνω από εκατόν πενήντα εκατομμύρια ευρώ από τέτοιους ξεχασμένους λογαριασμούς και μερίσματα μετοχών που δεν διεκδικήθηκαν ποτέ.
Την ίδια στιγμή, στα άδυτα του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων στοιβάζονται σύμφωνα με πληροφορίες, θησαυροί που θα ζήλευαν και οι πιο έμπειροι συλλέκτες: χρυσές λίρες, κοσμήματα ανεκτίμητης αξίας και ρολόγια που βρέθηκαν κρυμμένα σε συρτάρια και διπλούς πάτους επίπλων, περιμένοντας τη στιγμή που θα βγουν στο σφυρί για να γεμίσουν τα δημόσια ταμεία.
Κάθε «σχολάζουσα κληρονομιά» είναι το τέλος μιας ιστορίας απόλυτης μοναξιάς. Είναι το σιωπηλό φινάλε ανθρώπων που μάζευαν πλούτο μια ζωή, για να καταλήξουν τελικά να γίνουν απλοί αριθμοί σε μια κρατική λίστα.
Η αντίθεση είναι σοκαριστική: από τη μία η απόλυτη απομόνωση ενός ανθρώπου που πεθαίνει «στα αζήτητα» και από την άλλη μια ένα ακίνητο ή ένας τραπεζικός λογαριασμός με εξαψήφιο νούμερο που περνά στην κατοχή της κρατικής μηχανής ή σε επιτήδειους που τις εκμεταλλεύονται μέχρι να εκκαθαριστούν.
Η αξιοποίηση αυτού του πλούτου παραμένει το μεγάλο στοίχημα και, ταυτόχρονα, η μεγάλη αποτυχία του μηχανισμού. Ενώ χιλιάδες σπίτια ρημάζουν και απαξιώνονται από τον χρόνο και τις λεηλασίες, η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα βαθαίνει.
Αντί αυτά τα ακίνητα να μετατραπούν σε κοινωνικές κατοικίες ή να αξιοποιηθούν για τη στέγαση νέων ζευγαριών, παραμένουν «φαντάσματα» σε μια γραφειοκρατική μαύρη τρύπα.