Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών στις οικονομικές συναλλαγές. Από τις 10 Ιουλίου 2027, θα απαγορεύονται σε όλα τα κράτη-μέλη οι πληρωμές με μετρητά άνω των 10.000 ευρώ για εμπορικές συναλλαγές.
Το νέο πλαίσιο εντάσσεται στη στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος, της φοροδιαφυγής, της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος. Οι Βρυξέλλες εκτιμούν ότι οι μεγάλες συναλλαγές με φυσικό χρήμα αποτελούν έναν από τους πιο εύκολους τρόπους απόκρυψης παράνομων δραστηριοτήτων, καθώς είναι δύσκολο να εντοπιστούν και να ελεγχθούν.
Το νέο κανονιστικό πλαίσιο
Οι ρυθμίσεις περιλαμβάνονται στον Κανονισμό για την Καταπολέμηση της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες (EU 2024/1624), που εγκρίθηκε το 2024 στο πλαίσιο ευρύτερου νομοθετικού πακέτου. Αν και έχει ήδη δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πλήρης εφαρμογή του μετατίθεται για το καλοκαίρι του 2027, ώστε να δοθεί χρόνος προσαρμογής σε κράτη, τράπεζες και επιχειρήσεις.
Στην πράξη, επιχειρήσεις και επαγγελματίες δεν θα μπορούν πλέον να δέχονται ή να πραγματοποιούν πληρωμές σε μετρητά άνω των 10.000 ευρώ. Για ποσά που υπερβαίνουν αυτό το όριο θα απαιτούνται «ιχνηλάσιμα» μέσα πληρωμής, όπως τραπεζικές μεταφορές, κάρτες ή άλλες ηλεκτρονικές μέθοδοι που αφήνουν ψηφιακό αποτύπωμα.
Αυστηρότεροι έλεγχοι και εξαιρέσεις
Παράλληλα, η ΕΕ θεσπίζει αυστηρότερους ελέγχους για συναλλαγές με μετρητά μεταξύ 3.000 και 10.000 ευρώ. Σε πολλές περιπτώσεις θα απαιτείται επαλήθευση ταυτότητας και καταγραφή στοιχείων, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και της δυνατότητας εντοπισμού ύποπτων κινήσεων κεφαλαίων.
Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί διευκρινίζουν ότι η απαγόρευση δεν αφορά όλες τις συναλλαγές με μετρητά. Οι ιδιωτικές συναλλαγές μεταξύ πολιτών που δεν ενεργούν επαγγελματικά ή επιχειρηματικά εξαιρούνται από το μέτρο. Έτσι, η χρήση μετρητών δεν καταργείται συνολικά, αλλά περιορίζεται σημαντικά στις μεγάλες εμπορικές συναλλαγές όπου θεωρείται αυξημένος ο κίνδυνος παράνομων δραστηριοτήτων.
Ενιαίο πλαίσιο για την Ευρώπη
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου πλαισίου σε όλη την Ευρώπη, ώστε να περιοριστούν τα «κενά» που προκύπτουν από τις διαφορετικές εθνικές νομοθεσίες. Παράλληλα, τα κράτη-μέλη θα διατηρούν το δικαίωμα να επιβάλλουν ακόμη χαμηλότερα όρια αν το κρίνουν αναγκαίο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Πορτογαλία, όπου ήδη ισχύουν αυστηρότεροι περιορισμοί στις πληρωμές με μετρητά. Η χώρα θεωρείται έτσι σε μεγάλο βαθμό ευθυγραμμισμένη με τη νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση.
Αντιδράσεις και επιπτώσεις
Η απόφαση αναμένεται να προκαλέσει έντονες συζητήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Υποστηρικτές του μέτρου εκτιμούν ότι θα ενισχύσει τη διαφάνεια και θα περιορίσει τη μαύρη οικονομία, ενώ επικριτές εκφράζουν ανησυχίες για περιορισμό της οικονομικής ιδιωτικότητας και σταδιακή αποδυνάμωση της χρήσης φυσικού χρήματος στην καθημερινότητα.
Σε κάθε περίπτωση, η Ευρωπαϊκή Ένωση στέλνει σαφές μήνυμα ότι από το 2027 και μετά οι μεγάλες συναλλαγές χωρίς ψηφιακή καταγραφή δεν θα έχουν πλέον θέση στην ενιαία αγορά.