Τι μπορεί να συνδέει τους αυτόχθονες λαούς της Αυστραλίας με την αρχαία Ελλάδα; Που συναντώνται οι δύο πολιτισμοί όσον αφορά την τέχνη, την φιλοσοφία, και την θρησκεία;
Ο Δρ. Βασίλης Αδραχτάς στην ομιλία του, «Topologies of the Dreaming», που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 13 Μαΐου στην πρεσβεία της Αυστραλίας στην Αθήνα και διοργανώθηκε από την πρέσβειρα Alison Duncan , ανέδειξε σημεία επαφής ανάμεσα στους πολιτισμούς των αυτόχθονων της Αυστραλίας και της αρχαίας Ελλάδας. Παράλληλα, στο πλαίσιο της διάλεξης προβλήθηκαν παραδείγματα αυτόχθονης αυστραλιανής τέχνης, τα οποία φώτισαν τις διαφορές και ομοιότητες μεταξύ των δύο πολιτισμών.
Ο Δρ Βασίλης Αδραχτάς έχει πτυχία στη θεολογία, τη φιλοσοφία και την κοινωνιολογία και είναι ο συντονιστής σπουδών ελληνικής γλώσσας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας (UNSW). Έχει δημοσιεύσει πολυάριθμα άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά και είναι ο πρώτος και μοναδικός Έλληνας-Αυστραλός με διδακτορικό στα αυτόχθονα αυστραλιανά θρησκεύματα.
Ο ξεριζωμός και η επιστροφή στην Αυστραλία ως αφετηρία
Το ενδιαφέρον του Δρ. Αδραχτά για την Αυστραλία και μεταγενέστερα για τις θρησκείες των ιθαγενών της Αυστραλίας πηγάζει από τα βιώματα που απέκτησε στα παιδικά του χρόνια. Σε ηλικία επτά ετών επέστρεψε με την οικογένειά του στην Ελλάδα.
«Οι γονείς μου ήταν Έλληνες μετανάστες και εγώ γεννήθηκα στην Αυστραλία και κάποια στιγμή γυρίσαμε πίσω. Η εμπειρία από την Αυστραλία στην Ελλάδα ήταν μια εμπειρία πολύ τραυματική, ήταν ένα ξερίζωμα».
Ο Δρ. Αδραχτάς διηγήθηκε πως από τότε που μετακόμισε στην Ελλάδα, ένιωθε πάντοτε ένα κενό.
«Μου έλειπε η Αυστραλία. Όχι οποιαδήποτε Αυστραλία, αλλά η βαθιά Αυστραλία. Έτσι όταν ολοκλήρωσα τον κύκλο των σπουδών που είχαν σχέση με τη θρησκεία και τη φιλοσοφία θεώρησα ότι αν είναι να γεμίσω αυτό το κενό θα το γεμίσω συναφώς, δηλαδή με κάποιο τρόπο που θα έχει σχέση με τα ενδιαφέροντά μου τα θρησκειολογικά. Επομένως έτσι στράφηκα στα αυτόχθονα θρησκεύματα της Αυστραλίας.»
Μέσα από τη μελέτη και την ενασχόληση με τους αυτόχθονες της Αυστραλίας, για τους οποίους ο τόπος κατέχει κεντρική σημασία για την ύπαρξη και την ταυτότητά τους, ο Δρ. Αδραχτάς ξεκίνησε να αναστοχάζεται τη δική του σχέση με τον τόπο καταγωγής του.
«Έπρεπε να πάω 16.000 χιλιόμετρα μακριά για να μπορέσω να εκτιμήσω περισσότερο την ελληνικότητά μου, αυτό μέσα στο οποίο μεγάλωσα»
Από την διττή ταυτότητα στη σύγκριση της αρχαίας Ελλάδας και της αυτόχθονης Αυστραλίας
Η έμπνευση για να αναδείξει τους παραλληλισμούς μεταξύ των πολιτισμών των αυτόχθονων της Αυστραλίας και της αρχαίας Ελλάδας ξεκίνησε μετά την ολοκλήρωση του διδακτορικού του, ως ένας ερευνητικός προβληματισμός που πήρε την μορφή ερευνητικού έργου.
«Άρχισα σιγά σιγά να βλέπω και να προσπαθώ να μελετήσω τις ομοιότητες και διαφορές της αυτόχθονης Αυστραλίας με την αρχαία Ελλάδα. Γεγονός το οποίο αφενός οφείλεται στην ελληνικότητά μου και την αυστραλιανή μου ταυτότητα. Αφετέρου η αρχαία Ελλάδα ως μια εμπειρία του ιερού, όπως και η αυτόχθονη Αυστραλία ως μια άλλη εμπειρία του ιερού, είναι συγγενικές γιατί και οι δύο αφορούν τη φύση, αφορούν το εδώ και όχι το χρόνο και το κάπου αλλού».
Ο τόπος, η αντιτέχνη και το τραύμα
Σύμφωνα με το Δρ. Αδραχτά οι Αυστραλοί αυτόχθονες ορίζονται από τον τόπο τους, το περιβάλλον τους, όπως και οι αρχαίοι Έλληνες ενδιαφερόντουσαν κυρίως για την φύση. Δεν τους προβλημάτιζε το μελλοντικό, αλλά αυτό που βίωναν εκείνη τη στιγμή. Δεν τους απασχολούσε ο χρόνος, η αρχή και το τέλος μιας ιστορίας.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Και οι δύο δομούνται πάνω στην αίσθηση του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο ζουν και όχι μέσα στην αίσθηση ενός χρόνου που θα φέρει κάτι άλλο που δεν το ξέρουμε που δεν μπορούμε να το φανταστούμε, όπως για παράδειγμα ο Χριστιανισμός. Δεν τους απασχολεί τι θα γίνει στο τέλος μιας ιστορίας, ούτε αν θα υπάρξει το τέλος της ιστορίας, υπάρχει το τώρα, αυτό που ζω αυτή τη στιγμή».
Παράλληλα από την ομιλία του, “Topologies of the dreaming”, προκύπτει ότι οι δύο πολιτισμοί περισσότερο διαφέρουν παρά ομοιάζουν στην αισθητική τους. Η αρχαία ελληνική τέχνη επιδιώκει την αισθητική αρμονία, να φέρνει στο φώς, να αποκαλύπτει με τα γλυπτά της, ενώ αντίθετα η τέχνη των αυτόχθονων δεν ενδιαφέρεται για το καλαίσθητο.
«Εγώ βιώνω την αυτόχθονη τέχνη της Αυστραλίας ως μια αντιτέχνη, όχι γιατί δεν είναι τέχνη, αλλά γιατί οι αυτόχθονες δεν επιδιώκουν το ωραίο, αλλά με την τέχνη τους θέλουν να αποκαλύψουν αλλά και να αποκρύψουν την θεμελιακή σχέση που έχουν με τον τόπο».
Επιπλέον ο Δρ. Αδραχτάς έδωσε έμφαση στην σύνδεση μεταξύ των δύο πολιτισμών που σχετίζεται με την εμπειρία του τραύματος και αφορά την πρόσφατη ιστορία του ελληνισμού.
«Οι Αυστραλοί αυτόχθονες έχουν περάσει τα πάνδεινα και σε πολλές περιπτώσεις μιλάμε για γενοκτονία. Αντίστοιχα οι Έλληνες πολύ πρόσφατα στην ιστορία τους βίωσαν την γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού, την καταστροφή. Ο Έλληνας έχει βιώσει αυτό που λέμε τραύμα της ιστορίας και είναι κάτι που τον κάνει να έχει βαθιές ρίζες στον τόπο του, να νιώθει αυτόχθονας».
Ο θάνατος ως κομμάτι της ζωής
Από την εμπειρία του με τους αυτόχθονες Αυστραλούς και από αρχαιοελληνικά κείμενα, συμπέρανε ότι παρά την εγγενή διαφορετικότητα τους, είχαν μια κοινή βάση, μια απελευθερωμένη στάση απέναντι στον θάνατο.
Όπως ο ίδιος επισημαίνει:
«Από δύο φαινομενικά τόσο διαφορετικούς πολιτισμούς, από την μία απλοί βιόκοσμοι της ερήμου και από την άλλη ο αρχαιοελληνικός βιόκοσμος που ήταν τόσο ανεπτυγμένος και εκλεπτυσμένος, προκύπτει μια κοινή βάση, η ίδια απελευθερωμένη στάση απέναντι στον θάνατο, δεν τον φοβούνται, απλώς είναι μια νέα αρχή».
Ο Δρ.Αδραχτάς τόνισε πως η εν λόγω αντίληψη λυτρώνει το άτομο από το άγχος του τέλους και του προσφέρει μία νέα δύναμη να αντιμετωπίζει την ύπαρξη.
«Ο θάνατος είναι κομμάτι της ζωής, ανήκει στην κοσμική ροή, και νομίζω ότι ο σύγχρονος άνθρωπος όταν το αντιληφθεί αυτό θα μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα που έχουν να κάνουν με την φθαρτότητα. Οι δύο αυτοί πολιτισμοί πίστευαν ότι εγώ μετά ξαναγεννιέμαι ή απλά δεν χάνομαι, για τον αρχαίο Έλληνα ήταν μια δυνατότητα και για τον αυτόχθονα Αυστραλό μια βεβαιότητα».
Διδάγματα των δύο πολιτισμών για τις σύγχρονες κοινωνίες
Ο Δρ. Αδραχτάς υποστήριξε ότι η πολυπολιτισμικότητα είναι το κλειδί της Αυστραλίας αλλά με βάση το ευρωπαϊκό μοντέλο δεν μπορεί πια να διασωθεί, έχει φτάσει στα όριά της. Υπάρχουν υπόγεια ρεύματα ρατσισμού που αναδύονται όλο και περισσότερο σε κοινή θέα.
«Πριν από την έλευση των λευκών, υπήρχαν αυτόχθονες φυλετικές ομάδες στην Αυστραλία που ήταν αυτόνομες, αλλά υπήρχε αλληλεξάρτηση μεταξύ τους, το περίφημο “interdependence”. Επομένως έχουμε ένα μοντέλο εδώ, αυτονομία και αλληλεξάρτηση, το οποίο μπορεί να φανεί εξαιρετικά λυτρωτικό για τα ζητήματα και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει τώρα η πολυπολιτισμικότητα της Αυστραλίας».
Τέλος ο Δρ. Αδραχτάς ανέφερε πως οι αυτόχθονες της Αυστραλίας, όπως και οι αρχαίοι Έλληνες, πέρα από την αντίληψή τους για τον θάνατο, είχαν επιπλέον κοινά χαρακτηριστικά που μπορούν να ωφελήσουν τις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες. Η οργανική σχέση τους με το περιβάλλον, ο σεβασμός για τα φυτά, τα ζώα, όπως και το στοιχείο της κοινωνικής συνοχής.
«Πρέπει να στραφούμε στην αυτόχθονη Αυστραλία, να πάρουμε το μάθημα από το μοντέλο της αυτονομίας και της αλληλεξάρτησης και να το φέρουμε στο σήμερα. Στη Δύση χωλαίνουμε όσον αφορά τον θάνατο, χωλαίνουμε όσον αφορά το περιβάλλον. Έχουμε τεράστια ζητήματα κοινωνικής συνοχής. Πρέπει να στοχαστούμε πάνω στις απαντήσεις που μας έδωσαν, οι δύο αυτοί πολιτισμοί και να βρούμε τις δικές μας λύσεις».
The post Αυτόχθονες λαοί της Αυστραλίας και αρχαία Ελλάδα: Παραλληλισμοί σε δύο φαινομενικά διαφορετικούς πολιτισμούς appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.