Ποια είναι η πραγματική εικόνα της Ελλάδας σήμερα; Έχει αφήσει οριστικά πίσω της την οικονομική κρίση ή εξακολουθούν να διευρύνονται οι κοινωνικές ανισότητες; Βρίσκεται σε τροχιά βιώσιμης ανάπτυξης ή η οικονομική της πρόοδος παραμένει εύθραυστη; Ποιες είναι οι σημαντικότερες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η χώρα στο άμεσο μέλλον;
Στα ερωτήματα αυτά θα επιχειρήσει να απαντήσει η Δρ Φαίη Μακαντάση, Διευθύντρια Ερευνών της «διαΝΕΟσις», σε ομιλία που θα δώσει το Σάββατο 6 Ιουνίου και η οποία οργανώνεται από Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στο Σίδνεϊ, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυσή του.
Η ομιλία θα δοθεί στις 3:00 μ.μ. στο 2 Princess Street, Brighton-Le-Sands.
«Στόχος μου είναι να περιγράψω τι έχει συμβεί στην Ελλάδα από το 2015 έως σήμερα», αναφέρει η Δρ Μακαντάση, η οποία μίλησε στον Νέο Κόσμο λίγο πριν από το ταξίδι της στην Αυστραλία.
«Θα εστιάσω στην πορεία της οικονομίας, αλλά και σε άλλα καίρια ζητήματα, όπως η υπογεννητικότητα και η γήρανση του πληθυσμού, η στεγαστική κρίση και η εκροή ανθρώπινου κεφαλαίου. Πρόκειται για θέματα που αξίζει να γνωρίζουν όχι μόνο οι πολίτες στην Ελλάδα, αλλά και οι Έλληνες της Διασποράς», σημειώνει.
Η Δρ Φαίη Μακαντάση είναι οικονομολόγος και έχει διδάξει Μικροοικονομική Θεωρία και Θεωρία Παιγνίων στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, καθώς και Αρχές Οικονομικής Επιστήμης στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Παρότι γνωρίζει σε βάθος τα οικονομικά ζητήματα, η προσέγγισή της δεν βασίζεται σε προσωπικές εκτιμήσεις. Η ανάλυσή της στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα που προκύπτουν από το ερευνητικό έργο της «διαΝΕΟσις», για το οποίο είναι υπεύθυνη.
Για τον λόγο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία να γίνει κατανοητός ο ρόλος και η αποστολή του οργανισμού.
Η «διαΝΕΟσις» είναι ένας ανεξάρτητος ερευνητικός οργανισμός που παράγει μελέτες για τα σημαντικότερα προβλήματα της χώρας. Στόχος του είναι να συμβάλλει στη διαμόρφωση πολιτικών και μεταρρυθμίσεων που υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον και βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών.
Ο οργανισμός, που ιδρύθηκε το 2015 από τον Δημήτρη Δασκαλόπουλο, επίτιμο πρόεδρο του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ), έχει εκπονήσει περίπου 130 μελέτες με τη συμμετοχή περισσότερων από 300 ερευνητών. Το έργο της «διαΝΕΟσις» καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από τις επενδύσεις, τον τουρισμό, την κλιματική αλλαγή και τις νέες τεχνολογίες, μέχρι το δημογραφικό, τις κοινωνικές ανισότητες, τη μετανάστευση και το στεγαστικό πρόβλημα.
«Η επιδίωξη του ιδρυτή ήταν να δημιουργήσει ένα think tank αντίστοιχο του Brookings Institution στις Ηνωμένες Πολιτείες, ικανό να τροφοδοτεί τη δημόσια σφαίρα με τεκμηριωμένα στοιχεία, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης και έντονης πόλωσης», εξηγεί η Δρ Μακαντάση.
Η ελληνική οικονομία μετά την κρίση
Παρά τις πολυάριθμες αναλύσεις, πολλοί πολίτες εξακολουθούν να δυσκολεύονται να κατανοήσουν τι ακριβώς συμβαίνει στην ελληνική οικονομία. Από τη μία πλευρά προβάλλεται η εικόνα μιας οικονομίας που αναπτύσσεται, ενώ από την άλλη η καθημερινότητα πολλών πολιτών αποτυπώνει μια διαφορετική πραγματικότητα, με κοινωνικούς δείκτες που εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία. Πού βρίσκεται, λοιπόν, η αλήθεια;
«Η Ελλάδα έχει κάνει βήματα προόδου», σημειώνει η Διευθύντρια Ερευνών της «διαΝΕΟσις». «Η σημερινή κατάσταση απέχει σημαντικά από εκείνη του 2015, όταν η χώρα βρισκόταν στο αποκορύφωμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Πρόκειται για μία από τις βαθύτερες οικονομικές κρίσεις της σύγχρονης παγκόσμιας ιστορίας, συγκρίσιμη με το Κραχ του 1929 στις Ηνωμένες Πολιτείες ή την οικονομική κατάρρευση της Αργεντινής το 2001. Ακόμη και σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες που αντιμετώπισαν κρίσεις, όπως η Πορτογαλία και η Ιρλανδία, η ελληνική κρίση ξεχωρίζει για τη διάρκεια και το βάθος των επιπτώσεών της».
«Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat, το ονομαστικό ΑΕΠ της Ελλάδας το 2025 ανέρχεται περίπου στα 248 δισεκατομμύρια ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, σε πραγματικούς όρους παραμένει χαμηλότερο κατά περίπου 13,9% σε σχέση με το 2008. Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από χαμηλή παραγωγικότητα, γεγονός που συνδέεται με τον αργό ρυθμό ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών και καινοτομιών στην παραγωγική διαδικασία».
«Παράλληλα, το εμπορικό ισοζύγιο παραμένει ελλειμματικό, γεγονός που σημαίνει ότι οι εισαγωγές εξακολουθούν να υπερβαίνουν τις εξαγωγές. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι από το 2010 έως το 2021 η χώρα έχασε επενδύσεις ύψους περίπου 90 δισεκατομμυρίων ευρώ. Γι’ αυτό οι πόροι που εισρέουν σήμερα από το Ταμείο Ανάκαμψης και τα προγράμματα ΕΣΠΑ είναι τόσο σημαντικοί: επιχειρούν να καλύψουν το μεγάλο επενδυτικό κενό που δημιουργήθηκε και να στηρίξουν την αναπτυξιακή πορεία της οικονομίας».
Το δημογραφικό ως υπαρξιακή πρόκληση
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η Δρ Φαίη Μακαντάση στο δημογραφικό πρόβλημα, το οποίο χαρακτηρίζει ως μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η Ελλάδα τις επόμενες δεκαετίες.
Όπως επισημαίνει, η χώρα γερνά με ταχείς ρυθμούς. Σήμερα περίπου ένας στους πέντε κατοίκους είναι άνω των 65 ετών, ενώ έως το 2051 η αναλογία αυτή αναμένεται να φτάσει τον έναν στους τρεις.
«Εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία οι θάνατοι είναι περισσότεροι από τις γεννήσεις. Αυτό σημαίνει ότι το φυσικό ισοζύγιο του πληθυσμού είναι αρνητικό», τονίζει.
Σύμφωνα με την ίδια, το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά παρατηρείται σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο. Ωστόσο, η χώρα μας το βιώνει με μεγαλύτερη ένταση. Ο δείκτης γονιμότητας βρίσκεται περίπου στο 1,25 παιδί ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας, όταν για τη διατήρηση ενός σταθερού πληθυσμού απαιτούνται 2,1 παιδιά.
«Αυτό σημαίνει ότι, αν δεν υπάρξουν σημαντικές αλλαγές, ο πληθυσμός θα συνεχίσει να συρρικνώνεται», εξηγεί η κ. Μακαντάση.
Εξίσου ανησυχητική θεωρεί και τη γήρανση του πληθυσμού, καθώς ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός αναμένεται να μειωθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες.
«Αυτό σημαίνει λιγότερους εργαζόμενους και περισσότερους συνταξιούχους, με ό,τι συνεπάγεται για το ασφαλιστικό σύστημα και τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας», σημειώνει.
Παρά τη σοβαρότητα του προβλήματος, εκτιμά ότι δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις.
«Το δημογραφικό δεν είναι κάτι που λύνεται από τη μία μέρα στην άλλη. Για να βλέπαμε σήμερα ουσιαστικά αποτελέσματα, θα έπρεπε να είχαν ληφθεί μέτρα πριν από τρεις δεκαετίες», αναφέρει.
Όπως εξηγεί, η μείωση των γεννήσεων δεν οφείλεται μόνο στην οικονομική ανασφάλεια, αλλά και σε βαθύτερες κοινωνικές και πολιτισμικές αλλαγές.
«Οι αντιλήψεις γύρω από την οικογένεια, την εργασία και την προσωπική ζωή έχουν αλλάξει», λέει.
Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη για μια ρεαλιστική συζήτηση γύρω από τη μετανάστευση.
«Αν θέλουμε να διατηρήσουμε τον πληθυσμό της χώρας σε βιώσιμα επίπεδα, θα πρέπει να συζητήσουμε σοβαρά τόσο την ενσωμάτωση μεταναστών όσο και την επιστροφή των Ελλήνων που έφυγαν στο εξωτερικό», υπογραμμίζει.
Η «διαΝΕΟσις» έχει μελετήσει εκτενώς το φαινόμενο του brain drain και τις προϋποθέσεις επιστροφής των Ελλήνων της Διασποράς.
«Πολλοί διστάζουν να επιστρέψουν, κυρίως λόγω της έλλειψης αξιοκρατίας και της δυσκολίας μακροπρόθεσμου σχεδιασμού ζωής στην Ελλάδα», αποκαλύπτει η ομιλήτρια.
Υπάρχουν λόγοι αισιοδοξίας;
Παρά τις δυσκολίες, η Δρ Μακαντάση εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη.
«Η Ελλάδα δεν είναι η χώρα που ήταν πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια. Έχουν γίνει σημαντικά βήματα. Το ζητούμενο πλέον είναι η επιτάχυνση των αλλαγών», σημειώνει.
Κατά την άποψή της, η χώρα χρειάζεται σταθερότητα, συνέπεια και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό σε κρίσιμους τομείς, όπως η καινοτομία, η παραγωγικότητα, η εκπαίδευση και οι θεσμοί.
«Ζούμε σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου όλοι κινούνται γρήγορα. Δεν αρκεί να βελτιωνόμαστε. Πρέπει να βελτιωνόμαστε ταχύτερα», καταλήγει.
Σημείωση: Όλες οι έρευνες της «διαΝΕΟσις» διατίθενται ελεύθερα και δωρεάν στο κοινό μέσω της ιστοσελίδας του οργανισμού, dianeosis.org.
The post Η Ελλάδα μέσα από τα δεδομένα: Ομιλία της Δρ Φαίης Μακαντάση στο Σίδνεϊ για την οικονομία, το δημογραφικό και τις μεγάλες προκλήσεις της χώρας appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.