Λιγότερο από έναν χρόνο μετά την εφαρμογή του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών προχωρά σε νέο κύκλο παρεμβάσεων που αναμένεται να μεταβάλει σημαντικά το τοπίο της μικροκινητικότητας και της ενοικίασης οχημάτων στην Ελλάδα.
Οι νέες ρυθμίσεις, που θα ενταχθούν σε επερχόμενο νομοσχέδιο το οποίο αναμένεται να τεθεί σύντομα σε δημόσια διαβούλευση, στοχεύουν στην ενίσχυση της οδικής ασφάλειας και στη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων που συνδέονται με ηλεκτρικά πατίνια, ATV («γουρούνες») και ενοικιαζόμενα δίκυκλα.
Η πρωτοβουλία του υπουργείου έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η χρήση εναλλακτικών μέσων μετακίνησης αυξάνεται διαρκώς, ενώ παράλληλα καταγράφονται ανησυχητικά περιστατικά ατυχημάτων, ιδιαίτερα σε τουριστικές περιοχές όπου η χρήση των συγκεκριμένων οχημάτων είναι εκτεταμένη.
Τέλος στα πατίνια για ανηλίκους
Ανάμεσα στις σημαντικότερες αλλαγές που προωθούνται βρίσκεται η πλήρης απαγόρευση χρήσης ηλεκτρικών πατινιών από ανηλίκους. Πρόκειται για μια ρύθμιση που έρχεται να αντιμετωπίσει το φαινόμενο της ανεξέλεγκτης χρήσης των πατινιών από παιδιά και εφήβους, συχνά χωρίς επαρκή γνώση των κανόνων κυκλοφορίας ή των κινδύνων που συνεπάγεται η κίνηση στο οδικό δίκτυο.
Παράλληλα, το υπουργείο εξετάζει την καθιέρωση υποχρεωτικής ασφάλισης για όλα τα ηλεκτρικά πατίνια που κυκλοφορούν νόμιμα στους δρόμους. Η ρύθμιση φιλοδοξεί να καλύψει ένα νομοθετικό κενό που παραμένει τα τελευταία χρόνια, προσφέροντας μεγαλύτερη προστασία τόσο στους χρήστες όσο και σε τρίτους σε περίπτωση ατυχήματος.
Το θέμα είχε προαναγγελθεί από τον αναπληρωτή υπουργό Μεταφορών Κωνσταντίνο Κυρανάκη, ο οποίος έχει επανειλημμένα επισημάνει την ανάγκη θέσπισης αυστηρότερων κανόνων για τη χρήση των πατινιών στους ελληνικούς δρόμους.
Οι «γουρούνες» στο επίκεντρο των αλλαγών
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στα τετράτροχα οχήματα παντός εδάφους (ATV), γνωστά στο ευρύ κοινό ως «γουρούνες», τα οποία αποτελούν δημοφιλή επιλογή μετακίνησης για χιλιάδες τουρίστες κάθε καλοκαίρι.
Το υπουργείο ετοιμάζει νέο πλαίσιο που προβλέπει ότι η ενοικίαση ATV θα επιτρέπεται μόνο σε οδηγούς που διαθέτουν τουλάχιστον πέντε χρόνια κατοχής άδειας οδήγησης αυτοκινήτου. Στην πράξη, η ρύθμιση αυτή ανεβάζει έμμεσα το ηλικιακό όριο ενοικίασης περίπου στα 23 έτη, με στόχο να αποκλειστούν από τη χρήση τους εντελώς άπειροι οδηγοί.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται ακόμη και η θέσπιση συγκεκριμένου ηλικιακού ορίου, ενδεχομένως στα 25 έτη, στις περιπτώσεις όπου δεν είναι εύκολο να πιστοποιηθεί η ημερομηνία πρώτης έκδοσης του διπλώματος οδήγησης.
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Τα τελευταία χρόνια οι «γουρούνες» έχουν συνδεθεί με σοβαρά τροχαία ατυχήματα, ιδιαίτερα σε νησιωτικές και τουριστικές περιοχές. Πρόσφατα, μάλιστα, ένας 42χρονος Βρετανός τουρίστας έχασε τη ζωή του στην Κέρκυρα όταν το ATV που οδηγούσε εξετράπη της πορείας του και κατέληξε εκτός δρόμου, σε δυστύχημα που επανέφερε με δραματικό τρόπο τη συζήτηση για την ασφάλεια των συγκεκριμένων οχημάτων.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, κατά τη διάρκεια του 2025 καταγράφηκαν 46 τροχαία περιστατικά στα οποία ενεπλάκησαν οχήματα ATV, εκ των οποίων τρία ήταν θανατηφόρα, έξι σοβαρά και 37 ελαφρά.
«Κινούμενες παγίδες» χωρίς εκπαίδευση
Οι ειδικοί στην οδική ασφάλεια υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι οι «γουρούνες» αποτελούν ιδιαίτερα απαιτητικά οχήματα στην οδήγηση.
Ο πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Εκπαιδευτών Οδήγησης και Κυκλοφοριακής Αγωγής, Άρης Ζωγράφος, περιγράφει τα ATV ως «τον καρπό μιας καταστροφικής σχέσης ανάμεσα στη μοτοσικλέτα και στο αυτοκίνητο», επισημαίνοντας ότι έχουν δανειστεί χαρακτηριστικά και από τα δύο μέσα χωρίς να διαθέτουν ούτε την ενεργητική ασφάλεια της μοτοσικλέτας ούτε την παθητική προστασία ενός αυτοκινήτου.
Όπως τονίζουν οι εκπαιδευτές οδήγησης, το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο το όχημα αλλά κυρίως η έλλειψη εμπειρίας των οδηγών. Πολλοί τουρίστες ή νεαροί οδηγοί νοικιάζουν γουρούνες χωρίς να έχουν προηγούμενη εξοικείωση με τον τρόπο χειρισμού τους, παρότι απαιτούν διαφορετικές τεχνικές οδήγησης από αυτές ενός συμβατικού αυτοκινήτου ή δικύκλου.
Για τον λόγο αυτόν, αρκετοί ειδικοί εισηγούνται ακόμη και τη δημιουργία ειδικής κατηγορίας διπλώματος για τα ATV, αντίστοιχης με εκείνες που ισχύουν για άλλες κατηγορίες οχημάτων.
Υποχρεωτικό κράνος και αυστηρότεροι έλεγχοι
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης εντατικοποίηση των ελέγχων στις επιχειρήσεις ενοικίασης οχημάτων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην υποχρεωτική παροχή προστατευτικού κράνους, καθώς και στον έλεγχο της εγκυρότητας των αδειών οδήγησης πριν από κάθε μίσθωση. Ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης έχει ήδη απευθύνει δημόσια προειδοποίηση προς τις επιχειρήσεις του κλάδου, υπογραμμίζοντας ότι απαγορεύεται η ενοικίαση μηχανών, ATV ή άλλων δικύκλων χωρίς την παράδοση κατάλληλου κράνους στον πελάτη.
Η χρήση κράνους παραμένει υποχρεωτική τόσο για τον οδηγό όσο και για τον συνεπιβάτη, ενώ οι έλεγχοι αναμένεται να γίνουν ακόμη πιο αυστηροί κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου.
Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι οι «γουρούνες» απαγορεύεται να κινούνται σε αυτοκινητοδρόμους και οδούς ταχείας κυκλοφορίας, παρότι κυκλοφορούν νόμιμα στο υπόλοιπο οδικό δίκτυο, εφόσον διαθέτουν πινακίδες κυκλοφορίας, ασφαλιστική κάλυψη και τις προβλεπόμενες άδειες.
Τι ισχύει σήμερα για τα ATV
Σύμφωνα με το υφιστάμενο καθεστώς, για την οδήγηση ATV απαιτείται δίπλωμα αυτοκινήτου κατηγορίας Β ή, σε ορισμένες περιπτώσεις (μέχρι 49 κ.ε), άδεια μοτοσικλέτας, ανάλογα με τα τεχνικά χαρακτηριστικά του οχήματος.
Για οχήματα άνω των 50 κυβικών εκατοστών απαιτείται κανονική άδεια οδήγησης αυτοκινήτου, ενώ για μικρότερες κατηγορίες ενδέχεται να αρκεί άδεια μοτοποδηλάτου. Υποχρεωτικά παραμένουν η ασφάλιση, οι πινακίδες κυκλοφορίας και η χρήση κράνους.
Διευκόλυνση για μοτοσυκλετιστές
Στο ίδιο νομοσχέδιο περιλαμβάνεται και μία διάταξη που αφορά μοτοσυκλετιστές στους οποίους είχε αφαιρεθεί το δίπλωμα επειδή οδηγούσαν δίκυκλο μεγαλύτερου κυβισμού από αυτόν που επέτρεπε η κατηγορία άδειάς τους.
Με τη νέα ρύθμιση θα μπορούν να ανακτούν την άδεια οδήγησής τους χωρίς να περιμένουν την πλήρη εκπνοή της ποινής, εφόσον προχωρήσουν στην κανονική αναβάθμιση του διπλώματός τους και αποκτήσουν την αντίστοιχη κατηγορία άδειας. Σύμφωνα με το υπουργείο, η πρόβλεψη αυτή επιδιώκει να συνδυάσει τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία με μια πιο λειτουργική αντιμετώπιση των σχετικών παραβάσεων.
Ισορροπία μεταξύ ασφάλειας και τουρισμού
Οι αλλαγές αναμένεται να προκαλέσουν έντονες συζητήσεις τόσο στον χώρο της μικροκινητικότητας όσο και στον κλάδο των ενοικιάσεων οχημάτων. Πολλοί επαγγελματίες αναγνωρίζουν την ανάγκη αυστηρότερων κανόνων ασφαλείας, εκφράζουν όμως ανησυχίες για πιθανές επιπτώσεις στην τουριστική δραστηριότητα.
Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές των μέτρων θεωρούν ότι η αυξημένη εμπειρία των οδηγών, η καθολική χρήση κράνους και η αυστηρότερη εποπτεία των επιχειρήσεων μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τα ατυχήματα και να δημιουργήσουν ένα ασφαλέστερο περιβάλλον για κατοίκους και επισκέπτες.
Το βέβαιο είναι ότι η δημόσια διαβούλευση που αναμένεται το επόμενο διάστημα, θα ανοίξει εκ νέου τη συζήτηση για τα όρια της μικροκινητικότητας, την ευθύνη των επιχειρήσεων ενοικίασης και τη θέση οχημάτων όπως τα ATV στο σύγχρονο οδικό περιβάλλον της χώρας.