Η Νίκη Κεραμέως μιλά στο Face2Face με την Κατερίνα Παναγοπούλου για όλα: από το 13ωρο και τις αλλαγές στην αγορά εργασίας, μέχρι την αξιολόγηση στο Δημόσιο, τη σχέση της με τον Αντώνη Σαμαρά, την απώλεια της μητέρας της και την απόφαση για δωρεά οργάνων που χάρισε ζωή σε πέντε ανθρώπους.
«Το 13ωρο απαιτεί συναίνεση», μόλις το 0,4% των εργαζομένων κάνουν χρήση της ρύθμισης
«Εάν ακούγαμε αυτό που συζητείτο στη Βουλή πριν από μερικούς μήνες, είχαμε την αίσθηση ότι όλες οι συμβάσεις οκτάωρες στη χώρα θα γινόντουσαν ξαφνικά δεκατριάωρες. Έχουν περάσει αρκετοί μήνες από τότε. Ξέρετε τι ποσοστό των μισθωτών της χώρας κάνει χρήση αυτής της νέας δυνατότητας που δόθηκε μόνο κατ’ εξαίρεση, μόνο με συναίνεση, μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις; Το 0,4%, εμείς λέγαμε ότι δεν είναι κάτι καινούργιο, απαιτεί συναίνεση και ούτω καθεξής. Και έχω την αίσθηση ότι ακόμα δεν έχει καταστεί σαφές τι εννοούμε το 13ωρο. Ίσχυε προηγουμένως ότι μπορούσες να συμπληρώνεις ωράριο σε έναν δεύτερο εργοδότη, μια δεύτερη επιχείρηση μέχρι δεκατρείς ώρες υπό ορισμένες προϋποθέσεις.
Μέχρι να συμπληρωθούν δεκατρείς ώρες. Ερχόντουσαν λοιπόν διάφοροι εργαζόμενοι και επιχειρηματίες και λέγανε: Δεν καταλαβαίνω γιατί να μπορεί να το κάνει κανείς αυτό σε δύο επιχειρήσεις και να μην μπορεί να συμπληρώσει ωράριο, αν το επιθυμεί, σε μία επιχείρηση. Άρα με τη ρύθμιση που κάναμε δώσαμε απλά μια δυνατότητα που ήδη υπήρχε να δουλεύεις μέχρι δεκατρείς ώρες κατ’ εξαίρεση σε δύο εργοδότες, να μπορείς να το κάνεις σε έναν. Χωρίς να χρειάζεται να μετακινείσαι και με επιπλέον αμοιβή, καθώς όταν συμπληρώνεις δεκατρείς ώρες στον πρώτο εργοδότη παίρνεις και υπερωρία. Υπάρχει επιπλέον αμοιβή συν σαράντα τοις εκατό. Είναι υπερωρία».
Στην ερώτηση αν μπορεί κάποιος να επιλέξει να δουλεύει δεκατρείς ώρες την ημέρα για λιγότερες ημέρες την εβδομάδα η Νίκη Κεραμέως ανέφερε χαρακτηριστικά, «υπάρχει η λεγόμενη διευθέτηση. Σου δίνονται διάφορες δυνατότητες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση βάζει κάποιους απαράβατους όρους. Δηλαδή σου λέει κατ’ ελάχιστον έντεκα ώρες ανάπαυσης την ημέρα και κατ’ ελάχιστον μία ημέρα την εβδομάδα ανάπαυση», συμπληρώνοντας «εντός αυτού του πλαισίου μπορείς να κάνεις διάφορα σχήματα, όπως επίσης έχεις και τη δυνατότητα, αν το επιθυμείς, να δουλεύεις τέσσερις ημέρες την εβδομάδα».
Αναφορικά με την πρόταση του Νίκου Ανδρουλάκη για τετραήμερη εργασία με τις ίδιες ώρες και τα ίδια χρήματα, καθώς και για την πρόταση Τσίπρα για εργασία πενθήμερη αλλά με 34 ώρες αντί για 40 η υπουργός Εργασίας ανέφερε: «Απάντησα και στον κύριο Ανδρουλάκη ότι γιατί τέσσερις μέρες και όχι τρεις; Ακόμα καλύτερα. Γιατί όχι δύο; Γιατί να μην καθόμαστε απλά και να βλέπουμε τα λεφτά να μπαίνουν στον λογαριασμό μας; Θέλει πολύ μεγάλη προσοχή. Από τη μία φυσικά θέλουμε να δίνουμε ευελιξίες και τις δίνουμε. Από την άλλη πρέπει να βγαίνει και η άσκηση. Γιατί αν με τέτοια σχήματα καταλήξουμε σε απολύσεις και σε κλείσιμο επιχειρήσεων, αυτό είναι ένα μεγάλο ζήτημα.
Πώς λειτουργεί η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, υπερωρίες και φοροδιαφυγή
Η Νίκη Κεραμέως ανέφερε για τη ψηφιακή κάρτα εργασίας: «Όταν πρωτοπήγα, στο Υπουργείο Εργασίας προστατεύονταν περίπου εκατό χιλιάδες εργαζόμενοι από την κάρτα εργασίας. Πλέον φτάσαμε τα δυόμισι εκατομμύρια». Τονίζοντας στη συνέχεια την σημαντικότητα της κάρτας εργασίας η υπουργός υπογράμμισε «καταγράφει πόσο χρόνο πραγματικά δουλεύεις και συνεπώς διασφαλίζει ότι αμείβεσαι για τον χρόνο που δουλεύεις», τέρμα λοιπόν τα σενάρια του τύπου «είμαι δηλωμένη τετράωρο αλλά βασικά δουλεύω οκτάωρο και είτε δεν παίρνω τις επιπλέον ώρες είτε τις παίρνω με μη σύννομο τρόπο, Η κάρτα έχει οδηγήσει όπου έχει μπει σε θεαματική αύξηση των υπερωριών που δηλώνονται».
Η υπουργός Εργασίας έκανε λόγο για αύξηση ποσοστού περίπου 1.200%. «Αυτό τι σημαίνει λοιπόν; Αυτό σημαίνει στην πράξη αύξηση αποδοχών του εργαζόμενου. Αύξηση στις καταβαλλόμενες εισφορές. Εξυγίανση στην αγορά εργασίας. Αύξηση στις καταβαλλόμενες εισφορές, έσοδα στα ασφαλιστικά ταμεία και δημοσιονομικό χώρο για εμάς για να επιστρέψουμε πίσω στην κοινωνία. Θέλω να το πω με ένα παράδειγμα. Μόνο πέρυσι το Υπουργείο Εργασίας είχε υπεραπόδοση πάνω από τους στόχους κατά σχεδόν ένα δισεκατομμύριο ευρώ. Ένα μεγάλο μέρος δόθηκε για την πολύ σημαντική φορολογική μεταρρύθμιση που έκανε το Υπουργείο Οικονομικών για τη μείωση των φόρων. Ένα άλλο μέρος δόθηκε για να καταργηθεί η προσωπική διαφορά και στις συντάξεις».
«Όσο αυξάνεται η συμμόρφωση με τη φορολογική και την ασφαλιστική νομοθεσία δημιουργείται ο λεγόμενος δημοσιονομικός χώρος και μπορούμε μετά να επιστρέψουμε πίσω στην κοινωνία μέσω μείωσης εισφορών, μείωσης φόρων και άλλων ευνοϊκών μέτρων», τόνισε στη συνέχεα.
Παράλληλα, η Νίκη Κεραμέως τόνισε υπάρχουν ρυθμίσεις για την κάρτα εργασίας που λύνουν κάθε πρακτικό ζήτημα ανάμεσα σε εργοδότη και εργαζόμενο. «Έχεις την επιλογή να πας στο λεγόμενο απολογιστικό σύστημα, όπου μπορείς να δηλώσεις μέχρι έναν μήνα μετά τι ώρες ακριβώς δούλεψε ο καθένας, Το σημαντικό ποιο είναι; Να μην υπάρχει κανείς εργαζόμενος σε χώρο εργασίας ο οποίος να μην έχει χτυπήσει κάρτα. Γιατί αν δεν έχει χτυπήσει κάρτα σημαίνει ότι είναι μη δηλωμένη εργασία και άρα ανασφάλιστη εργασία.
Αναφορικά με τους ελέγχους, η Κατερίνα Παναγοπούλου έθεσε το εξής ερώτημα, «Αν δεν έρθει ο ελεγκτής και χτυπήσω εγώ την κάρτα μου την ώρα που φεύγω, αλλά με έχει κρατήσει δύο ώρες παραπάνω και στο τέλος δεν το δηλώσω ότι με κράτησε δύο ώρες παραπάνω, τι γίνεται σε αυτή την περίπτωση;», με την Νίκη Κεραμέως να ξεκαθαρίζει «σε περίπτωση ελέγχου, υπάρχει 10.500 πρόστιμο για κάθε εργαζόμενο που δεν έχει δηλωθεί σωστά», τονίζοντας ωστόσο ότι «ο έλεγχος γίνεται και εξ αποστάσεως με βάση τι δηλώνεις. Οι επιτόπιοι έλεγχοι έχουν αυξηθεί πάρα πολύ. Γι’ αυτό έχουν αυξηθεί και οι κυρώσεις και τα πρόστιμα που μπαίνουν πλέον από την Επιθεώρηση Εργασίας». Μάλιστα, υπουργός έκανε λόγο για αύξηση συχνότητας ελέγχων κατά περίπου 9%, υπογραμμίζοντας ότι η κάρτα από τη μία προστατεύει τον εργαζόμενο γιατί καταγράφει τον χρόνο που πραγματικά εργάζεται και από την άλλη προστατεύει και τον υγιή ανταγωνισμό.
«Σκεφτείτε μία επιχείρηση που τα κάνει όλα όπως πρέπει και πληρώνει φόρους και εισφορές και μία άλλη ανταγωνιστική της στα είκοσι μέτρα πιο πέρα να φοροδιαφεύγει. Άρα η κάρτα έχει το αποτέλεσμα όχι μόνο να προστατεύει τον εργαζόμενο και να διασφαλίζει αύξηση στις αποδοχές του, αλλά ταυτόχρονα να προστατεύει και τον υγιή ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων. Ισότητα στην αγορά εργασίας.
Για την ισότητα στην αγορά εργασίας
Η Κατερίνα Παναγοπούλου έθεσε στη συνέχεια το θέμα του νομοσχεδίου για την ισότητα στην αγορά εργασίας, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι για την ίδια θέση με τα ίδια τυπικά προσόντα, οι άντρες αμείβονται περισσότερο από τις γυναίκες.
Η Νίκη Κεραμέως έκανε λόγο για αδικαιολόγητες αποκλίσεις τονίζοντας ότι φαίνεται τελείως παράταιρο ότι εν έτει 2026 μιλάμε ακόμη για ισότητα αμοιβών μεταξύ γυναικών και ανδρών για όμοια εργασία. «Τα στοιχεία δείχνουν αυτή την απόκλιση και το δείχνουν όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά για όλη την Ευρώπη. Αυτό οδήγησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο να προτείνει τη σύνταξη μιας ευρωπαϊκής οδηγίας που πάει να κάνει αυτό ακριβώς. Δηλαδή η αμοιβή σου να καθορίζεται από τη δουλειά σου και από την αξία σου, αλλά όχι από το φύλο σου, αυτό που χρειάζεται είναι να δικαιολογήσει ο εργοδότης την τυχόν απόκλιση. Είναι αδιανόητο να παίζει το φύλο ρόλο. Άρα αυτό πάει να αντιμετωπίσει η Ευρώπη».
Μιλώντας για το θέμα αυτό και τον έλεγχο που μπορεί να γίνει η υπουργός τόνισε ότι υπάρχει το δικαίωμα της πληροφόρησης -που δεν εμπλέκει τα προσωπικά δενδομένα- είναι μια ευρωπαϊκή οδηγία η οποία προβλέπει παρέκκλιση συγκεκριμένα γι’ αυτό τον λόγο. «Δεν θα ρωτήσετε πόσο παίρνει ο Γιάννης. Θα ρωτήσετε πώς διαμορφώνεται η δική σας αμοιβή και πώς διαμορφώνεται η μισθολογική δομή για θέσεις ίσης εργασιακής αξίας. Άρα σου δίνει μια μεγαλύτερη πρόσβαση στην πληροφόρηση».
Ακόμα ένα εργαλείο για την πάταξη αυτής της ανισότητας είναι ακόμα και ο μηχανισμός ανώνυμης καταγγελίας, όπως ανέφερε ο Νίκη Κεραμέως, ο αριθμός 1555. «Το 1555 είναι ένας πολύ σημαντικός τετραψήφιος αριθμός, ο οποίος είναι στη διάθεση των εργαζομένων για καταγγελίες είτε επώνυμες είτε ανώνυμες». «Να λοιπόν πώς έρχεται η Επιθεώρηση Εργασίας, που είναι ανεξάρτητη αρχή, αλλά που παίρνει πολύτιμο ερέθισμα από αυτές τις καταγγελίες και είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο για πιο αποτελεσματικούς ελέγχους στην αγορά εργασίας».
Οι σχέσεις με τους συνδικαλιστές
Στη συνέχεια αναφορικά με τον συνδικαλιστικό κλάδο η Νίκη Κεραμέως είπε: «Δεν πίστευα ποτέ όταν ξεκίνησα στο Υπουργείο Εργασίας ότι ο κοινωνικός διάλογος μπορεί να είναι τόσο γόνιμος. Όταν ξεκίνησα στο Υπουργείο Εργασίας είχα πέντε πράγματα που είχα κατά νου. Το λέω ευθέως, η κοινωνική συμφωνία για τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας δεν ήταν κάτι που είχα απαραιτήτως στον σχεδιασμό μου. Το θεωρούσα πάρα πολύ δύσκολο να συμφωνήσουν όλοι. Εκπρόσωποι εργαζομένων, εργοδοτών και κυβέρνηση. Δεν είχε γίνει ποτέ στο παρελθόν. Είναι η πρώτη φορά από συστάσεως του ελληνικού κράτους που καταφέραμε την επίτευξη μιας τέτοιας συμφωνίας.
Η μείωση της ανεργίας από 18% στο 7%
«Όταν αναλάβαμε τη διακυβέρνηση της χώρας είχαμε μια ανεργία περίπου στο 18%. Αυτή η ανεργία, ανάλογα με τον μήνα που κοιτάς, κυμαίνεται πλέον από το 7% μέχρι το 9%. Πρόκειται για δέκα ποσοστιαίες μονάδες μείωση. Δεν ξέρω άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που να έχει επιτύχει τέτοια μείωση ανεργίας σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Έχουμε μία μείωση η οποία δεν έχει γίνει από μόνη της. Έχει γίνει στη βάση ενός στρατηγικού σχεδίου. Πήραμε το 18%, που ήταν το ποσοστό ανεργίας το 2019, και το σπάσαμε σε κομμάτια. Ποιοι είναι αυτοί που πραγματικά δεν δουλεύουν; Υπάρχουν κυρίως τρεις κατηγορίες: οι γυναίκες, οι νέοι και οι πιο ηλικιωμένοι συμπολίτες μας, οι οποίοι θέλουν να συνεχίσουν να έχουν μια απασχόληση και πήγαμε και βγάλαμε στοχευμένα προγράμματα ειδικά για αυτές τις τρεις κατηγορίες».
«Αυτή τη στιγμή που μιλάμε τρέχει ένα πρόγραμμα για δέκα χιλιάδες θέσεις εργασίας για γυναίκες. Εάν μια επιχείρηση είναι μεταξύ του να προσλάβει έναν άνδρα άνεργο ή μία γυναίκα άνεργη και προσλάβει γυναίκα, μπορεί να ζητήσει επιδότηση της θέσης, η οποία φτάνει το 70%. Δεν έχουμε πια ανδρική ανεργία όμως. Η ανδρική ανεργία έχει πέσει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ή είναι περίπου στα επίπεδα του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Άρα τι λέει η πολιτεία; Εάν προσλάβεις γυναίκα άνεργη επιδοτείσαι με το 70% του μισθού και των εισφορών. Εάν η γυναίκα αυτή είναι μητέρα με παιδί έως 15 ετών, η επιδότηση ανεβαίνει στο 80%. Για έως 15 μήνες. Γιατί θέλουμε να στηρίξουμε τη γυναίκα που αποφασίζει να επιστρέψει στην αγορά εργασίας έχοντας γεννήσει ένα, δύο, τρία ή τέσσερα παιδιά».
Αξιολόγηση και δημόσιος – ιδιωτικός τομέας
Aναφορικά με την αίσθηση ότι υπάρχουν εργαζόμενοι δύο ταχυτήτων, οι εργαζόμενοι του δημόσιου τομέα και οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα καθώς και για το θέμα της αξιολόγησης η Νίκη Κεραμέως απάντησε: «Κοιτάξτε να δείτε. Πρώτα από όλα να πούμε πώς έχουν τα δεδομένα. Για σαράντα ή σαράντα δύο χρόνια στη χώρα δεν είχε μπει κανείς να αξιολογήσει έναν εκπαιδευτικό. Κανείς. Δεν είχε μπει κανένα τρίτο πρόσωπο να δει αν στο μάθημά σου γίνεται σοβαρό μάθημα ή αν σου πετάνε σαΐτες.
Το είπα πολύ απλά. Κανείς. Ήταν δέσμευσή μας. Φέραμε νόμο για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών για πρώτη φορά μετά το 1982, αν θυμάμαι καλά. Ήρθε ο νόμος, έγινε πανελλαδική απεργία. Πήγα δικαστικά. Πήγα δικαστικά δεκατρείς φορές. Γιατί; Γιατί οι εκπρόσωποι των εκπαιδευτικών αποφάσισαν να δώσουν μια μάχη. Την κερδίσαμε αυτή τη μάχη.
Και πλέον όταν γίνονται απεργίες για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, έχουν μια συμμετοχή που συνήθως είναι κάτω από το ένα τοις εκατό, από το εβδομήντα που ήταν τότε. Ναι, γιατί δεν αξιολόγησε ποιος. Κατάλαβαν ότι δεν παθαίνουν τίποτα. Να πω το εξής: είναι τέλεια η αξιολόγηση; Όχι. Έχει μπει το νερό στο αυλάκι για να βελτιώνεται διαρκώς; Ναι. Άρα, σε μια χώρα που δεν είχε καμία αξιολόγηση, με μεγάλες δυσκολίες έγινε ένα σημαντικό βήμα. Και αυτό τώρα και η κυρία Ζαχαράκη ασχολείται πάρα πολύ ενεργά και την τιμά αυτό, στο να βελτιώνει διαρκώς αυτό το σύστημα[…] Γι’ αυτό και μέσα στις προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας για τη συνταγματική αναθεώρηση, και το έχει θέσει επί τάπητος ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, είναι το ζήτημα της αξιολόγησης σε μεγαλύτερο βάθος. Αλλά προσέξτε, θέλω να το πω ευθέως: αυτό το άρθρο, προκειμένου να κριθεί αναθεωρητέο και προκειμένου να αναθεωρηθεί εν τέλει, πρέπει κάποτε ή σε αυτή τη Βουλή ή στην επόμενη να ψηφιστεί από 180 βουλευτές. Και όλοι εδώ τίθενται προ των ευθυνών τους.
Εμείς έχουμε μιλήσει για το ότι πρέπει να αλλάξει πλέον αυτό. Εγώ προσωπικά έχω μιλήσει ξεκάθαρα ότι πρέπει να αλλάξει αυτό το πλαίσιο. Πρέπει να μπει πραγματική αξιολόγηση σε μεγαλύτερο βάθος και ο μόνος τρόπος να γίνει αυτό είναι η αλλαγή του Συντάγματος, όπως μαζί με άλλες δομικές αλλαγές που πρέπει να γίνουν στο Σύνταγμα».
Η απόφαση για τη δωρεά οργάνων της μητέρας της
«Ξέρετε, έχω χάσει και τους δύο μου γονείς και τους έχασα και λίγο απανωτά σχετικά. Δηλαδή ο μεν πατέρας μου σε μεγαλύτερη ηλικία, αλλά η μητέρα μου πράγματι πάρα πολύ αναπάντεχα. Δύο μέρες πριν χόρευε σε γάμο μέχρι το πρωί. Δηλαδή σε πολύ καλή υγεία, πολύ δραστήρια, πολύ δυναμική.
Πρέπει να σας πω ότι αυτές τις μέρες συμπληρώνουμε σε λίγο τον ένα χρόνο και ενώ κατά διαστήματα νιώθω λίγο καλύτερα, παίρνω μια απόσταση από τα πράγματα, ο ένας χρόνος είναι πολύ βαρύς. Είναι πολύ βαρύς. Με έχει ξαναβάλει πάρα πολύ σε σκέψεις. Δεν ξέρω αν το ξεπερνάς ποτέ πραγματικά, την απώλεια της μητέρας ειδικά. Ναι, και με έναν τρόπο κάπως μου λέγανε τότε και μου φαινόταν λίγο κλισέ να σας πω την αλήθεια ότι πάντα ζει μέσα σου και της μιλάς κτλ. Η αλήθεια είναι ότι το νιώθεις αυτό. Δηλαδή και τώρα που το λέω λίγο ανατριχιάζω, αλλά η αλήθεια είναι ότι κάθε πρωί έχω, έχω μια πολύ ωραία φωτογραφία. Έτσι τη βλέπω κάθε πρωί και μου δίνει πολύ δύναμη αυτό.
[…] Πρέπει να σας πω ότι εκείνες οι δεκατρείς μέρες που περάσαμε στο νοσοκομείο, όπου η μητέρα μου είχε υποστεί ένα αιμορραγικό εγκεφαλικό, είναι από τις ημέρες που με έχουν χαράξει το περισσότερο. Πρώτα από όλα για την απώλεια. Και η απώλεια είναι δυσβάσταχτη. Τολμώ να πω ότι η μόνη παρηγοριά στη θλίψη, η μόνη πραγματικά, ήταν το γεγονός ότι μέσα από τη δική της ζωή μπόρεσε να δώσει ζωή σε πέντε συνανθρώπους μας. Πέντε συνανθρώπους μας, οι οποίοι περίμεναν για χρόνια δίπλα από ένα τηλέφωνο. Σκεφτείτε λίγο την εικόνα. Κάνεις αιμοκάθαρση κάθε μέρα, πηγαίνεις κάθε μέρα στο νοσοκομείο γιατί έχεις ζήτημα με τους νεφρούς σου. Πηγαίνεις κάθε μέρα στο νοσοκομείο και περιμένεις να χτυπήσει ένα τηλέφωνο στο οποίο θα σου πει: έχει έρθει η σειρά σου, έχουμε βρει κατάλληλο δότη. Αλλάζει ζωή σου.
Στην περίπτωσή μας το τηλέφωνο χτύπησε πέντε φορές για τα πέντε όργανα της μητέρας μου, τα οποία δωρίσαμε από κοινού με τον αδερφό μου, όταν πλέον διαπιστώθηκε ο εγκεφαλικός θάνατος της μητέρας μας. Και η αλήθεια είναι ότι για δεκατρείς μέρες που ήμασταν στο νοσοκομείο, στην εντατική, ζούσαμε με την ελπίδα ότι κάποιο θαύμα θα γίνει. Θα πάμε στο νοσοκομείο και θα μας πούνε “ξέρεις τι; Σου έχουμε νέα, ξύπνησε”. Κάθε μέρα, πηγαίναμε κάθε μέρα, κάθε μέρα με αυτή την ελπίδα. Μετά από ένα σημείο όμως διαπιστώθηκε ο εγκεφαλικός θάνατος. Ήταν πολύ μεγάλη βλάβη στον εγκέφαλο από την αιμορραγία που είχε υποστεί ξαφνικά, όπως σας περιέγραψα, και τότε είναι που αναδύεται ένα ερώτημα. Μπορείς μέσα από αυτήν την τραγωδία, την απώλεια, τη θλίψη, να βοηθήσεις κάποιους συνανθρώπους σου, οι οποίοι ταλαιπωρούνται φοβερά; Δωρήσαμε λοιπόν, η απάντηση ήταν καταφατική. Η απάντηση ήταν “ναι” σε πέντε όργανα».
Η εγγραφή της ως δότρια οργάνων
«Και δεν σας κρύβω ότι το πρώτο πράγμα που έκανα, δεν το είχα κάνει, γράφτηκα η ίδια ως δότρια. Γράφτηκα με το που ολοκληρώθηκε αυτή η διαδικασία και μου ανοίχτηκε ένας ολόκληρος κόσμος. Έχοντας τον, τον έζησα στην πράξη δηλαδή, μπήκα για να γραφτώ. Ξέρετε πόσο χρόνο παίρνει; Ενάμιση λεπτό. Μπαίνεις στο διαδικτυακό τόπο του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων, βάζεις τους κωδικούς taxis, το σύστημα σε αναγνωρίζει, δηλαδή λειτουργεί άψογα.
Έχεις κάποιες επιλογές, ποια όργανα σε ενδιαφέρει να δωρίσεις. Όλα αυτά είναι σε περίπτωση εγκεφαλικού θανάτου. Και δεν μπορεί να ανατραπεί αυτή την απόφαση από έναν συγγενή. Μπορείς ο ίδιος να ανατρέψεις την απόφασή σου, αν αλλάξεις γνώμη. Αυτό μπορείς να το κάνεις. Μπορείς, αν αλλάξεις γνώμη. Αλλά αν εγώ έχω δηλώσει ότι θέλω να είμαι δότρια και εν συνεχεία έρθει ένας συγγενής, εάν συμβεί το οτιδήποτε και εγώ αποβιώσω, δεν μπορεί να έρθει ένας συγγενής να αλλάξει, να ανατρέψει αυτήν την απόφαση».
Οι σπουδές και η επιλογή της Νομικής
«Ήθελα να κάνω σπουδές στιβαρές, δηλαδή οι οποίες να μου άνοιγαν το πεδίο εν συνεχεία. Ο λόγος που επέλεξα τη νομική δεν ήταν γιατί ήθελα ντέ και καλά να γίνω δικηγόρος. Ήθελα να κάνω σπουδές οι οποίες θα μου άνοιγαν τις πόρτες για κάτι άλλο εν συνεχεία. Θα μπορούσε να ήταν οικονομικά αυτό εν προκειμένω. Αλλά με κέρδισε πάρα πολύ νομική. Με κέρδισε η σκέψη. Ξέρετε η νομική.
Έχω εργαστεί δεκαπέντε χρόνια ως δικηγόρος σε τρεις χώρες, στην Ελλάδα, στη Γαλλία και στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Όταν δούλευα στη Νέα Υόρκη σε μία μεγάλη δικηγορική εταιρεία, έκανα δικαστηριακή πρακτική. Παράλληλα με τη δουλειά μου εκεί, ανέπτυξα και μία εθελοντική δράση βοηθώντας Κοινότητες αστέγων της Νέας Υόρκης σε διεκδικήσεις τους, προκειμένου να βρουν και εκείνοι ένα σπίτι.
Ένα μεγάλο μάθημα ζωής, θα έλεγα, δύσκολη και νομικά, αλλά ξέρετε, είναι– η αίσθηση της κοινωνικής προσφοράς είναι κάτι πάρα πάρα πολύ σημαντικό και γι’ αυτό σε κάθε στάδιο της ζωής μου, από το σχολείο μέχρι τη δικηγορική πρακτική μέχρι και αργότερα, όταν συστήσαμε έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που λέγεται Δεσμός, σε κάθε στάδιο της ζωής μου θεωρώ πάρα πολύ σημαντικό να δίνεις πίσω στην κοινωνία. Όταν έχεις την τύχη να έχεις πολλά προνόμια στη ζωή σου και να έχεις μεγαλώσει με τους γονείς που μεγάλωσα εγώ στην οικογένεια που μεγάλωσα, θεωρώ ότι αυξάνει αυτό το αίσθημα ευθύνης, της επιστροφής πίσω στην κοινωνία».
Η γνωριμία με τον σύζυγό της στη Νέα Υόρκη
«Η αλήθεια είναι ότι δουλεύαμε και δύο ως δικηγόροι στη Νέα Υόρκη και πράγματι είχε επικοινωνήσει μαζί μου. Είχαμε ελάχιστους κοινούς γνωστούς. Δεν γνωριζόμασταν[…] Και επικοινώνησε μαζί μου και εγώ εκείνη την εποχή δούλευα για μια πάρα πολύ μεγάλη και πολύ έντονη υπόθεση της Enron. Ήμουν δικηγόρος σε αυτή την υπόθεση, οπότε είχα κάθε μέρα ταξίδια σε διαφορετικές πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής με πάρα πολύ επιβαρυμένο πρόγραμμα, πάρα πολύ δύσκολο πρόγραμμα, πάρα πολύ έντονη δουλειά. Και πράγματι, όταν μου είπε πάμε για έναν καφέ, η απάντησή μου ήταν βεβαίως, άνοιξα το ημερολόγιο, είδα πότε τελειώνουν τα δικαστήριά μου και του είπα σε τέσσερις μήνες.
Κοιτάξτε, για μένα είναι πολύ σημαντικό να είσαι και τυπικός και να τα σημειώνεις όλα[…] Το σημείωσα στο ημερολόγιο μου, όπως σημειώνω τα πάντα. Και πράγματι συναντηθήκαμε τέσσερις μήνες μετά και κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα».
Η γνωριμία με τον Κυριάκο Μητσοτάκη
«Με τον Κυριάκο Μητσοτάκη γνωριστήκαμε το 2015. Όταν είχα μπει στο ψηφοδέλτιο επικρατείας της Νέας Δημοκρατίας, από τον τότε πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά. Ήταν τότε ακόμη υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης. Επικοινώνησε ο ίδιος μαζί μου σε μια προσέγγιση να γνωρίσει προφανώς και τους νέους εν δυνάμει βουλευτές και είχα πάει στο γραφείο του και τον είχα γνωρίσει».
Οι φήμες για νέο κόμμα του Αντώνη Σαμαρά
«Κοιτάξτε, καταρχάς, όπως πολύ σωστά είπατε, είναι φήμες. Δεν υπάρχει κάτι ακόμη για να τοποθετηθούμε. Εντάξει, πολλά ακούγονται, εγώ δεν έχω δει κάτι. Δεν θέλω να απαντήσω υποθετικά. Εγώ θα σας πω το εξής: θεωρώ ότι Αντώνης Σαμαράς, όπως και Κώστας Καραμανλής, είναι δύο άνθρωποι οι οποίοι έχουν συμβάλει καταλυτικά στην πορεία της χώρας, θετικά. Έχουν βάλει πλάτη, για να το πω πολύ απλά, σε πάρα πολύ δύσκολους καιρούς. Έχουν συμβάλει καθοριστικά στην εξέλιξη της χώρας μας και της πατρίδας μας. Είναι δύο πρώην πρόεδροι της Νέας Δημοκρατίας, οι οποίοι επίσης έχουν αφήσει ένα πάρα πολύ σημαντικό στίγμα στη Νέα Δημοκρατία.
Λέω λοιπόν το εξής. Εγώ καταρχάς σε ένα προσωπικό επίπεδο, καταλαβαίνετε ότι του είμαι ευγνώμων. Δεν πρέπει να ξεχνάς ποτέ από πού έχεις ξεκινήσει. Ο Αντώνης Σαμαράς είναι εκείνος ο οποίος με πρότεινε στο ψηφοδέλτιο επικρατείας. Από εκεί και πέρα, δε σας κρύβω ότι με στενοχωρεί πάρα πάρα πολύ αυτή η εξέλιξη και η εξέλιξη, όχι τώρα, των τελευταίων χρόνων, που έχει ξεκάθαρα διαφοροποιηθεί σε πάρα πάρα πολλά σημεία[..] Άρα σας το λέω όπως το νιώθω εμένα με λυπεί πάρα πολύ. Με στενοχωρεί αυτή η εξέλιξη. Δε θέλω να τοποθετηθώ. Δε θέλω να πω το οτιδήποτε μέχρι να δούμε κάτι απτό. Το λέω γιατί αυτή τη στιγμή δεν έχουμε δημιουργία κόμματος».
Το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα
«Σκέφτηκα ότι ο Αλέξης Τσίπρας έκανε μια παρουσίαση έτσι λίγο διαφορετική από τις συνηθισμένες, αλλά η ουσία από πίσω δεν έχει αλλάξει στο ελάχιστο. Και το είπα και δημοσίως. Για μένα αυτό παραπέμπει σε μία, έτσι, έκφραση “άλλαξε Μανωλιός και έβαλε τα ρούχα του αλλιώς”. Η ουσία είναι ακριβώς η ίδια. Ο Αλέξης Τσίπρας είναι ο ίδιος ο οποίος μας οδήγησε στο χείλος της καταστροφής και μόνο επειδή υπήρξαν οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας τον Αύγουστο του 2015 που βάλαμε πλάτη και ψηφίσαμε, είμαστε σήμερα στην Ευρωζώνη.
Μόνο γι’ αυτό έχουμε το Ταμείο Ανάκαμψης, για παράδειγμα. Μόνο γι’ αυτό είχαμε αυτή την πολύ μεγάλη υποστήριξη στον COVID. Επειδή οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας έβαλαν πλάτη εκείνο τον πολύ δύσκολο Αύγουστο, ενώ μας είχε οδηγήσει ο Αλέξης Τσίπρας πραγματικά στο χείλος του γκρεμού. Σας θυμίζω τις εικόνες που κάναμε ουρά για εξήντα ευρώ στα ΑΤΜ, που κάναμε ουρά για τη βενζίνη. Δεν μπορεί να τα ξεχνάμε αυτά. Και αυτός ο άνθρωπος έρχεται τώρα να διεκδικήσει εκ νέου την ψήφο του ελληνικού λαού».
Η πολιτική παρουσία της Μαρίας Καρυστιανού
«Ξέρουμε κάτι περισσότερο για αυτό που πρεσβεύει η κυρία Καρυστιανού; Εγώ όχι. Η κυρία Καρυστιανού είπε, αν δεν κάνω λάθος, ότι διεκδικεί την αυτονομία, ότι θέλει να βγει πρώτο κόμμα, ότι θέλει να κυβερνήσει τη χώρα. Απολύτως θεμιτό. Ο καθένας μπορεί να ιδρύσει ένα κόμμα, ο καθένας μπορεί να έχει τη φιλοδοξία να γίνει πρωθυπουργός. Βεβαίως. Όταν διεκδικείς να γίνεις πρωθυπουργός πρέπει να έχεις ένα πλήρες, εμπεριστατωμένο πολιτικό πρόγραμμα.
[…] δεν ξέρω τι πρεσβεύει η Μαρία Καρυστιανού για τα εργασιακά. Με ρωτήσατε για την ψηφιακή κάρτα εργασίας. Με ρωτήσατε για το δήθεν δεκατριάωρο. Με ρωτήσατε για άλλα ζητήματα. Δεν ξέρω τι πρεσβεύει για όλα αυτά. Δεν ξέρω τι πρεσβεύει για τα φορολογικά. Δεν ξέρω τι πρεσβεύει για τα εκπαιδευτικά. Τι πρεσβεύει για τα νέα προγράμματα σπουδών, για τη στροφή που κάνουμε προς την πιο κριτική σκέψη; Δεν ξέρουμε τίποτα. Τίποτα απολύτως.
Ξέρουμε κάποιες γενικές αρχές της σε σχέση με τη δικαιοσύνη. Αλλά όταν διεκδικείς, ξαναλέω, να είσαι πρώτη δύναμη, να κυβερνήσεις αυτή τη χώρα, οφείλεις απέναντι στους Έλληνες πολίτες να έχεις ένα πλήρες πρόγραμμα. Εγώ αυτό το πρόγραμμα σήμερα δεν το ξέρω. Δεν ξέρω τι πρεσβεύει η Μαρία Καρυστιανού για όλα αυτά τα πεδία πολιτικής. Δεν έχω δει τίποτα το εμπεριστατωμένο. Δεν έχω δει καμία τεκμηριωμένη πρόταση πολιτικής».