Έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία αδράνειας του σιδηροδρομικού δικτύου της Πελοποννήσου, το τρένο επέστρεψε – έστω και συμβολικά – στην Καλαμάτα, σηματοδοτώντας μια νέα περίοδο αισιοδοξίας για το μέλλον του ιστορικού μετρικού σιδηροδρόμου.
Η ειδική σιδηροδρομική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε το Σαββατοκύριακο με στόχο την ανάδειξη και επαναλειτουργία του δικτύου, συγκέντρωσε εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης, τοπικούς φορείς και πολίτες, οι οποίοι είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε μια συμβολική διαδρομή από τον σταθμό του Ασπροχώματος έως τον Κεντρικό Σιδηροδρομικό Σταθμό Καλαμάτας.
Στον σταθμό του Ασπροχώματος, την αμαξοστοιχία υποδέχθηκαν ο δήμαρχος Καλαμάτας Θανάσης Βασιλόπουλος και τοπικοί δημοτικοί και περιφερειακοί παράγοντες. Η άφιξη του τρένου στον κεντρικό σταθμό της Καλαμάτας, αποτέλεσε το επίκεντρο σημαντικών ανακοινώσεων για το μέλλον του σιδηροδρόμου στην Πελοπόννησο.
Δέσμευση για πιλοτική επαναλειτουργία
Τη σημαντικότερη ίσως είδηση της εκδήλωσης γνωστοποίησε η ιδρύτρια και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), Λυδία Καρρά. Όπως αποκάλυψε, υπάρχει επίσημη δέσμευση από τον αναπληρωτή υπουργό Μεταφορών, Κωνσταντίνο Κυρανάκη, σύμφωνα με την οποία το υπουργείο σε συνεργασία με την Περιφέρεια Πελοποννήσου, θα προχωρήσει στην πιλοτική λειτουργία σιδηροδρομικής γραμμής που θα επιλεγεί το επόμενο διάστημα, εξασφαλίζοντας παράλληλα και τα αναγκαία κρατικά κονδύλια.
Η κ. Καρρά υπογράμμισε ότι η Μεσσηνία θα πρέπει να διεκδικήσει ενεργά τη φιλοξενία της πιλοτικής διαδρομής, καλώντας τον δήμαρχο Καλαμάτας και τους βουλευτές του νομού να στηρίξουν συντονισμένα το σχετικό αίτημα.
Μελέτες για Καλαμάτα – Μεσσήνη – Διαβολίτσι
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν και οι ανακοινώσεις της Ειρήνης Φρεζάδου, μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΛΛΕΤ και συντονίστριας της Ελληνοελβετικής Πρωτοβουλίας, η οποία γνωστοποίησε ότι ξεκινά άμεσα η εκπόνηση μελέτης σκοπιμότητας και επιχειρηματικού σχεδίου (business plan) για δύο σιδηροδρομικά τμήματα της Πελοποννήσου.
Πρόκειται για τις γραμμές Καλαμάτα – Μεσσήνη – Διαβολίτσι και Κόρινθος – Άργος – Ναύπλιο, οι οποίες επιλέχθηκαν λόγω της υψηλής τουριστικής δυναμικής των περιοχών που εξυπηρετούν. Ο αρχικός σχεδιασμός προβλέπει μικτή λειτουργία, με συνδυασμό τουριστικών και επιβατικών δρομολογίων, ενώ σε δεύτερη φάση εξετάζεται και η ανάπτυξη εμπορευματικών μεταφορών.
Παράλληλα, έχει ήδη εκδηλωθεί ενδιαφέρον από ελβετικούς φορείς με σημαντική εμπειρία στη διαχείριση μετρικών σιδηροδρομικών δικτύων, γεγονός που ενισχύει τις προοπτικές αξιοποίησης της πελοποννησιακής υποδομής.
Η ελληνοελβετική πρωτοβουλία
Η συζήτηση για την επανεκκίνηση του σιδηροδρόμου είχε ξεκινήσει ουσιαστικά τον Δεκέμβριο του 2025, όταν ελληνοελβετική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον πρέσβη της Ελβετίας στην Ελλάδα, Στέφαν Εστερμαν, παρουσίασε στον δήμαρχο Καλαμάτας ολοκληρωμένη πρόταση για την αναβίωση του δικτύου.
Η πρόταση προβλέπει την άμεση χρηματοδότηση μελέτης βιωσιμότητας και επιχειρηματικού σχεδίου, συνολικού κόστους περίπου 400.000 ευρώ, με τη συμμετοχή επιστημονικών ομάδων από το Πολυτεχνείο της Ζυρίχης και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η αξία των υφιστάμενων σιδηροδρομικών υποδομών της Πελοποννήσου εκτιμάται σε περίπου 5,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Η ελβετική πλευρά θεωρεί ότι το δίκτυο αποτελεί σημαντικό αναπτυξιακό κεφάλαιο, το οποίο δεν μπορεί να παραμένει ανενεργό.
Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκονται δύο βασικοί άξονες: η γραμμή Κόρινθος – Ναύπλιο και η γραμμή Καλαμάτα – Διαβολίτσι, οι οποίες μπορούν να εξυπηρετήσουν τόσο καθημερινές μετακινήσεις όσο και τουριστικές διαδρομές υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Ο δήμαρχος Καλαμάτας Θανάσης Βασιλόπουλος επανέλαβε τη σταθερή στήριξη της δημοτικής αρχής στο εγχείρημα, υπενθυμίζοντας ότι το Δημοτικό Συμβούλιο έχει ταχθεί ομόφωνα υπέρ της επαναλειτουργίας της γραμμής. Όπως σημείωσε, ο σιδηρόδρομος αποτελεί βασικό στοιχείο της στρατηγικής βιώσιμης ανάπτυξης της πόλης, η οποία συμμετέχει στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα των 100 Έξυπνων και Κλιματικά Ουδέτερων Πόλεων.
Και γερμανικό σχέδιο επαναλειτουργίας
Παράλληλα με την ελβετική πρόταση, στο τραπέζι βρίσκεται και ολοκληρωμένο σχέδιο που έχει εκπονήσει η Εταιρεία Μεσημβρινών Σιδηροδρόμων Ελλάδος σε συνεργασία με τη γερμανική εταιρεία Nossen-Riesaer Eisenbahn-Compagnie (NRW GmbH).
Το σχέδιο προβλέπει την επαναλειτουργία του σιδηροδρομικού άξονα Κόρινθος – Καλαμάτα σε τρεις διακριτές φάσεις. Αρχικά προτείνεται η τουριστική αξιοποίηση του τμήματος Μύλοι – Στενό/Τρίπολη με συνδυασμένες μορφές μετακίνησης και αναψυχής. Στη συνέχεια προβλέπεται η ανάπτυξη προαστιακού δικτύου στη Μεσσηνία με χρήση σύγχρονων ηλεκτροκίνητων συρμών μπαταρίας, ενώ η τελική φάση περιλαμβάνει την πλήρη εμπορική λειτουργία των γραμμών Κόρινθος – Άργος – Ναύπλιο και Κόρινθος – Τρίπολη, με σύνδεση στο δίκτυο κανονικού εύρους της χώρας.
Το επιχειρησιακό πλάνο συνοδεύεται από παρεμβάσεις συντήρησης και αναβάθμισης των υποδομών, όπως έλεγχοι γεφυρών, επισκευές τροχαίου υλικού, συντήρηση γραμμών και εγκατάσταση σύγχρονου ψηφιακού συστήματος εισιτηρίων.
Οι ανακοινώσεις που έγιναν στην Καλαμάτα δημιουργούν νέα δεδομένα για το μέλλον του σιδηροδρόμου στην Πελοπόννησο. «Για πρώτη φορά μετά από χρόνια αδράνειας, η προοπτική επαναλειτουργίας του δικτύου συνοδεύεται από συγκεκριμένες πολιτικές δεσμεύσεις, διεθνές ενδιαφέρον και την έναρξη των αναγκαίων μελετών, που θα κρίνουν εάν το τρένο μπορεί να επιστρέψει οριστικά στις ράγες της περιοχής», τόνιζαν παράγοντες της Μεσσηνίας και του ΟΣΕ.
Ο ΟΣΕ
Με αφορμή το ειδικό δρομολόγιο Καλαμάτα – Ασπρόχωμα, οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος (ΟΣΕ) ανακοίνωσαν ότι θέτουν στο επίκεντρο τη στρατηγική τους για την επαναλειτουργία και την προοδευτική ανάπτυξη του δικτύου, με γνώμονα την ασφάλεια και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Ειδικότερα, στην ανακοίνωση του ΟΣΕ, μεταξύ άλλων, τονίζεται:
«Η πραγματοποίηση του ειδικού σιδηροδρομικού δρομολογίου στο τμήμα Ασπρόχωμα – Καλαμάτα δεν αποτελεί απλώς μια γιορτή αναπολήσεων, αλλά ένα σαφές μήνυμα για το μέλλον. Η θετική ανταπόκριση των Σιδηροδρόμων Ελλάδος στο αίτημα της Ελληνοελβετικής Πρωτοβουλίας και οι άμεσες εργασίες καθαρισμού και τακτοποίησης της γραμμής, αποδεικνύουν στην πράξη ότι οι ράγες της Μεσσηνίας μπορούν και πρέπει να έχουν ενεργό ρόλο την επόμενη μέρα.
Το βλέμμα πλέον στρέφεται αποκλειστικά στο «αύριο» του δικτύου. Οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ξεκαθαρίζουν τη θέση τους, παραμένοντας σταθερά προσηλωμένοι στον στόχο της σταδιακής αναβάθμισης και της ουσιαστικής αξιοποίησης των σιδηροδρομικών υποδομών της χώρας.
Η διοίκηση του οργανισμού διερευνά συστηματικά κάθε υπαρκτή δυνατότητα που μπορεί να συμβάλει στην επαναφορά τμημάτων του δικτύου σε πλήρη λειτουργία. Το σχέδιο αυτό κινείται πάνω σε δύο βασικούς άξονες:
- Απόλυτη Ασφάλεια: Κάθε βήμα για την επαναλειτουργία γραμμών γίνεται με αυστηρά τεχνικά κριτήρια για την ασφαλή διέλευση των αμαξοστοιχιών.
- Εξυπηρέτηση των Πολιτών: Η ανάπτυξη του δικτύου στοχεύει στην κάλυψη των σύγχρονων αναγκών μετακίνησης και στην ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης των τοπικών κοινωνιών.
“Γέφυρα” για τις δυνατότητες του μέλλοντος
Το έντονο ενδιαφέρον που εκδηλώνεται για την αξιοποίηση και την ανάπτυξη του δικτύου αποδεικνύει ότι το τρένο παραμένει ένα ισχυρό αναπτυξιακό εργαλείο».