Την τελευταία της πνοή, άφησε στο Σκυλίτσειο Νοσοκομείο της Χίου, όπου νοσηλευόταν, η 85χρονη Σμαράγδα Παπαστυλιανού, η τελευταία μόνιμη κάτοικος του Μυστρά του Αιγαίου, της μεσαιωνικής καστροπολιτείας του Ανάβατου.
Η κυρά Σμαράγδα, όπως ήταν γνωστή, έζησε στον Ανάβατο, χωριό του πατέρα της, τα τελευταία 35 χρόνια επιστρέφοντας από τον Πειραιά όπου ζούσε ασκώντας με επιτυχία το επάγγελμα της διακοσμήτριας.
Παρέα με 3000 δίσκους βινυλίου και κοντά 4000 CD, αλλά και τους σκύλους της η Σμαράγδα είχε επιλέξει την καστροπολιτεία ως μόνιμο τόπο για να ζήσει ακούγοντας τζαζ και επισκεπτόμενη μια φορά το μήνα την πόλη μόνο για να ψωνίσει.
Και δικαιολογούσε αυτή της τη μοναξιά λέγοντας μεταξύ των άλλων «γιατί, δεν βλέπεις και πολλούς ανθρώπους οπότε μιλάς και σου μιλάνε λιγότερο. Κι όλα καλά…».
Η εξόδιος ακολουθία της Σμαράγδας Παπασυλιανού, της οποίας ο θάνατος της κλείνει ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο για την ιστορία του Αναβάτου, θα ψαλεί την Παρασκευή στις 5 το απόγευμα στην εκκλησία των Ταξιαρχών του χωριού της και όπως ζήτησε θα ταφεί στον Ανάβατο.
Ο Ανάβατος έχει χαρακτηριστεί “Μυστράς του Αιγαίου”.
Η εκκλησία της Παναγίας, χτίστηκε στα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας μέσα στον οχυρωμένο οικισμό, την ακρόπολη του συνόλου του Αναβάτου.
Αυτό το τμήμα, σύμφωνα με την προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Όλγα Βάσση, πρωτοχτίστηκε στα χρόνια της κυριαρχίας των Γενοβέζων στο νησί και περιτοιχίστηκε για να προστατευτούν οι κάτοικοι του από τους πειρατές της εποχής, πρώτα από τους Καταλανούς του 14ου αιώνα και ύστερα από τους Τούρκους του 15ου αιώνα. «Για αυτό το λόγο», συμπληρώνει η κ. Βάσση, «και δεν υπάρχει κανένας παλιός παραλιακός οικισμός στη Χίο.
Όλοι είχαν τραβηχτεί μεσόγαια για τον φόβο των πειρατών».
Η εκκλησία της Παναγιάς είναι ο πάνω όροφος σε ένα αναλημματικά χτισμένο κτίσμα που η τοιχοποιία του εντάσσεται στο τείχος του οχυρωμένου οικισμού. Οι υπόλοιποι δυο όροφοι, το ισόγειο και ο πρώτος όροφος είναι το ελαιοτριβείο («λιοτρουβειό» στο τοπικό ιδίωμα της εποχής) και το διδακτήριο.
Στο σύνολο της η Ακρόπολη εγκαταλείφτηκε μετά το μεγάλο σεισμό του 1881. Τότε οι κάτοικοι του βγήκαν από τα τείχη και κατοίκησαν στις άλλες δυο φάσεις του Αναβάτου, το Παλαιό Χωριό ή Μεσοχώρι και το νέο χωριό. Στο τελευταίο έχτισαν το 1882 και την καινούργια τους εκκλησία, τον Ταξιάρχη, μεταφέροντας εκεί και την παλιά εικόνα του Ταξιάρχη προστάτη τους, από τη δίκλιτη βασιλική του «παλαιού Ταξιάρχη» και αυτή από τον ευρύτερο χώρο της Ακρόπολης.
Εδώ ας σημειωθεί ότι ο Ανάβατος είχε εγκαταλειφτεί και κατά τη μεγάλη σφαγή της Χίου το 1822.
Επανακατοικήθηκε όμως με 72 οικογένειες το 1866, σύμφωνα με τις πηγές, «και ευρήματα κατά τις ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν, νομίσματα οθωμανικά και του νεότερου ελληνικού κράτους και εισαγόμενη ακόμα και από ευρωπαϊκές χώρες κεραμική» συμπληρώνει η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Όλγα Βάσση.Ο
Ανάβατος χτίστηκε στα χρόνια της κυριαρχίας των Γενοβέζων είναι όμως ένας υστεροβυζαντινός οικισμός.
Ο επισκέπτης του μπορεί να δει το τμήμα του μέσα στο κάστρο που είναι ένα κηρυγμένο από το υπουργείο Πολιτισμού ιστορικό μνημείο από το 1962, και ανήκει στο σύνολο του στο Ελληνικό δημόσιο. Αλλά και τα υπόλοιπα τμήματα του που προστατεύονται -αν και ανήκουν τα κτίσματα σε ιδιώτες- αφού η κήρυξη του αρχαιολογικού χώρου αφορά το σύνολο του.
Έξω από το χωριό σώζεται ο κοιμητηριακός ναός του Αγίου Γεωργίου που διατηρεί τοιχογράφηση του 16ου αιώνα.
Πηγή: ΑΜΠΕ
The post Χίος: Πέθανε η τελευταία κάτοικος του Μυστρά του Αιγαίου appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.