Αυξημένες οι απειλές για δημόσιους χώρους, αναφέρθηκε σε ευρωπαϊκό συνέδριο στη Λευκωσία – Οι «μοναχικοί δράστες» και η απειλή της τρομοκρατίας
Η αυξανόμενη απειλή από μοναχικούς δράστες, η ριζοσπαστικοποίηση μέσω διαδικτύου, οι κίνδυνοι από χημικούς και βιολογικούς παράγοντες, αλλά και ο ρόλος των φυλακών στην πρόληψη της τρομοκρατίας, βρέθηκαν στο επίκεντρο Ευρωπαϊκού Συνεδρίου για την Ασφάλεια και Προστασία στους Δημόσιους Χώρους, το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Λευκωσία στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ειδικοί από την Ευρώπη, στελέχη Αρχών ασφαλείας, ακαδημαϊκοί και εκπρόσωποι δημόσιων οργανισμών ανέλυσαν τις σύγχρονες απειλές που αντιμετωπίζουν οι ανοικτοί δημόσιοι χώροι, καθώς και τις πολιτικές και τα εργαλεία που απαιτούνται για την ενίσχυση της προστασίας και της ανθεκτικότητάς τους.
Αυξάνονται οι επιθέσεις από μοναχικούς δράστες
Η Lara Raggi, ειδική σε θέματα ριζοσπαστικοποίησης και τρομοκρατίας μεμονωμένων δραστών, ανέφερε ότι οι επιθέσεις από λεγόμενους «μοναχικούς δράστες» αποτελούν μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις ασφαλείας για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Όπως εξήγησε, οι δράστες αυτοί δεν συνδέονται απαραίτητα με οργανωμένες τρομοκρατικές ομάδες, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολο τον εντοπισμό τους. Παράλληλα, αξιοποιούν συχνά απλά μέσα και καθημερινά αντικείμενα, ενώ επηρεάζονται από ένα ευρύ φάσμα ιδεολογιών που διαδίδονται κυρίως μέσω διαδικτυακών πλατφορμών.
Σημείωσε περαιτέρω ότι οι δημόσιοι χώροι εξακολουθούν να αποτελούν ελκυστικούς στόχους λόγω της ανοικτής και προσβάσιμης φύσης τους, γεγονός που επιβάλλει συνεχή επαγρύπνηση και ενίσχυση των μηχανισμών πρόληψης.
Προειδοποιήσεις για χημικές και βιολογικές απειλές
Ο ειδικός σε θέματα χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών απειλών (CBRN), Maksymilian Stela, υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να προετοιμαστούν για ένα περιβάλλον αυξημένων κινδύνων που περιλαμβάνει δολιοφθορές, κακόβουλη χρήση επικίνδυνων ουσιών και επιθέσεις εναντίον κρίσιμων υποδομών.
Όπως ανέφερε, οι τεχνολογικές εξελίξεις και η ευκολότερη πρόσβαση σε πληροφορίες δημιουργούν νέες προκλήσεις για τις αρχές ασφαλείας, καθιστώντας αναγκαία την ανάπτυξη προηγμένων συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, εξειδικευμένης εκπαίδευσης και διακρατικής συνεργασίας.
Τόνισε επίσης ότι η πρόληψη παραμένει το σημαντικότερο εργαλείο αντιμετώπισης τέτοιων κινδύνων, καθώς η διαχείριση ενός περιστατικού μετά την εκδήλωσή του είναι σαφώς δυσκολότερη και πιο δαπανηρή.
Η πρόκληση για τις αρχές ασφαλείας
Από την πλευρά του, ο Προϊστάμενος της Μονάδας Διεύθυνσης Επιχειρήσεων της Αστυνομίας Κύπρου, Άλκης Κακουλής, σημείωσε ότι η προστασία των δημόσιων χώρων έχει εξελιχθεί σε ιδιαίτερα σύνθετη αποστολή για τις αστυνομικές Αρχές.
Όπως ανέφερε, οι υπηρεσίες ασφαλείας καλούνται πλέον να σχεδιάζουν και να προετοιμάζονται για ένα ευρύ φάσμα πιθανών σεναρίων, από τρομοκρατικές επιθέσεις και βίαια περιστατικά μέχρι νέες μορφές υβριδικών απειλών.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να επιτευχθεί εις βάρος της ελευθερίας και της καθημερινότητας των πολιτών, γι’ αυτό και απαιτείται συνεχής εξεύρεση ισορροπίας ανάμεσα στην αποτελεσματική προστασία και στη διατήρηση του ανοικτού χαρακτήρα των δημόσιων χώρων.
Ο ρόλος των φυλακών στην πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης
Ο Pedro Liberado, ειδικός σε θέματα βίαιου εξτρεμισμού και οργανωμένου εγκλήματος, εστίασε στη σημασία των σωφρονιστικών ιδρυμάτων ως κρίσιμου παράγοντα για την πρόληψη της τρομοκρατίας.
Όπως ανέφερε, σημαντικός αριθμός ατόμων που συμμετείχαν σε τρομοκρατικές ενέργειες στην Ευρώπη είχαν προηγουμένως περάσει από φυλακές, γεγονός που αναδεικνύει τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι σωφρονιστικές δομές είτε ως χώροι περαιτέρω ριζοσπαστικοποίησης είτε ως χώροι πρόληψης και επανένταξης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, απαιτείται στενή συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών πληροφοριών, σωφρονιστικών αρχών και φορέων κοινωνικής επανένταξης, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα οι κίνδυνοι και να περιορίζονται οι πιθανότητες βίαιης ριζοσπαστικοποίησης.
Ζ. Τζιάρρας: Η περιφερειακή αστάθεια επηρεάζει άμεσα την ευρωπαϊκή ασφάλεια
Στην εναρκτήρια ομιλία του, ο λέκτορας του Πανεπιστημίου Κύπρου Δρ Ζήνωνας Τζιάρρας ανέλυσε το μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, επισημαίνοντας ότι οι εξελίξεις στην περιοχή έχουν άμεσες συνέπειες για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Όπως ανέφερε, οι συγκρούσεις, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις, οι μεταναστευτικές πιέσεις, οι ενεργειακές προκλήσεις και οι υβριδικές απειλές δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, το οποίο απαιτεί νέες προσεγγίσεις στη διαχείριση της ασφάλειας.
Ο κ. Τζιάρρας υπογράμμισε ότι η έννοια της ασφάλειας δεν αφορά πλέον αποκλειστικά την αντιμετώπιση στρατιωτικών απειλών, αλλά συνδέεται όλο και περισσότερο με την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κοινωνιών, των θεσμών και των δημόσιων υποδομών.
Δήμος Λευκωσίας: Οι δημόσιοι χώροι αποτελούν τον πυρήνα της δημοκρατικής ζωής
Σε χαιρετισμό εκ μέρους του Δημάρχου Λευκωσίας Χαράλαμπου Προύντζου, ο Αντιδήμαρχος Αγίου Δομετίου Κωνσταντίνος Γιάγκου τόνισε ότι οι δημόσιοι χώροι δεν αποτελούν απλώς φυσικές τοποθεσίες συνάντησης των πολιτών αλλά τον πυρήνα της δημοκρατικής ζωής, της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και της πολιτιστικής έκφρασης.
Όπως αναφέρθηκε, πλατείες, πεζόδρομοι, πάρκα, χώροι εκδηλώσεων και σημεία συγκέντρωσης πολιτών αποτελούν χώρους όπου ασκούνται θεμελιώδη δικαιώματα, αναπτύσσονται κοινωνικές σχέσεις και ενισχύεται η αίσθηση του ανήκειν σε μια κοινότητα. Για τον λόγο αυτό, η προστασία τους αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι απειλές γίνονται ολοένα και πιο σύνθετες και απρόβλεπτες.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές πόλεις, από τον βίαιο εξτρεμισμό και την τρομοκρατία μέχρι τις υβριδικές απειλές, τις κυβερνοεπιθέσεις και τους χημικούς ή βιολογικούς κινδύνους. Όπως επισημάνθηκε, οι τοπικές Αρχές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή διαχείρισης αυτών των κινδύνων, καθώς είναι οι πλησιέστεροι θεσμοί προς τους πολίτες και συχνά καλούνται να ανταποκριθούν πρώτοι σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Υπογράμμισε επίσης την ανάγκη υιοθέτησης μιας πολυεπίπεδης προσέγγισης στην ασφάλεια, η οποία να συνδυάζει τον σχεδιασμό των πόλεων, τη χρήση νέων τεχνολογιών, την εκπαίδευση των πολιτών και τη στενή συνεργασία μεταξύ τοπικής αυτοδιοίκησης, αστυνομίας, κρατικών υπηρεσιών, πανεπιστημίων και ευρωπαϊκών οργανισμών.
Όπως σημειώθηκε, ζητούμενο δεν είναι η δημιουργία «οχυρωμένων πόλεων», αλλά η διατήρηση δημόσιων χώρων που να παραμένουν ανοικτοί, λειτουργικοί και φιλόξενοι για τους πολίτες, χωρίς να υποβαθμίζεται το επίπεδο προστασίας και ασφάλειας.
Επίτροπος του Πολίτη: Η ασφάλεια ξεκινά από τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή
Σε χαιρετισμό εκ μέρους του Επιτρόπου του Πολίτη Παναγιώτη Παλατέ, που ανέγνωσε η Ελεονώρα Παπαδημητρίου, Διοικητικός Λειτουργός Α, Επικεφαλής του Γραφείου του Πολίτη, τονίστηκε ότι η έννοια της ασφάλειας δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά σε μέτρα επιτήρησης, αστυνόμευσης ή επιχειρησιακής ετοιμότητας, αλλά συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία της δημοκρατίας, τη συμμετοχή των πολιτών και την κοινωνική συνοχή.
Όπως αναφέρθηκε, οι σύγχρονες κοινωνίες βρίσκονται αντιμέτωπες με πολλαπλές προκλήσεις, όπως οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, η παραπληροφόρηση, η διάδοση ακραίων ιδεολογιών, οι κοινωνικές ανισότητες και η αυξανόμενη δυσπιστία προς τους θεσμούς. Οι παράγοντες αυτοί μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτες για φαινόμενα ριζοσπαστικοποίησης και κοινωνικής πόλωσης, επηρεάζοντας άμεσα το επίπεδο ασφάλειας στις κοινωνίες.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της ενεργού συμμετοχής των πολιτών στη δημόσια ζωή. Όπως σημειώθηκε, η ανάπτυξη κριτικής σκέψης, η προώθηση της δημοκρατικής παιδείας, η καλλιέργεια κουλτούρας διαλόγου και η ενίσχυση της ανεκτικότητας αποτελούν ουσιαστικά εργαλεία πρόληψης απέναντι στον εξτρεμισμό και τη βία.
Παράλληλα, υπογραμμίστηκε ότι η προστασία των δημόσιων χώρων προϋποθέτει κοινωνίες που εμπιστεύονται τους θεσμούς τους και πολίτες που αισθάνονται ότι έχουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των αποφάσεων που επηρεάζουν τη ζωή τους.
Όπως επισημάνθηκε, η οικοδόμηση ανθεκτικών κοινωνιών δεν αποτελεί αποκλειστικά ευθύνη των αρχών ασφαλείας, αλλά συλλογική προσπάθεια που απαιτεί τη συνεργασία κράτους, τοπικών αρχών, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και ίδιων των πολιτών.
Πηγή: ΚΥΠΕ
Το άρθρο Αυξημένες οι απειλές για δημόσιους χώρους. Οι «μοναχικοί δράστες» και η τρομοκρατία εμφανίστηκε πρώτα στο Cyprus Times.