Στο Σκυλίτσειο Νοσοκομείο της Χίου, όπου νοσηλευόταν, άφησε την Τετάρτη 10 Ιουνίου, την τελευταία της πνοή η 85χρονη Σμαράγδα Παπαστυλιανού. Η τελευταία μόνιμη κάτοικος του «Μυστρά του Αιγαίου», της μεσαιωνικής καστροπολιτείας του Ανάβατου.
Η «κυρά-Σμαράγδα», όπως ήταν γνωστή, έζησε στον Ανάβατο, χωριό του πατέρα της, τα τελευταία 35 χρόνια. Επιστρέφοντας εκεί από τον Πειραιά Αττικής, όπου ζούσε μέχρι τότε, ασκώντας με επιτυχία το επάγγελμα της διακοσμήτριας.
Παρέα με 3000 δίσκους βινυλίου και κοντά 4000 CD, αλλά και τους σκύλους της, η Σμαράγδα είχε επιλέξει την καστροπολιτεία ως μόνιμο τόπο, για να ζήσει ακούγοντας τζαζ, και επισκεπτόμενη μια φορά το μήνα την πόλη, μόνο για να ψωνίσει. Και δικαιολογούσε αυτή της τη μοναξιά, λέγοντας μεταξύ των άλλων «γιατί, δεν βλέπεις και πολλούς ανθρώπους, οπότε μιλάς και σου μιλάνε λιγότερο. Κι όλα καλά…».
Ανάβατος: Ο απίστευτης γοητείας μεσαιωνικός οικισμός που αποκαλείται «Μυστράς του Αιγαίου»
Όπως αναφέρει στις ιστορικές της πληροφορίες η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, το μεσαιωνικό – βυζαντινό χωριό Ανάβατος υψώνεται σαν φρούριο σε απόσταση 16 χιλιομέτρων από την πόλη της Χίου, κρυμμένο από τα αδιάκριτα βλέμματα και δύσβατο στην ανάβασή του. Το χωριό βρίσκεται στο κέντρο του νησιού και αποτελεί, κατά κάποιον τρόπο, τον «Μυστρά του Αιγαίου».
Σήμερα είναι ένα έρημο χωριό που κουβαλάει ως τις μέρες μας την ιστορία του νησιού, έτσι που ο επισκέπτης με σεβασμό περιπλανιέται στα πέτρινα σοκάκια του. Εδώ γράφτηκε ένα από τα κομμάτια της ιστορίας του νησιού, στην επανάσταση του 1821 και στις σφαγές του 1822. Ήταν ένας τόπος μαρτυρικός, το τελευταίο προπύργιο της ελευθερίας, το «Ζάλογγο της Χίου» που με προδοσία έπεσε στα χέρια του κατακτητή.
Μέχρι και σήμερα μένει ζωντανός ο μεγάλος Ταξιάρχης, το μόνο κτίσμα το οποίο δεσπόζει από μακριά, υπερήφανο ανάμεσα στην μυστηριακή γαλήνη της αέρινης νεκρής αυτής πόλης.
Όχι πολύ μακριά από την μοναδική πύλη του τείχους, είναι ορατή μία επιβλητική οικοδομή που κυριαρχεί ανάμεσα στα κτίσματα της ανατολικής πλευράς του. Είναι το λεγόμενο «Τριώροφο», που αποτελείται από το λιοτρίβι, το διδακτήριο, τη δεξαμενή και την εκκλησία της Παναγιάς. Ο οικισμός-μνημείο είναι ένα ποίημα ομορφιάς, χάρη στα πυργωτά σπίτια του, τις αψίδες, τα τόξα και τα, κατακόρυφα σχεδόν, καλντερίμια του.
Για την Σμαράγδα Παπαστυλιανού η Χιώτισσα ζωγράφος Μαρία Σαρρή – Μπελλέ έγραψε τα ακολουθα:
Ένα ατίθασο άτι!
Λάτρεψε τον Ανάβατο, τα ζώα της και τη ζωή που εκείνη ήθελε να ζει.
Ασυμβίβαστη, θαρραλέα και γενναία. Δεν σήκωνε χαλινάρι ποτέ, σε τίποτα και από κανέναν. Ήταν μια προσωπικότητα με ατσαλένια θέληση, ισχυρές πεποιθήσεις και πείσμα. Δεν άλλαζε γνώμη για τίποτα.
Κοινωνική και ταυτόχρονα μοναχική, συνήθιζε να λέει: «Έζησα όπως και όπου μου άρεσε, εμένα και μόνο». Δεν μπορούσε να κρατήσει χρήματα στα χέρια της. «Τα λεφτά είναι σαν τα ψάρια, πρέπει να τα τρως φρέσκα, αλλιώς βρωμίζουν», μου έλεγε.
«Έζησα στα σαλόνια και στα αλώνια».
Λάτρευε τα ζώα της και είχε πολλά, ακόμη και στρουθοκάμηλο. Τα πρόσεχε περισσότερο από τον εαυτό της, αν και τα φρόντιζε πάντα με τον δικό της τρόπο, όταν και όπως εκείνη ήθελε.
Ήταν δεκαετίες μπροστά από την εποχή της. Γι’ αυτό και παραθέτω τις φωτογραφίες από τα νεανικά της χρόνια.
«Μικρή έπαιρνα το τρανζιστοράκι μου και γύριζα στα βουνά του Αναβάτου τα καλοκαίρια. Καμιά φορά κοιμόμουν στο δάσος. Μια γυναίκα από τα Αυγώνυμα με πέρασε για φάντασμα και τρελάθηκε από τον φόβο της. Φώναζε “φάντασμα, φάντασμα”», μου έλεγε γελώντας.
Όταν κάποτε συνελήφθη από τη Χούντα, δεν μίλησε, παρότι τη βασάνιζαν επί τρία μερόνυχτα.
Δεν φοβόταν ούτε τον Χάρο. Τον πάλεψε παλικαρίσια, όμως εκείνος την νίκησε.
Ο Θεός ας την αναπαύσει και ας είναι ελαφρύ το χώμα που θα τη σκεπάσει στον όμορφο Ανάβατο, που τόσο αγάπησε και που τόσο την αγάπησε.
Αιώνια σου η μνήμη, Σμαράγδα.
Μαρία Σαρρή – Μπελλέ
The post Ένα ατίθασο άτι! appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.