Οι δύο περιφερειακοί αντίπαλοι δίνουν μάχη για να συνδέσουν την Ευρώπη με τα πλούσια κοιτάσματα της Νιγηρίας. Η Αλγερία ανακοίνωσε την έναρξη των έργων, όμως το Ραμπάτ διατηρεί ισχυρούς συμμάχους και αναζητά χρηματοδότηση.
Η Αλγερία και το Μαρόκο αποτελούν δύο περιφερειακές δυνάμεις των οποίων η αντιπαλότητα ξεπερνά κατά πολύ το οικονομικό επίπεδο. Ωστόσο, σε περιόδους ειρήνης, η οικονομία αποτελεί το καλύτερο πεδίο για να αποδείξει κανείς την ανωτερότητά του έναντι του αντιπάλου του. Αυτό ακριβώς επιχειρεί τώρα η Αλγερία, η οποία έβαλε τα θεμέλια για την κατασκευή ενός τεράστιου αγωγού φυσικού αερίου που θα συνδέει τη Νιγηρία με την Ευρώπη μέσω της Ισπανίας και της Ιταλίας.
Η Νιγηρία είναι μία από τις μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο, όμως η γεωγραφική της θέση δυσχεραίνει τις εξαγωγές, εμποδίζοντας την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων της. Καθώς η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικές λύσεις για την απεξάρτησή της από το ρωσικό αέριο, η ιδέα της σύνδεσης με τη Νιγηρία αποκτά νέα δυναμική, και η Αλγερία φαίνεται προς το παρόν να παίρνει το προβάδισμα.
Το παρασκήνιο της υπόθεσης είναι έντονο. Πριν από λίγες εβδομάδες, εκπρόσωποι της κυβέρνησης του Μαρόκου βρέθηκαν στην Ουάσιγκτον –καθώς οι ΗΠΑ αποτελούν βασικό σύμμαχο του Ραμπάτ– αναζητώντας χρηματοδότηση για το δικό τους ανταγωνιστικό σχέδιο, το οποίο εκτιμάται στα 25 δισεκατομμύρια δολάρια. Μάλιστα, αμερικανική μελέτη με τίτλο «The Nigeria-Morocco Gas Pipeline: Geopolitical Significance and Future Impact» σημείωνε ότι το μαροκινό σχέδιο υπερτερεί έναντι του αλγερινού, αντανακλώντας μια αλλαγή στην ισορροπία δυνάμεων υπέρ του Μαρόκου στους τομείς της ασφάλειας και των πολιτικών συμμαχιών.
Ωστόσο, η Αλγερία απάντησε άμεσα, ανακοινώνοντας την έναρξη της κατασκευής του Υπερσαχάριου Αγωγού Φυσικού Αερίου (TSGP). Το αλγερινό τμήμα, μήκους 1.210 χιλιομέτρων, θα κατασκευαστεί από την κρατική εταιρεία Sonatrach και θα συνδεθεί με το υπάρχον δίκτυο αγωγών στην περιοχή Αουλέφ, το οποίο ήδη τροφοδοτεί την Ευρώπη, όπως εξήγησε ο Ίσαμ Γκάμπα, διευθυντής μελετών της εταιρείας. Η Αλγερία είναι ήδη σημαντικός προμηθευτής αερίου για την Ισπανία, την Ιταλία και τη Γαλλία.
Ο πλήρης Υπερσαχάριος Αγωγός θα έχει μήκος 4.128 χιλιόμετρα και θα διασχίζει τη Νιγηρία, τον Νίγηρα και την Αλγερία. Το έργο σχεδιάστηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1970, επανήλθε στο προσκήνιο στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και έλαβε νέα ώθηση το 2022 λόγω της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Το κόστος του είχε εκτιμηθεί τότε από τις αμερικανικές αρχές στα 13 δισεκατομμύρια δολάρια.
Από την άλλη πλευρά, το μαροκινό σχέδιο, το οποίο υποστηρίζεται από την κρατική εταιρεία φυσικών πόρων του Μαρόκου, προβλέπει μια διαφορετική διαδρομή. Θα συνδέει τα κοιτάσματα της Νιγηρίας, της Σενεγάλης και της Μαυριτανίας με 10 αφρικανικές χώρες, καταλήγοντας στο Μαρόκο, όπου θα συνδεθεί με τον υφιστάμενο αγωγό Μαγρέμπ-Ευρώπη που φτάνει έως την Ισπανία.
Όσον αφορά το αλγερινό σχέδιο, η κατασκευή του τμήματος των 720 χιλιομέτρων που διασχίζει τον Νίγηρα αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2027 σε συνεργασία με τη Sonatrach, όπως δήλωσε ο υπουργός Πετρελαίου του Νίγηρα, Χαμαντού Τίνι. Ωστόσο, το έργο θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις ασφαλείας στην περιοχή λόγω του βίαιου εξτρεμισμού. Από την πλευρά του, ο υπουργός Πετρελαϊκών Πόρων της Νιγηρίας, Εκπερίκπε Έκπο, επιβεβαίωσε τη δέσμευση της χώρας του για την τροφοδοσία του αγωγού.
Η αντιπαλότητα μεταξύ Μαρόκου και Αλγερίας έχει βαθιές ιστορικές και γεωπολιτικές ρίζες, με κυριότερο σημείο τριβής το ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας. Το Μαρόκο θεωρεί την περιοχή αναπόσπαστο κομμάτι της επικράτειάς του, ενώ η Αλγερία στηρίζει πολιτικά και στρατιωτικά το Μέτωπο Πολισάριο που μάχεται για την ανεξαρτησία της. Η διαμάχη αυτή κρατά κλειστά τα χερσαία σύνορα των δύο χωρών από το 1994.
Αν και το ΑΕΠ της Αλγερίας παραμένει κατά 50% υψηλότερο από αυτό του Μαρόκου (περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια σύμφωνα με το ΔΝΤ), η μαροκινή οικονομία αναπτύσσεται ταχύτατα, προσελκύοντας ξένες επενδύσεις και αυξάνοντας τις αμυντικές της δαπάνες, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στην Αλγερία. Παρά την έναρξη των έργων από την Αλγερία, το τεράστιο οικονομικό κόστος και οι γεωπολιτικές ισορροπίες αποτελούν σημαντικά εμπόδια. Η κατασκευή δύο παράλληλων αγωγών προς την Ευρώπη δεν βγάζει οικονομικό νόημα, και το Μαρόκο, ενισχύοντας τις συμμαχίες του με τις ΗΠΑ, ελπίζει να ανατρέψει τα δεδομένα και να υλοποιήσει πρώτο το δικό του όραμα.