Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε χθες το νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης που προβλέπει την προστασία των καταναλωτών από παραπλανητικές διαφημίσεις και επιπλέον χρεώσεις που αυξάνουν υπέρμετρα το κόστος πιστωτικών καρτών, καταναλωτικών και επισκευαστικών δανείων έως 100.000 ευρώ χωρίς εξασφαλίσεις. Το νομοσχέδιο ενσωματώνει στην ελληνική νομοθεσία την ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/2225, ενώ δεν αφορά καταγγελμένες δανειακές συμβάσεις (π.χ. κόκκινα δάνεια) και δεν έχει αναδρομική ισχύ – αφορά μόνο τις πιστώσεις που θα συνάπτονται από τις 20 Νοεμβρίου και έπειτα.
Αναλυτικότερα, το νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης αναφέρει ότι οι διαφημίσεις δανείων θα πρέπει να προειδοποιούν για το κόστος του δανεισμού και υποχρεωτικά θα χρησιμοποιείται η διατύπωση «Προσοχή! Ο δανεισμός χρημάτων κοστίζει χρήματα». Επιπλέον, οι διαφημίσεις θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν, πέρα από τους βασικούς όρους του δανείου (κεφάλαιο, επιτόκιο, διάρκεια σύμβασης, ποσό προκαταβολής, εφάπαξ χρέωση), τα εξής: το συνολικό ποσό που θα πληρώσει ο καταναλωτής έως τη λήξη του δανείου, τον ακριβή αριθμό δόσεων και το συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο (ΣΕΠΕ).
Επιπλέον, η ρύθμιση απαγορεύει διαφημίσεις που παροτρύνουν καταναλωτές να ζητήσουν πίστωση, υποδηλώνοντας ότι αυτή θα βελτιώσει την οικονομική τους κατάσταση. Απαγορεύεται επίσης να αναφέρεται ότι τα εκκρεμή δάνεια επηρεάζουν ελάχιστα ή καθόλου την αξιολόγηση μιας αίτησης για νέο δάνειο, καθώς και ότι η μείωση της τιμής ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας εξαρτάται από τη λήψη δανείου. Απαγορεύονται επίσης οι παραπλανητικές πρακτικές που δημιουργούν ψευδή εικόνα οικολογικής υπευθυνότητας (greenwashing).
Σε ό,τι αφορά τις δανειακές συμβάσεις, το νομοσχέδιο ξεκαθαρίζει το τοπίο σχετικά με το τι πρέπει να αναγράφεται στο έγγραφο της σύμβασης: συνολικό ποσό πίστωσης, διάρκεια σύμβασης, χρεωστικό επιτόκιο, ΣΕΠΕ, συνολικό πληρωτέο ποσό από τον καταναλωτή, τιμή τοις μετρητοίς των αγαθών ή υπηρεσιών που συνδέονται με την πίστωση, ενημέρωση για τους όρους και τις συνέπειες σε περίπτωση υπερημερίας ή μη πληρωμής, ύπαρξη ή μη δικαιώματος υπαναχώρησης και δικαιώματος πρόωρης εξόφλησης.
Πλαφόν στην επιβάρυνση
Οπως αναφέρεται στο άρθρο 40 του νομοσχεδίου, το ΣΕΠΕ θα πρέπει να μην υπερβαίνει το μέσο ΣΕΠΕ για τα αντίστοιχα δάνεια, όπως αυτό δημοσιεύεται από την ΤτΕ, προσαυξημένο κατά 30% έως 50%. Το ΣΕΠΕ για τα καταναλωτικά δάνεια υπολογιζόταν τον Απρίλιο στο 11,52%. Στο ποσό που προκύπτει θα μπορεί να προστίθεται επιβάρυνση 30%-50%, με το ακριβές ποσοστό να καθορίζεται με απόφαση των υπουργών Ανάπτυξης και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, σε συνεργασία με τον διοικητή της ΤτΕ.
Επιπλέον, το νομοσχέδιο επιβάλλει πλαφόν στο συνολικό ποσό που επιτρέπεται να πληρώσει ο δανειολήπτης ως ποσοστό επί του κεφαλαίου πίστωσης, δηλαδή του όγκου του δανείου. Για δάνεια διάρκειας έως 4 ετών, το συνολικό κόστος της πίστωσης (τόκοι, επιβαρύνσεις και άλλα έξοδα) θα πρέπει να είναι κατά μέγιστο 60% υψηλότερο του αρχικού δανείου.
Δηλαδή, για ένα δάνειο 10.000 ευρώ που αποπληρώνεται σε έως 4 έτη, το συνολικό ποσό που θα καταβάλει ο δανειολήπτης έως την εξόφληση δεν μπορεί να ξεπερνά τα 16.000 ευρώ. Για δάνεια διάρκειας 4-8 ετών, το αντίστοιχο ποσοστό ορίζεται στο 70%, ενώ για συμβάσεις με διάρκεια άνω των 8 ετών το μέγιστο ποσοστό του κόστους ορίζεται στο 75%. Πάντως, με βάση τα σημερινά στοιχεία της αγοράς, ελάχιστα είναι τα δάνεια που έχουν ξεπεράσει τα εν λόγω όρια.
«Η αγορά καταναλωτικών πιστώσεων στην Ελλάδα λειτουργεί με ομαλό τρόπο», αναφέρουν στα «ΝΕΑ» τραπεζικές πηγές και προσθέτουν πως σκοπός της ευρωπαϊκής Οδηγίας είναι να αποτραπούν καταχρηστικές πρακτικές από νέες συνήθως χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις που μπαίνουν «επιθετικά» στην αγορά πιστώσεων.
Το πλαφόν στο ΣΕΠΕ και στο κόστος του δανεισμού ισχύει για όλα τα νέα δάνεια, ανεξαρτήτως αν είναι σταθερού ή κυμαινόμενου επιτοκίου. Αλλωστε, το νομοσχέδιο αναφέρει ότι τυχόν έξοδα στο πλαίσιο δανείων επιτρέπονται μόνο αν αντιστοιχούν σε αμοιβές για ειδικές υπηρεσίες ή σε πραγματικές δαπάνες υπέρ τρίτων και δεν μπορούν να αποσκοπούν στην κάλυψη του λειτουργικού κόστους της τράπεζας.
Παράλληλα, η ρύθμιση αποσαφηνίζει τους όρους χρήσης του – ήδη υπάρχοντος – δικαιώματος υπαναχώρησης του δανειολήπτη εντός 14 ημερών από την υπογραφή της σύμβασης. Ο κάθε πολίτης μπορεί να ακυρώσει το δάνειο χωρίς κυρώσεις και υποχρέωση αιτιολόγησης, ακολουθώντας τη λογική ότι όσο εύκολα μπαίνεις σε μία σύμβαση τόσο εύκολα πρέπει να μπορείς και να βγεις.
Τέλος, το νομοσχέδιο προβλέπει το δικαίωμα στη λήθη για ανθρώπους που έχουν αντιμετωπίσει ογκολογικές ασθένειες (καρκίνος), εφόσον έχουν ολοκληρωθεί πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση της θεραπείας τους. Δηλαδή, η ασθένεια που είχαν δεν επηρεάζει την πιστοληπτική τους ικανότητα και δεν συνεπάγεται δυσμενή μεταχείριση σε ό,τι αφορά τους όρους δανεισμού (επιτόκιο, διάρκεια).