Η Κίνα αποτελούσε ανέκαθεν αίνιγμα για τους δυτικούς αναλυτές, όμως το τελευταίο διάστημα το αίνιγμα αυτό παίρνει τη μορφή μιας βαθιάς εσωτερικής ρωγμής. Η οικονομία της ασιατικής υπερδύναμης φαίνεται να διασπάται σε δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους, σχεδιάζοντας το περιβόητο σχήμα «K»: από τη μία πλευρά, ένας τομέας γνωρίζει μια πρωτοφανή έκρηξη χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη και την κρατική στήριξη, ενώ από την άλλη, η παραδοσιακή οικονομία και οι απλοί πολίτες βυθίζονται στην εγχώρια αδυναμία, παγιδευμένοι σε μια πραγματικότητα που θυμίζει τις σκοτεινές μέρες της πανδημίας.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της JP Morgan, τα μακροοικονομικά δεδομένα πιστοποιούν αυτή τη μετάβαση, η οποία τροφοδοτείται από την κρατική στρατηγική «AI+» (Τεχνητή Νοημοσύνη Plus). Το Πεκίνο φαίνεται να στρέφει την προσοχή του στους μεγάλους νικητές της τεχνολογικής αλλαγής, αφήνοντας πίσω τον μέσο καταναλωτή.
Το χειρότερο αποτύπωμα από την εποχή των lockdown
Τα τελευταία στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Κίνας επιβεβαιώνουν τους χειρότερους φόβους. Η επένδυση και η κατανάλωση των νοικοκυριών έχουν υποχωρήσει σε επίπεδα που είχαν να σημειωθούν από την εποχή της πανδημίας, αποτελώντας το κάτω μέρος του γράμματος «K».
Λιανικές πωλήσεις: Κατέγραψαν πτώση 0,6% τον προηγούμενο μήνα, σημειώνοντας την πρώτη τους συρρίκνωση από το τέλος των αυστηρών περιορισμών του Covid στα τέλη του 2022.
Καταναλωτικά αγαθά υψηλής αξίας: Οι αγορές αυτοκινήτων (που αφορούν το 8% του συνόλου) έκαναν βουτιά 16%, ενώ διψήφια πτώση κατέγραψαν οι ηλεκτρικές συσκευές και τα υλικά κατασκευών.
Ακίνητα: Οι τιμές των κατοικιών επιτάχυναν την πτώση τους, εντείνοντας το «αρνητικό αποτέλεσμα πλούτου» (reverse wealth effect) – οι Κινέζοι νιώθουν και είναι φτωχότεροι καθώς χάνεται η αξία των ακινήτων τους.
Πάγιες επενδύσεις: Συρρικνώθηκαν κατά 4,1% το πρώτο πεντάμηνο του έτους σε σύγκριση με το 2025.
Η Κίνα που ζει στο μέλλον
Στον αντίποδα, η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε κατά 4,5%, ωθούμενη από το πάνω μέρος της «K». Πρόκειται για την Κίνα που καλπάζει προς το μέλλον, με τις επενδύσεις σε βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας να επεκτείνονται κατά 4,5%, ενώ οι κεφαλαιουχικές δαπάνες των κατασκευαστών ημιαγωγών και μπαταριών λιθίου εκτοξεύτηκαν κατά 11% και 25% αντίστοιχα.
Οι εξαγωγές αποτέλεσαν το μεγάλο σωσίβιο, σημειώνοντας τον ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης των τελευταίων τριών μηνών, με τα τσιπ και τους υπολογιστές να συνεισφέρουν σχεδόν στο μισό αυτής της ανόδου και τις διεθνείς πωλήσεις ημιαγωγών να καταγράφουν εντυπωσιακό άλμα 111%.
«Αν και υπάρχουν θύλακες ισχύος στην τεχνολογία και τις εξαγωγές, η γενικότερη οικονομία συνεχίζει να αντιμετωπίζει δυσκολίες», επισημαίνει η Lynn Song, επικεφαλής οικονομολόγος της ING Bank για τη Μεγάλη Κίνα.
Μια ανάπτυξη χωρίς αντίκρισμα για την κοινωνία
Αυτό το εξαγωγικό κραχ, που καθοδηγείται από την τεχνητή νοημοσύνη, δημιουργεί μια παράδοξη και επικίνδυνη ανισορροπία. Το ΑΕΠ της χώρας εμφανίζει ισχυρή ανάπτυξη (κοντά στο 4% για το δεύτερο τρίμηνο, λίγο κάτω από τον κυβερνητικό στόχο του 4,5% – 5%), όμως η πλειονότητα των Κινέζων πολιτών δεν καρπώνεται τους καρπούς αυτού του βιομηχανικού μπουμ, ο οποίος συγκεντρώνεται στα χέρια λίγων μεγάλων εξαγωγικών κολοσσών.
Από την πλευρά του, το Πεκίνο προσπαθεί να υποβαθμίσει την ανησυχία. Ο εκπρόσωπος της Στατιστικής Υπηρεσίας, Φου Λινγκουί, απέδωσε την πτώση της κατανάλωσης σε συγκυριακούς παράγοντες, όπως οι έντονες βροχοπτώσεις, και στη δομική μετάβαση της οικονομίας σε νέες μηχανές ανάπτυξης, διαβεβαιώνοντας ότι η γενική τάση παραμένει σταθερή.
Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν: χωρίς μια ισχυρή εσωτερική αγορά, η Κίνα κινδυνεύει με βαθύτερη ύφεση, παρά τις θετικές διεθνείς εξελίξεις, όπως η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν για το άνοιγμα των στενών του Ορμούζ που σταθεροποιεί το παγκόσμιο εμπόριο. Όπως σημειώνουν οι ειδικοί, η κυβέρνηση ενισχύει δημοσιονομικά τους “νικητές” της τεχνολογίας, αφήνοντας την Κεντρική Τράπεζα να προσπαθεί να τονώσει τη ζήτηση των νοικοκυριών με μειώσεις επιτοκίων, σε μια προσπάθεια να συγκρατήσει μια οικονομία που πλέον έχει κοπεί στα δύο.