Υπάρχει δρόμος ακόμα μετά τη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν λέει ο Δημοσθένης Δημόπουλος – «Δεν διευθετείται το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος» – Ανοιχτό ενδεχόμενο εμφύλιας σύρραξης στον Λίβανο – Τα τρία σημεία που αναδεικνύει ο πόλεμος
Η συμφωνία που υπέγραψαν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και ο Ιρανός Πρόεδρος, Μασούντ Πεζεσκιάν, δεν συνιστά συνθηκολόγηση, ούτε αποτελεί συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά διευθετεί κυρίως προβλήματα που προκλήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου που ξέσπασε τον περασμένο Φεβρουάριο, ανέφερε στο ΚΥΠΕ ο διεθνολόγος Δημοσθένης Δημόπουλος.
Μιλώντας για τις προεκτάσεις της συμφωνίας στην ευρύτερη περιοχή, ο κ. Δημόπουλος είπε ότι ασφαλείς εκτιμήσεις μπορούν να διατυπωθούν αφού αποσαφηνιστούν οι όροι της, οι οποίοι δεν έχουν ανακοινωθεί επίσημα. Επισήμανε, όμως, ότι από όσα έχουν διαρρεύσει μέχρι στιγμής, το Ιράν φαίνεται να αποκομίζει σημαντικά κέρδη, παρά την στρατιωτική επικράτηση των ΗΠΑ, όπως είναι η άρση οικονομικών κυρώσεων, ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ με ενδεχόμενη οικονομική επιβάρυνση για όσους διέρχονται από εκεί, αλλά και η δέσμευση των ΗΠΑ να μην ενισχύσουν την στρατιωτική παρουσία τους στην περιοχή.
Ο κ. Δημόπουλος εξέφρασε την εκτίμηση ότι η συμφωνία αυτή καλείται να διευθετήσει κυρίως ζητήματα που προέκυψαν μετά την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο του 2026. Αυτό, όπως είπε, σημαίνει ότι δεν διευθετείται το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και της χρήσης βαλλιστικών πυραύλων, που θα παραμείνουν σε εκκρεμότητα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα σενάρια της επόμενης ημέρας για τον Λίβανο, ο οποίος έχει συμπεριληφθεί στη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, σημειώνοντας ότι δεν είναι απίθανο να οδηγηθεί σε μία εμφύλια σύγκρουση μεταξύ Κυβέρνησης και Χεζμπολάχ, που ενδεχομένως να έχει προεκτάσεις σε γειτονικές χώρες.
Ο κ. Δημόπουλος σημείωσε ότι ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν το μόνο που έκανε ήταν να δυσχεράνει την κατάσταση στην περιοχή, συνοψίζοντας τα αποτελέσματά του στο γεγονός ότι ανέδειξε τη διάσταση στρατηγικών στόχων ΗΠΑ-Ισραήλ, στη δυσπιστία που φαίνεται να γέννησε στις χώρες του Κόλπου απέναντι στις ΗΠΑ, αλλά και στα μηνύματα που στέλνει η απουσία της ΕΕ από τη διευθέτηση της κατάστασης στην περιοχή.
Εξήγησε ότι μετά την υπογραφή της συμφωνίας θα πρέπει να γίνουν ακόμα πολλά, καθώς θα πρέπει να γίνει γνωστό το ακριβές περιεχόμενο, να επιβεβαιωθεί ότι δεν υπάρχει ασυνεννοησία, ώστε να μην καταλήξει να καταρρεύσει και αυτή η συμφωνία, πριν καν ολοκληρωθεί, ενώ θα πρέπει να υπολογιστούν και οι αντιδράσεις των εμπλεκόμενων μερών στους όρους της συμφωνίας και στην εφαρμογή τους.
«Πιθανόν να υπάρξουν και αντιδράσεις εσωτερικές στο μέτωπο ΗΠΑ-Ισραήλ για αυτή τη συμφωνία, που φαίνεται, τουλάχιστον με βάση αυτά που έχουν διαρρεύσει, να είναι πολύ θετική για το Ιράν», είπε ο κ. Δημόπουλος, σημειώνοντας ότι αυτή η συμφωνία δίνει πολύ περισσότερα πράγματα στο Ιράν από όσα είχε πριν γίνει ο πόλεμος.
«Τώρα με τη συμφωνία αυτή, οι κυρώσεις προς το Ιράν θα αρχίσουν να αίρονται πριν καν υπάρξει θεωρητικά μια οριστική συμφωνία και επίλυση των ζητημάτων για το πυρηνικό πρόγραμμα, θα απελευθερωθούν τα κεφάλαια που είναι δεσμευμένα για να μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν, κάτι που δεν υπήρχε πριν, υπάρχει αυτή η αναφορά για το ταμείο 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων που σίγουρα δεν υπήρχε πριν, αλλά δεν ξέρουμε και ποιος θα τα δώσει αυτά τα λεφτά», εξήγησε.
Σε ό,τι αφορά τα Στενά του Ορμούζ, είπε ότι με τον πόλεμο αυτό επιβεβαιώθηκε η δυνατότητα του Ιράν να ασκεί έλεγχο στη διέλευση, κάτι που δεν είχε υλοποιηθεί ποτέ πριν. «Μένει να δούμε αν η συμφωνία διασφαλίζει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα χωρίς δασμούς, στη διάρκεια των 60 ημερών που θα γίνονται και οι διαπραγματεύσεις», είπε.
«Ήδη υπάρχουν συζητήσεις μεταξύ Ομάν και Ιράν περί από κοινού ελέγχου, είτε με τη μορφή δασμών, είτε με τη μορφή χρεώσεων για την καθοδήγηση που θα προσφέρουν στα πλοία, είτε ως περιβαλλοντικά τέλη ή οτιδήποτε άλλο», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι «σε 70 μέρες από τώρα, όταν θα υπάρξει η τελική συμφωνία, μπορεί η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ να μην είναι δωρεάν».
Αναφορικά με τη δέσμευση των ΗΠΑ ότι δεν θα αυξήσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή, είπε ότι «είναι κάτι αδιανόητο να δεσμεύονται σε μια ειρηνευτική συμφωνία, για έναν πόλεμο που κατά τα λεγόμενα των ΗΠΑ τον κέρδισαν, να μην αυξήσουν τις δυνάμεις τους, να περιορίσουν τις δυνάμεις τους σε μια περιοχή».
Απαντώντας σε ερώτηση για το εάν ήταν νικηφόρος για τις ΗΠΑ ή το Ιράν ο πόλεμος, ο κ. Δημόπουλος εξήγησε ότι ο κάθε πόλεμος κρίνεται από το αποτέλεσμά του. Σημείωσε ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ουσιαστικά νίκησαν σε στρατιωτικό επίπεδο, εξηγώντας ότι κατέστρεψαν μεγάλο μέρος του ναυτικού του Ιράν και ισοπέδωσαν πυρηνικές εγκαταστάσεις, ακόμα κι αν δεν κατάφεραν να καταστρέψουν πλήρως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Όπως είπε ο κ. Δημόπουλος, φάνηκε πως «οι Ιρανοί δεν μπορούσαν να αναχαιτίσουν τα πλήγματα των ΗΠΑ, άρα υπήρχε μια σαφής στρατιωτική και τεχνολογική υπεροχή από πλευράς ΗΠΑ και Ισραήλ».
Παρ’ όλ’ αυτά, συνέχισε, εκ του αποτελέσματος κρίνεται ότι δεν μπόρεσαν ΗΠΑ και Ισραήλ να πετύχουν τους αντικειμενικούς τους στόχους, όπως οι ίδιοι τους είχαν δηλώσει στην αρχή του πολέμου, δηλαδή την αλλαγή του καθεστώτος, την εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, και την εξάλειψη της βαλλιστικής απειλής. «Μάλιστα χθες ο Τραμπ είπε ότι αφού οι υπόλοιπες χώρες στην περιοχή έχουν και αυτές βαλλιστικούς πυραύλους, θα ήταν άδικο για τους Ιρανούς να μην έχουν και αυτοί».
Ο κ. Δημόπουλος επισήμανε ότι «από τη στιγμή που υπάρχει αυτή η συμφωνία και δεν είναι συνθηκολόγηση και το Ιράν βάζει τους όρους του, πετυχαίνει πράγματα, διαπιστώνεται η εδαφική του και πολιτική του ανεξαρτησία, δεν υπάρχει κανένας περιορισμός για τους συμμάχους του, Χούθι και Χεζμπολάχ, είναι πολύ δύσκολο να τα ξεχάσεις και να τα παραγνωρίσεις όλα αυτά, αν και ο Τράμπ θα προσπαθήσει και θέλει να το πουλήσει σαν μια δική του προσωπική νίκη. Αλλά νίκη δεν είναι να δημιουργείς προβλήματα και μετά να προσπαθείς να τα λύνεις».
Ανοιχτό ενδεχόμενο εμφύλιας σύρραξης στον Λίβανο
Μιλώντας για τις προεκτάσεις που έχει η συμφωνία αυτή στην ευρύτερη περιοχή, δεδομένου ότι στο πλαίσιό της περιλαμβάνεται και ο Λίβανος, ο κ. Δημόπουλος διατύπωσε την εκτίμηση ότι στα σενάρια της επόμενης ημέρας μπορεί να περιλαμβάνεται και μία εμφύλια σύρραξη στον Λίβανο, μεταξύ Κυβέρνησης και Χεζμπολάχ, που ενδεχομένως να προκαλέσει αντιδράσεις και κινητοποίηση και από γειτονικές χώρες, όπως η Συρία και η Τουρκία.
Εξήγησε ότι ο φόβος για μία σύγκρουση μεταξύ Κυβερνήσεως του Λιβάνου και της Χεζμπολάχ μπορεί πάρει εμφύλιες διαστάσεις, εφόσον η Χεζμπολάχ υποστηρίξει ότι το Ιράν λειτούργησε προστατευτικά, ενώ η Κυβέρνησή συνεργάστηκε με ΗΠΑ και Ισραήλ. Σε μία τέτοια συνθήκη, οι γειτονικές χώρες, όπως Ισραήλ, Τουρκία και Συρία, θα έχουν ένα ενδιαφέρον και θα προσπαθήσουν με έναν τρόπο να επηρεάσουν τις εξελίξεις.
«Η Συρία, ως ανεξάρτητο κράτος, εφόσον υπάρχει ένας εμφύλιος στο Λίβανο, μπορεί να πει ότι αισθάνεται απειλή, ότι πρέπει να διασφαλίσει την ασφάλειά της και να ξεκινήσει μια επιχείρηση», ανέφερε ο κ. Δημόπουλος, προσθέτοντας ότι «προφανώς θα είναι υποκινούμενοι από το Ισραήλ και από τις ΗΠΑ, που θα έχουν όμως τη δυνατότητα να αρνηθούν τη συμμετοχή τους και να πούνε «εμείς δεν ξέρουμε τίποτα, δεν ανακατευόμαστε ούτε κατευθύνουμε στις σχέσεις αυτές».
Τρία σημεία που αναδεικνύει ο πόλεμος
Μέχρι να κλείσει αυτή η οριστική συμφωνία, όλα είναι τυπικά στον αέρα, είπε ο κ. Δημόπουλος, περιγράφοντας το πως αναμένεται να διαμορφωθούν οι συνθήκες στη Μέση Ανατολή το επόμενο διάστημα, επισημαίνοντας ότι η συμφωνία δεν περιλαμβάνει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και χρήση βαλλιστικών πυραύλων. «Το μόνο που έκανε αυτός ο πόλεμος, τουλάχιστον πολιτικά, ήταν να δυσχεράνει την κατάσταση στην περιοχή», πρόσθεσε.
Κλείνοντας, ο κ. Δημόπουλος σημείωσε τρία κύρια συμπεράσματα που εξάγονται από τον πόλεμο. Όπως είπε, η σύγκρουση ανέδειξε την διάσταση απόψεων και στόχων που υπάρχουν μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ, σημειώνοντας ότι αυτός ο πόλεμος αφήνει τις σχέσεις των δύο χωρών σε πολύ χειρότερο επίπεδο από ό,τι ξεκίνησαν. Εξήγησε ότι είναι φανερό πλέον πως οι στρατηγικοί στόχοι των δύο συμμάχων δεν συμβαδίζουν πλέον, παραπέμποντας και σε δημοσιεύματα στο Ισραήλ που μετέφεραν την άποψη ότι η χώρα δεν μπορεί να υπολογίζει πλέον στην στήριξη των ΗΠΑ.
Σε ό,τι αφορά τις χώρες του Περσικού Κόλπου, σημείωσε ότι, ενώ θεωρούσαν την ύπαρξη των αμερικανικών βάσεων σαν μια δικλείδα προστασίας, αποδείχθηκε στον πόλεμο αυτό ότι η άμυνα των χωρών αυτών για τις ΗΠΑ έρχεται σε δεύτερη μοίρα έναντι της άμυνας του Ισραήλ. «Αυτό θα τους αναγκάσει ίσως κιόλας να κοιτάξουν και να βρουν εναλλακτικές, κάποια ανοίγματα προς την Κίνα και την Ρωσία και γενικότερα».
Τέλος, επισήμανε ως εξαιρετικά αρνητικό το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, για ακόμα μια φορά, αν και δέχτηκε επιπτώσεις, δεν είχε κανέναν ρόλο ή κανέναν λόγο σε αυτή την διευθέτηση.
Πηγή: ΚΥΠΕ
Το άρθρο «Διευθετεί προβλήματα που έφερε ο πόλεμος, όχι το πυρηνικό πρόγραμμα» – Αποτίμηση της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν εμφανίστηκε πρώτα στο Cyprus Times.