Πριν από τη σέντρα κάθε αγώνα του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου, οι ποδοσφαιριστές στέκονται ακίνητοι, τα χέρια τους ακουμπάνε την καρδιά και τα βλέμματά τους στρέφονται στη σημαία. Για λίγα λεπτά, ο θόρυβος του γηπέδου υποχωρεί και τη θέση του παίρνουν μελωδίες που έρχονται από το παρελθόν της κάθε χώρας που αγωνίζεται στη διοργάνωση.
Οι εθνικοί ύμνοι δεν είναι απλώς τελετουργικά προοίμια των ποδοσφαιρικών αναμετρήσεων αλλά διαφορετικές εκδοχές των εθνικών ιστοριών. Καθένας από τους 48 που ακούγονται αυτές τις ημέρες στα γήπεδα των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά και του Μεξικού, αποκαλύπτει μέσα από τους στίχους του, όχι μόνο το πώς η κάθε χώρα βλέπει τον εαυτό της αλλά και ποιους θυμάται, ως αντιπάλους της.
Αν και οι φίλαθλοι στις κερκίδες και οι εκατομμύρια τηλεθεατές στα σπίτια τους σπάνια δίνουν σημασία σε αυτές τις λεπτομέρειες, το έκανε το αμερικανικό περιοδικό «The Economist». Χρησιμοποιώντας εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, ανέλυσε σε άρθρο του τους στίχους του ύμνου κάθε συμμετέχουσας χώρας του Μουντιάλ. Από τη διαδικασία εξαιρέθηκαν όσοι δεν έχουν επίσημους στίχους, όπως της Ισπανίας και της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τουλάχιστον εννιά ύμνοι κάνουν αναφορές σε άλλες χώρες. Το πιο ιδιαίτερο στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι έφεραν στην επιφάνεια ξανά συμπυκνωμένες αφηγήσεις πολέμων, επαναστάσεων, θριάμβων και τραυμάτων μαζί με ιστορικά πρόσωπα και σύμβολα.
Το ισπανικό ρεκόρ
Με βάση λοιπόν τις αναλύσεις, η Ισπανία φαίνεται πως είναι η πιο μισητή χώρα μεταξύ των 48, αφού εμφανίζεται σε τρεις εθνικούς ύμνους, αποτέλεσμα μάλλον της αποικιοκρατικής της πολιτικής των τελευταίων αιώνων. Ο ύμνος του Ισημερινού, την ανέφερε σχολιάζοντας «το ανατρεπόμενο λιοντάρι ακουγόταν, καθώς βρυχόταν με αδυναμία κι απόγνωση», εξιστορώντας προφανώς τη μάχη της ανεξαρτησίας από εκείνη. Ο αντίστοιχος των Ολλανδών, πιο γλαφυρά ισχυρίζεται πως «οι Ισπανοί σε βιάζουν, γλυκιά μου Ολλανδία». Κατά τα άλλα, 40 ύμνοι ομάδων του Μουντιάλ, σε κάποιο απόσπασμά τους, επικαλούνται τη βία, είτε μέσω αναφορών σε στρατιώτες, πανοπλίες, απειλές και περιγραφές ιστορικών μαχών είτε μέσω ρητών καλεσμάτων στα όπλα.
Οι πιο άγριοι, μάλιστα, ήταν οι στίχοι που γράφτηκαν τον 19ο αιώνα, σε πιο ταραχώδεις εποχές, ενώ οι πιο πρόσφατοι αποδεικνύονται λιγότερο πολεμοχαρείς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο ύμνος της Πορτογαλίας, ο οποίος αρχικά δημιουργήθηκε ως τραγούδι διαμαρτυρίας κατά της Βρετανίας, και περιέχει 11 βίαιες αναφορές ανά 100 λέξεις, σε σύγκριση με τον μέσο όρο του τουρνουά, που είναι δύο. Καλεί δε τους πολίτες στα όπλα 12 φορές. Οι Γάλλοι προειδοποιούν ότι ξένοι στρατιώτες έρχονται «να κόψουν τους λαιμούς των γιων και των συζύγων σας», ενώ οι ύμνοι της Ουρουγουάης και της Τυνησίας εκθειάζουν τη δόξα του μαρτυρίου.
Εκτός από τους αιμοδιψείς ύμνους, υπάρχουν κι εκείνοι που έχουν πιο ειρηνική διάθεση. Οπως εκείνος της Βρετανίας που ζητά από τον Θεό να σώζει τον βασιλιά της. Ή της Γερμανίας που αναδεικνύει την ελευθερία, την ενότητα και την ευτυχία και της Ιαπωνίας που εύχεται ο αυτοκράτοράς της να είναι στη θέση του, μέχρι τα μικρά βότσαλα να γίνουν βράχοι καλυμμένοι με βρύα.
Ως προς τις οικοδέσποινες χώρες του Μουντιάλ, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Μεξικό έχουν παρόμοια θέματα στους ύμνους τους, όπως η ελευθερία, οι συγκρούσεις και η θρησκεία. Βέβαια, του Μεξικού περιλαμβάνει τις διπλάσιες αναφορές στη βία, δεδομένου ότι γράφτηκε σε μια εποχή εισβολών από ξένες δυνάμεις. Των Ηνωμένων Πολιτειών κάνει αναφορά στους Βρετανούς, αφού οι στίχοι του πάρθηκαν από το ποίημα του Φράνσις Σκοτ Κι, δικηγόρου και ιδιοκτήτη σκλάβων, ο οποίος αποτύπωσε την τόλμη των αμερικανών στρατιωτών στην προσπάθειά τους να απελευθερώσουν έναν γιατρό από τα αντίπαλα στρατεύματα στο φρούριο Μακχένρι κοντά στη Βαλτιμόρη, κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1812. Αντίθετα, ο ύμνος του Καναδά είναι εξαιρετικά θετικός, περιγράφοντας μια χώρα όπου «με λαμπερές καρδιές σε βλέπουμε να ανατέλλεις». Μάλιστα, οι επίσημοι στίχοι του ανανεώθηκαν το 2018, ώστε να είναι ουδέτεροι από άποψη φύλου.