Το Παγκόσμιο Κύπελλο – και ειδικά αυτό των 48 ομάδων – δεν είναι μία διοργάνωση, αλλά τρεις διοργανώσεις στη συσκευασία της μιας.
Μία διοργάνωση είναι ο ίδιος ο τελικός: είναι το σημαντικότερο ματς ποδοσφαίρου και γιατί γίνεται κάθε τέσσερα χρόνια – τον παρακολουθείς και νιώθεις τη δύναμη μιας θρησκείας που λέγεται ποδόσφαιρο, που λέει κι ο Σάιμον Κούπερ.
Μια άλλη διοργάνωση είναι τα νοκάουτ παιχνίδια: σε αυτά έχουμε δράματα, αποκλεισμούς, αδικίες, διαδικασίες πέναλτι, οργή κατά καιρούς για παίκτες υπεράνω κριτικής όπως ο Μπέκαμ, ο Βιάλι, ο Νεϊμάρ. Και μια άλλη διοργάνωση είναι η πρώτη φάση, αυτή των ομίλων. Που παρακολουθούμε αυτές τις μέρες.
Αυτονομία
Από τον καιρό που αυτή καθιερώθηκε έχει αποκτήσει μια αυτονομία. Οσα συμβαίνουν σε αυτή, σπάνια τα βλέπεις στη συνέχεια.
Και στη φάση των ομίλων μπορεί να υπάρξουν δράματα, όπως στα νοκάουτ ματς, δηλαδή κάποιο από τα φαβορί να αποτύχει παταγωδώς και να αποκλειστεί: το 2010 έφυγαν αμέσως οι Γάλλοι και οι Ιταλοί, που το 2006 είχαν αγωνιστεί στον τελικό, το 2014 αποκλείστηκαν οι Αγγλοι και οι Ιταλοί, αλλά και οι Πορτογάλοι που τότε με τον Κριστιάνο Ρονάλντο στα ντουζένια του ήταν και φαβορί.
Ωστόσο άλλα πράγματα είναι περισσότερο συνηθισμένα. Είναι συνηθισμένο να βλέπεις πολλά γκολ: δεν είναι ισοδύναμες οι ομάδες και το ξέρουμε.
Είναι περισσότερο συνηθισμένο να σε μπερδεύουν οι ομάδες που θέλουν να κατακτήσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο με τις εμφανίσεις τους: σε κάποιες περιπτώσεις σε κάνουν να πιστεύεις ότι είναι έτοιμες να το κάνουν γιατί μοιάζουν ασταμάτητες, όπως οι Βραζιλιάνοι το 1982, το 1986 και το 1998 και σε κάποιες άλλες σε κάνουν να αναρωτιέσαι πώς είναι δυνατόν να έχουν τέτοιες φιλοδοξίες.
Υπάρχουν επίσης ομάδες που αρχικά σε απογοητεύουν και μετά μεταμορφώνονται. Η Ιταλία το 1982 στη φάση των ομίλων δεν είχε καμία σχέση με την Ιταλία που κέρδισε το τρόπαιο.
Η Γερμανία το 2002 στη φάση των ομίλων δεν θύμιζε καθόλου την κραταιά δύναμη του παγκόσμιου ποδοσφαίρου που είναι φαβορί σε όλες τις διοργανώσεις όπου παίρνει μέρος: τότε μιλούσαμε για τέλος εποχής όταν τη βλέπαμε να αγνωμαχά απέναντι στους Ιρλανδούς – τελικά η Γερμανία αγωνίστηκε στον τελικό.
Η Γαλλία το 2006 πέρασε τον όμιλο μετά κόπων και βασάνων έχοντας μάλιστα αντιπάλους του χεριού της: μετά ξύπνησε ο Ανρί και μαζί με τον Ζιντάν πήγαν τους Τρικολόρ στον τελικό, αν μάλιστα ο Ζιζού είχε συγκρατήσει τα νεύρα του, μπορεί και να το κέρδιζαν κιόλας.
Πρωταγωνιστές
Η φάση των ομίλων έχει τους δικούς της πρωταγωνιστές. Που μπορεί να είναι ο Μέσι που γνωρίζουν όλοι, αλλά και ο Τότο Σκιλάτσι που το 1990 ήξεραν μόνο οι φανατικοί του καμπιονάτο.
Κυρίως όμως η φάση των ομίλων ανήκει στις ομάδες που δεν γνωρίζουμε πολύ καλά και που αναρωτιόμαστε πώς τα κατάφεραν να φτάσουν στη μεγάλη γιορτή.
Φυσικά ανήκει και στους πρωταγωνιστές αυτών των ομάδων. Πολλοί είναι ήρωες της μιας βραδιάς, όπως φέτος ο τερματοφύλακας του Πράσινου Ακρωτηρίου Βοζίνια που σταμάτησε την Ισπανία.
Αλλοι, όσα έκαναν στη φάση των ομίλων άλλαξαν την καριέρα τους: φέτος αυτό θα συμβεί με τον Μαροκινό Μπουαντί που βραχυκύκλωσε τη Βραζιλία.
Κυρίως στη φάση των ομίλων διαδραματίζονται πολύ μεγάλες ιστορίες. Και πρέπει να πω ότι η ομορφιά του Μουντιάλ παραδοσιακά έχει να κάνει και με αυτές.
Και όχι μόνο με το ποιος τελικά θα το κερδίσει, ποιος θα το χάσει, ποιος θα αδικηθεί, ποιος θα χαρεί και ποιος θα κλαίει. Αν το Παγκόσμιο Κύπελλο ήταν μόνο αποτελέσματα, νίκες και αποκλεισμοί δεν θα ήταν η απόλυτη ποδοσφαιρική γιορτή, αλλά μια ακόμα διοργάνωση από τις πολλές.
Γιατί κανείς δεν ασχολείται με το ολυμπιακό τουρνουά ποδοσφαίρου π.χ.; Γιατί δεν είχε ποτέ ιστορίες και πρωταγωνιστές.
Ιστορίες
Ακούω πολλές γκρίνιες για το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο. Δεν μου κάνουν εντύπωση διότι οι άνθρωποι παραδοσιακά γκρινιάζουν όταν παρακολουθούν τη μεγάλη γιορτή.
Εχουν τρομερές απαιτήσεις, περιμένουν ότι θα δουν καταπληκτικά πράγματα, συχνά απογοητεύονται πέφτοντας θύματα συνήθως μιας νοσταλγίας που έχει να κάνει με τα παιδικά τους χρόνια όταν όλα τους φαίνονταν πιο όμορφα – και τα Μουντιάλ.
Σε όλους λέω ότι το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο είναι γεμάτο συναρπαστικές ιστορίες. Που αν τις ήξεραν και τις είχαν ακούσει θα το έβλεπαν και διαφορετικά.
Είναι η ιστορία του Ιρακινού Αϊμάν Χουσεΐν, που τον πατέρα του τον σκότωσε η Αλ Κάιντα που έχει απαγάγει και τον αδελφό του. Είναι η ιστορία του Ρομπέρτο Λόπεζ που τον κάλεσαν στο Πράσινο Ακρωτήριο γιατί είδαν στο βιογραφικό του στο Linkedln ότι έχει καταγωγή από εκεί.
Είναι η ιστορία του Μεξικάνου Χιμένεθ, που παραλίγο να πεθάνει πριν από τέσσερα χρόνια και σήμερα είναι εθνικός ήρωας. Είναι η ιστορία του Κουρασάο, μιας εθνικής ομάδας που δημιούργησε από το πουθενά ο Πάτρικ Κλάιφερτ γιατί η μητέρα του είναι από εκεί.
Είναι η ιστορία της Τυνησίας που μετά το ματς που έχασε από τους Σουηδούς άλλαξε προπονητή κατά τη διάρκεια του τουρνουά.
Είναι φυσικά η ίδια η ιστορία του Ιράν, που οι κλήσεις στην Εθνική γίνονται με πολιτικά κριτήρια και που η συμμετοχή του στη διοργάνωση είναι μια οδύσσεια.
Είναι η ιστορία του Γιώργου Δώνη, του τρίτου έλληνα προπονητή που βρίσκεται με ομάδα στο Μουντιάλ μετά τον Παναγούλια και τον Ποστέκογλου.
Και υπάρχουν κι άλλες πολλές ιστορίες που δεν θα τις μάθουμε ποτέ γιατί στα σπικάζ ακούμε για την εφαρμογή του 4-3-3 και για τα κατορθώματα μόνο παικτών που όλοι γνωρίζουμε.
Και πάλι καλά που στην αρχή του τουρνουά διάσημοι παίκτες πάνε καλά και ακούμε κάτι για δαύτους, αλλιώς θα πιστεύαμε πως στη διοργάνωση παίρνουν μέρος ολογράμματα.
Δεν αποκλείεται
Η κάλυψη της διοργάνωσης από την ΕΡΤ δεν είναι ούτε κακή, ούτε καλή: απλά έχει μια επαγγελματική σοβαροφάνεια που είναι συνώνυμο μιας κάποιας δημοσιοϋπαλληλικής διεκπεραίωσης.
Είναι μια κάλυψη που στερεί από τον κόσμο τη δυνατότητα να καταλάβει την ίδια τη διοργάνωση που με την πολυχρωμία και το τεράστιο μέγεθός της είναι κάτι μοναδικό.
Κανείς δεν καταλαβαίνει τι διαφορετικό υπάρχει στο Μεξικό από τον Καναδά διότι κανείς δεν το εξηγεί. Κανείς δεν έχει καταλάβει ότι η διαφορά της θερμοκρασίας από πόλη σε πόλη και ώρα σε ώρα είναι μεγάλη.
Κανείς δεν έχει καταλάβει ποιες ομάδες ταξιδεύουν πολύ και ποιες όχι. Φυσικά η διοργάνωση θα ολοκληρωθεί και δεν θα έχουμε καταλάβει τι ήταν αυτή τη φορά αληθινά διαφορετικό, ποιοι παίκτες άρπαξαν την ευκαιρία να κλέψουν τις καρδιές μας, ποιοι πρόδωσαν τις προσδοκίες: άντε το πολύ πολύ να ακούσουμε κάτι για κάποιον σκόρερ ή για κάποιον προπονητή.
Ολα είναι συνηθισμένα, βαρετά, άχρωμα, ενώ το τουρνουά είναι ολοζώντανο, ηλεκτρισμένο, σπάνιο, ακόμα και για τα προβλήματά του.
Πάλι καλά που στην ΕΡΤ δεν μας μιλάνε για τη διαιτησία, αν και αν κρίνω από αυτούς που ασχολούνται με τις μεταδόσεις και τις εκπομπές, τίποτα δεν αποκλείεται…