Το πρόβλημα με τους λαγοκέφαλους στις θάλασσες της Μεσογείου έχει λάβει πλέον ανησυχητικές διαστάσεις, προσελκύοντας το ενδιαφέρον ακόμη και μεγάλων διεθνών μέσων ενημέρωσης.
Η βρετανική εφημερίδα Daily Mail αφιέρωσε πρόσφατα εκτενές δημοσίευμα, προειδοποιώντας εκατομμύρια Βρετανούς τουρίστες που ετοιμάζονται να επισκεφθούν την Ελλάδα και άλλους μεσογειακούς προορισμούς για έναν επικίνδυνο θαλάσσιο εισβολέα που εξαπλώνεται με ταχείς ρυθμούς.
Οι παραθεριστές που ταξιδεύουν φέτος το καλοκαίρι στη Μεσόγειο καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί απέναντι σε μια απειλή που κρύβεται στα ζεστά νερά της. Πρόκειται για τον ασημόμαγουλο λαγοκέφαλο (silver-cheeked pufferfish), ο οποίος εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, προσθέτοντας έναν ακόμη πονοκέφαλο στους λουόμενους, πέρα από τις μέδουσες και τους αχινούς.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το συγκεκριμένο είδος διαθέτει εξαιρετικά ισχυρά δόντια και δάγκωμα τόσο δυνατό ώστε μπορεί να κόψει ένα ανθρώπινο δάχτυλο με μία μόνο δαγκωνιά. Παράλληλα, φέρει μια ισχυρή νευροτοξίνη, την τετροδοτοξίνη (tetrodotoxin), ικανή να προκαλέσει καρδιακή και αναπνευστική ανεπάρκεια, καθιστώντας το ψάρι απολύτως ακατάλληλο για κατανάλωση.
Σημείωνεται ότι, ο λαγοκέφαλος καταγράφηκε για πρώτη φορά στην ανατολική Μεσόγειο το 2003 και στα ελληνικά νερά το 2005. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, ο πληθυσμός του έχει αυξηθεί θεαματικά, επεκτεινόμενος προς την Ιταλία, την Ισπανία και τη δυτική Μεσόγειο.
Από την πλευρά τους, οι επιστήμονες αποδίδουν την εξάπλωσή του στην κλιματική αλλαγή, η οποία έχει οδηγήσει σε αύξηση της θερμοκρασίας και της αλατότητας των θαλάσσιων υδάτων.
Περιστατικά και προειδοποιήσεις ειδικών
Σύμφωνα με ελληνικά δημοσιεύματα, μια ηλικιωμένη γυναίκα χρειάστηκε πρόσφατα να υποβληθεί σε συρραφή τραύματος έπειτα από δάγκωμα λαγοκέφαλου ενώ κολυμπούσε σε παραλία της Βάρκιζας, κοντά στην Αθήνα. Η Νότα Περιστεράκη, ειδική στο είδος από το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών, δήλωσε:
«Αν δείτε αυτό το ψάρι να σας πλησιάζει, καλό είναι να το αποφύγετε. Ορισμένα περιστατικά επιθέσεων έχουν συμβεί όταν άνθρωποι προσπάθησαν να το ταΐσουν ή να το αγγίξουν.
Έχουν καταγραφεί μερικές περιπτώσεις απώλειας δαχτύλου χεριού ή ποδιού. Ωστόσο, πρόκειται για σπάνια περιστατικά. Είναι πιο πιθανό να συναντήσει κανείς καρχαρία. Ακόμη κι αν κάνετε ψαροντούφεκο ή κολύμβηση με μάσκα, μπορεί να μη δείτε ποτέ λαγοκέφαλο. Έχουμε βρει στα στομάχια τους υπολείμματα από δίχτυα και αγκίστρια ψαρέματος».
Ανησυχία στους αλιείς της Μεσογείου
Την ίδια ώρα, οι αλιείς της Μεσογείου προειδοποιούν ότι οι λαγοκέφαλοι προκαλούν σοβαρές ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία. Ο ψαράς Αλέξης Χαραλαμπάκης από την Κρήτη δήλωσε χαρακτηριστικά στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP): «Αν σε δαγκώσει, μπορεί να σου κόψει το δάχτυλο. Είναι η καταστροφή της θάλασσας. Δεν αφήνουν τίποτα πίσω τους. Αν αυτό δεν ήταν το καΐκι μου, θα είχα εγκαταλείψει το επάγγελμα. Η κατάσταση είναι δραματική. Δεν μπορούμε να επιβιώσουμε έτσι».
Ανάλογη εικόνα περιγράφει και ο ψαράς Γιάννης Γιανκάκης: «Είναι ένα παμφάγο ψάρι που τρώει ό,τι βρει μπροστά του. Τίποτα δεν φαίνεται να το ενοχλεί, καθώς δεν έχει φυσικούς θηρευτές».
Μέτρα και προτάσεις αντιμετώπισης
Αρκετές χώρες εξετάζουν τρόπους περιορισμού του πληθυσμού του. Στην Κύπρο, οι αλιείς αμείβονται για κάθε λαγοκέφαλο που αλιεύουν και παραδίδουν στις αρχές, όπου τα ψάρια καταστρέφονται με αποτέφρωση.
Τέλος, οι επιστήμονες αναζητούν τρόπους αξιοποίησης του είδους, όπως η μετατροπή του σε ιχθυάλευρο για μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας ή η χρήση του στην παραγωγή γεωργικών λιπασμάτων.