Το 1-1 απέναντι στην Πορτογαλία δεν χάρισε απλώς στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό τον πρώτο της βαθμό σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Το γκολ του Γιοάν Γουισά ήταν και το πρώτο της χώρας σε Μουντιάλ, σβήνοντας μια σιωπή που κρατούσε περισσότερο από μισό αιώνα.
Γιατί μέχρι σήμερα, κάθε αναφορά στη ΛΔ Κονγκό οδηγούσε αναπόφευκτα πίσω στο 1974. Τότε που η χώρα λεγόταν Ζαΐρ. Όταν έγινε η πρώτη ομάδα από την υποσαχάρια Αφρική που πάτησε σε Μουντιάλ.
Και τότε που έζησε ίσως τη δυσκολότερη εμπειρία στην ιστορία της διοργάνωσης.
Το Μουντιάλ του 1974
Tο Ζαΐρ ταξίδεψε στη Δυτική Γερμανία ως πρωταθλητής Αφρικής και ως ο πρώτος εκπρόσωπος της υποσαχάριας Αφρικής σε Παγκόσμιο Κύπελλο.
Στη χώρα επικρατούσε ενθουσιασμός. Ο δικτάτορας Μομπούτου Σέσε Σέκο είχε επενδύσει σημαντικά στην Εθνική ομάδα, βλέποντάς τη ως εργαλείο εθνικής προβολής. Οι «Λεοπαρδάλεις» τοποθετήθηκαν σε έναν όμιλο-φωτιά μαζί με τη Βραζιλία, τη Γιουγκοσλαβία και τη Σκωτία.
Το ταξίδι τους έμελλε να μείνει στην ιστορία, όχι όμως για τους λόγους που περίμεναν.
Πρώτη αγωνιστική: Σκωτία – Ζαΐρ 2-0 Ο αγώνας που «γέννησε» ελπίδες
Η πρεμιέρα έγινε στις 14 Ιουνίου στο Ντόρτμουντ. Απέναντί τους βρέθηκε μια εξαιρετική Σκωτία, με ονόματα όπως ο Ντένις Λο, ο Μπίλι Μπρέμνερ, ο Τζο Τζόρνταν και ο Πίτερ Λόριμερ.
Το Ζαΐρ στάθηκε αξιοπρεπώς.
Ο Πίτερ Λόριμερ άνοιξε το σκορ στο 26ο λεπτό, ενώ ο Τζο Τζόρνταν διαμόρφωσε το τελικό 2-0 με κεφαλιά στο 34′. Παρά την ήττα, οι περισσότεροι δημοσιογράφοι έκαναν λόγο για μια ομάδα με αθλητικά προσόντα, ταχύτητα και θάρρος.
Κανείς δεν προέβλεπε την καταστροφή που θα ακολουθούσε.
Δεύτερη αγωνιστική – Γιουγκοσλαβία – Ζαΐρ 9-0: Η βαριά ήττα που έμεινε στην Ιστορία
Τέσσερις ημέρες αργότερα ήρθε το παιχνίδι που στιγμάτισε για πάντα το αφρικανικό ποδόσφαιρο.
Η Γιουγκοσλαβία διέλυσε το Ζαΐρ με 9-0, ισοφαρίζοντας τότε το μεγαλύτερο σκορ στην ιστορία των Μουντιάλ.
Οι σκόρερ ήταν οι Ντούσαν Μπάγεβιτς (3) – ο μετέπειτα ποδοσφαιριστής της ΑΕΚ και ένας από τους πιο επιτυχημένους προπονητές που πέρασαν από τα ελληνικά γήπεδα –, οι Ντράγκαν Τζάγιτς (2), Γιόσιπ Καταλίνσκι, Ίβιτσα Σούριακ, Βλάντισλαβ Μπογκίτσεβιτς και Μπράνκο Όμπλακ.
Για δεκαετίες, ο κόσμος πίστευε πως απλώς επρόκειτο για μια αδύναμη ομάδα που διαλύθηκε από μια ευρωπαϊκή υπερδύναμη.
Η πραγματικότητα ήταν διαφορετική. Οι ποδοσφαιριστές είχαν μάθει λίγο πριν από το παιχνίδι ότι τα χρήματα της πρόκρισης στο Μουντιάλ δεν θα έφταναν ποτέ στα χέρια τους.
Ο αρχηγός Κινουμού Μαντάτου αποκάλυψε χρόνια αργότερα πως οι παίκτες αποφάσισαν ακόμη και να μην αγωνιστούν. Μόνο μετά από παρέμβαση του ίδιου του Μομπούτου και υπό τον φόβο αντιποίνων μπήκαν τελικά στον αγωνιστικό χώρο.
Η ψυχολογία τους είχε ήδη καταρρεύσει και το αποτέλεσμα έμεινε στην Ιστορία.
Οι πραγματικοί λόγοι χρειάστηκαν δεκαετίες για να γίνουν γνωστοί.
Τρίτη αγωνιστική – Βραζιλία – Ζαΐρ 3-0: «Αν χάσετε με 4 γκολ διαφορά και πάνω, δεν θα γυρίσετε ποτέ»
Photo Credits: AllThingsBrazil
Μετά το 0-9, η αποστολή του Ζαΐρ δέχθηκε μια προειδοποίηση που έμοιαζε περισσότερο με απειλή.
Άνθρωποι του καθεστώτος φέρονται να τους μετέφεραν πως:
«Αν χάσετε από τη Βραζιλία με 4 ή περισσότερα γκολ, δεν θα επιστρέψετε στην πατρίδα».
Την ιστορία επιβεβαίωσαν αργότερα τόσο ο Μαντάτου όσο και άλλοι ποδοσφαιριστές της ομάδας. Στο ημίχρονο το σκορ ήταν μόλις 1-0 με τον Ζαϊρζίνιο να βρίσκει δίχτυα για την «Σελεσάο».
Η Βραζιλία χρειάστηκε να περιμένει μέχρι το τελευταίο εικοσάλεπτο για να βρει άλλα δύο γκολ με τους Ριβελίνο και Βαλντομίρο, φτάνοντας στο τελικό 3-0. Για τους Βραζιλιάνους ήταν μια απλή νίκη. Για τους ποδοσφαιριστές του Ζαΐρ ήταν μια ανακούφιση.
Είχαν χάσει αλλά.. θα επέστρεφαν σπίτι.
Το πιο παρεξηγημένο στιγμιότυπο στην ιστορία των Μουντιάλ
Στο 78ο λεπτό εκείνου του αγώνα γεννήθηκε μία από τις πιο διάσημες εικόνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Ο αμυντικός Μουέπου Ιλούνγκα πετάχτηκε ξαφνικά από το τείχος και απομάκρυνε την μπάλα πριν εκτελέσει το φάουλ ο Ριβελίνο. Η φάση έγινε αντικείμενο αμέτρητων αστείων.
Για χρόνια ο κόσμος πίστευε ότι ο Αφρικανός αμυντικός δεν γνώριζε τους κανονισμούς του ποδοσφαίρου. Ο ίδιος αποκάλυψε πολλά χρόνια αργότερα την αλήθεια.
Μιλώντας στο World Football, είχε δηλώσει:
«Το έκανα επίτηδες. Ήμουν ενήμερος για τους κανονισμούς του ποδοσφαίρου.
Δεν είχα κανέναν λόγο να συνεχίσω να τραυματίζομαι, την ώρα που εκείνοι που θα επωφεληθούν οικονομικά κάθονταν στις εξέδρες και παρακολουθούσαν.”
Ξέρω πολύ καλά τους κανονισμούς, αλλά ο διαιτητής ήταν αρκετά επιεικής και μου έδειξε μόνο κίτρινη κάρτα.»
Τελικά, δεν επρόκειτο για άγνοια.
Ήταν μια πράξη διαμαρτυρίας. Μια αυθόρμητη αντίδραση απέναντι στην πίεση, στον φόβο και στην κατάσταση που βίωνε ολόκληρη η αποστολή.
Μία από τις πιο παρεξηγημένες στιγμές στην ιστορία των Μουντιάλ απέκτησε τελικά το πραγματικό της νόημα.
Για περισσότερα από πενήντα χρόνια, η ΛΔ Κονγκό/ Ζαΐρ ήταν η ομάδα του 0-9, των ιστοριών που λίγοι γνώριζαν πραγματικά.
Photo Credits: Chris Adede
Μέχρι που εμφανίστηκε ο Γιοάν Γουισά.