Η παγκόσμια ναυτιλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας, την έλλειψη ανθρώπων που θα μπορούν να τη διοικήσουν. Η νέα έρευνα Seafarer Workforce Report 2026 της BIMCO και του International Chamber of Shipping (ICS) προειδοποιεί ότι μέχρι το τέλος της δεκαετίας ο κλάδος θα χρειαστεί περισσότερους από 113.000 επιπλέον αξιωματικούς.
Η έρευνα επιβεβαιώνει τις στοχεύσεις της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, η οποία στην τελευταία ετήσια έκθεσή της χαρακτηρίζει τους ναυτικούς ως «σιωπηλούς φύλακες» του παγκόσμιου εμπορίου και ζητάει «πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της εικόνας του ναυτικού επαγγέλματος και την έμπρακτη αναγνώριση των ναυτικών ως βασικών εργαζομένων (key workers)».
Οι δυο ναυτιλιακοί οργανισμοί BIMCO και ICS, με την έρευνά τους η οποία δημοσιεύεται ανά πενταετία, καταγράφουν ότι σήμερα στον παγκόσμιο εμπορικό στόλο υπηρετούν περίπου 2,57 εκατομμύρια ναυτικοί σε 85.148 εμπορικά πλοία.
Παρά το γεγονός ότι ο συνολικός αριθμός των ναυτικών παραμένει υψηλός, η αγορά παρουσιάζει ήδη σοβαρή ανισορροπία. Το 2026 εκτιμάται ότι υπάρχει έλλειμμα 39.100 αξιωματικών, την ίδια στιγμή που καταγράφεται πλεόνασμα 56.890 κατώτερων πληρωμάτων (ratings). Με άλλα λόγια, η πρόκληση δεν αφορά τη στελέχωση των πλοίων συνολικά, αλλά την εξεύρεση έμπειρων στελεχών που θα αναλάβουν θέσεις ευθύνης στη γέφυρα και στο μηχανοστάσιο.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική αν εξεταστούν οι προβλέψεις έως το 2030. Σύμφωνα με την έκθεση, η διεθνής ναυτιλία θα χρειαστεί 113.735 επιπλέον αξιωματικούς μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε χρόνο θα πρέπει να εισέρχονται στο επάγγελμα περίπου 22.747 νέοι αξιωματικοί, ρυθμός ιδιαίτερα δύσκολος να επιτευχθεί με τα σημερινά δεδομένα. Αντίστοιχα, θα απαιτούνται περίπου 8.475 νέα μέλη κατώτερων πληρωμάτων ετησίως.
Η ζήτηση για ναυτικούς έχει αυξηθεί κατά 35% σε σχέση με την προηγούμενη έκθεση του 2021, παρουσιάζοντας τη μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων δεκαετιών. Η ζήτηση για αξιωματικούς αυξήθηκε κατά 23,1%, ενώ για τα κατώτερα πληρώματα κατά 46,3%, εξέλιξη που αποδίδεται στην επέκταση του παγκόσμιου εμπορικού στόλου και στην ανάκαμψη της ναυτιλιακής δραστηριότητας μετά την πανδημία. Παράλληλα η αύξηση αυτή δείχνει ότι οι προοπτικές απασχόλησης στη θάλασσα είναι ιδιαίτερα θετικές.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο όμως έρχεται να προστεθεί μία δεύτερη διάσταση του προβλήματος, την οποία αναδεικνύει η νέα μελέτη του World Maritime University για λογαριασμό του Lloyd’s Register Foundation. Η έρευνα, που βασίστηκε σε στοιχεία από 532 ναυτικούς σε 64 χώρες και 110 εκπροσώπους της παγκόσμιας ναυτιλιακής κοινότητας, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εκπαίδευση των ναυτικών δεν συμβαδίζει με την ταχύτητα της ψηφιακής μετάβασης.
Η Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η πρόκληση της εξεύρεσης νέων ναυτικών αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ελληνική ναυτιλία εξακολουθεί να κατέχει ηγετική θέση παγκοσμίως και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διαθεσιμότητα καταρτισμένων στελεχών. Η 4η Εκθεση του ΝΑΤ για τη Ναυτική Απασχόληση δείχνει πάντως κάποια θετικά σημάδια καθώς το 2025 οι εγγεγραμμένοι έλληνες ναυτικοί ανήλθαν σε 28.164, παρουσιάζοντας αύξηση περίπου 3% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ οι γυναίκες ναυτικοί έφθασαν τις 2.481, σημειώνοντας άνοδο περίπου 8%. Όμως η αύξηση αυτή δεν αρκεί από μόνη της για να καλύψει τις αυξανόμενες ανάγκες της ελληνικής ναυτιλίας. Συνεπώς το μεγάλο στοίχημα για τα επόμενα χρόνια θα είναι να προσελκυστούν περισσότεροι νέοι στο ναυτικό επάγγελμα.