Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αναμένεται να πει στον Τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ότι είναι έτοιμος να επανεντάξει τη χώρα σε ένα πρόγραμμα που θα της επιτρέψει να αγοράσει μαχητικά αεροσκάφη F-35, μια κίνηση που θα ανέτρεπε την απαγόρευση που ο ίδιος ο κ. Τραμπ επέβαλε πριν από επτά χρόνια για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Ωστόσο, όπως γράφουν οι New York Times, η μετατόπιση του κ. Τραμπ, ο οποίος θα βρίσκεται στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα και έχει δηλώσει ότι ετοιμάζεται να φέρει ένα δώρο που θα έκανε τον κ. Ερντογάν «πολύ χαρούμενο», θα μπορούσε να βρει αντίσταση στο Κογκρέσο.
«Τέσσερις ανώτεροι αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης περιέγραψαν την επικείμενη αλλαγή πολιτικής, ύστερα από εβδομάδες παρασκηνιακών διαβουλεύσεων μεταξύ στελεχών της εθνικής ασφάλειας με στόχο να ξεπεραστεί το αδιέξοδο. Αν και υπήρχαν διαφορές στις λεπτομέρειες σχετικά με το πώς ο Τραμπ σκοπεύει να παρακάμψει τους νομικούς και κοινοβουλευτικούς περιορισμούς, όλοι συμφώνησαν ότι αναμένεται τουλάχιστον να σηματοδοτήσει την πρόθεσή του να εξασφαλίσει την παράδοση των F-35 στην Τουρκία, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές πότε θα συμβεί αυτό», γράφουν οι ΝΥΤ.
Δεν είναι σαφές τι ακριβώς θα πει ο κ. Τραμπ, και οι αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι θα μπορούσε να αλλάξει γνώμη. Είναι απρόβλεπτος ακόμη και για το ίδιο του το προσωπικό. Ωστόσο, αξιωματούχοι της κυβέρνησης υπέδειξαν ότι θα μπορούσε να υπάρξει ανταλλαγή επιστολών επί του θέματος μεταξύ των δύο ηγετών για να ξεκινήσει η διαδικασία. Οταν ρωτήθηκε για κάποιο σχόλιο, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου επισήμανε τα προηγούμενα σχόλια του προέδρου.
Ο ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 2019
Το 2019, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ, η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα F-35 επειδή αγόρασε προηγμένα αντιαεροπορικά συστήματα S-400 από τη Ρωσία. Η Ουάσιγκτον φοβόταν τότε ότι η Τουρκία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τους S-400 για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τα χαρακτηριστικά των F-35 και πως η Ρωσία θα αποκτούσε πολύτιμες πληροφορίες για τις δυνατότητες χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth) και αποφυγής πυραύλων των αεροσκαφών.
Ωστόσο, ο Ερντογάν συγκαταλέγεται στους ξένους ηγέτες με τους οποίους ο Τραμπ διατηρεί ιδιαίτερα στενή σχέση. Πρόσφατα, ο αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, άφησε να εννοηθεί ότι ο πρόεδρος έχει ζητήσει από την κυβέρνησή του να αναζητήσει λύση ώστε η Τουρκία να αποκτήσει τα αεροσκάφη που επιδιώκει εδώ και χρόνια.
Ωστόσο, οι αμερικανικές αρχές καλούνται να υπερβούν νομοθετική ρύθμιση του 2020, η οποία απαγορεύει την πώληση F-35 στην Τουρκία, εκτός εάν η κυβέρνηση πιστοποιήσει ότι η Aγκυρα δεν διαθέτει πλέον τα ρωσικά συστήματα S-400.
Σύμφωνα με έναν αξιωματούχο που συμμετέχει στις διαβουλεύσεις, εξετάζεται το ενδεχόμενο μεταβίβασης των S-400 σε τρίτη χώρα. Πολλά από τα συστήματα φέρεται να παραμένουν ακόμη αποθηκευμένα στα αρχικά τους κιβώτια.
Αλλος αξιωματούχος ανέφερε ότι ο μηχανισμός δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Πριν από τέσσερα χρόνια είχε συζητηθεί η αποστολή των πυραύλων στην Ουκρανία, ώστε να χρησιμοποιηθούν κατά των ρωσικών επιθέσεων, χωρίς όμως να προχωρήσει η πρόταση. Σήμερα θεωρείται απίθανο τόσο ο Τραμπ όσο και ο Ερντογάν να συναινούσαν σε μια τέτοια λύση. Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η πιθανότητα αδρανοποίησης των συστημάτων μέσω αφαίρεσης κρίσιμων εξαρτημάτων.
Η Τουρκία ασκεί εδώ και χρόνια έντονες πιέσεις για την επανένταξή της στο πρόγραμμα F-35, χωρίς ωστόσο να είναι διατεθειμένη να εγκαταλείψει τα ρωσικά συστήματα αεράμυνας που απέκτησε, παρά το γεγονός ότι είναι μέλος του ΝΑΤΟ και φιλοξενεί αμερικανική βάση όπου αποθηκεύονται τακτικά πυρηνικά όπλα στο πλαίσιο της συμμαχικής αποτρεπτικής στρατηγικής.
Οταν η Ουάσιγκτον απέκλεισε την Τουρκία από το πρόγραμμα το 2019, η αμερικανική κυβέρνηση είχε δηλώσει ξεκάθαρα ότι «τa F-35 δεν μπορoύν να συνυπάρχουν με μία ρωσική πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να αποκαλύψει τις προηγμένες δυνατότητές του».
Παρά ταύτα, ο Τραμπ δεν υπήρξε ποτέ απολύτως άνετος με την απόφαση αυτή και συχνά απέδιδε την ευθύνη στις πολιτικές της κυβέρνησης Ομπάμα. Από τότε που επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, έχει επανειλημμένα εξετάσει δημόσια και ιδιωτικά το ενδεχόμενο ανατροπής της.
Κατά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, τον περασμένο μήνα, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι ετοιμάζει μια πρωτοβουλία που θα κάνει τον Ερντογάν «πολύ χαρούμενο». Ο Βανς δήλωσε τότε πως το θέμα εξετάζεται από τον υπουργό Αμυνας Πιτ Χέγκσεθ και τις αρμόδιες υπηρεσίες, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν πληρούνται οι νομικές προϋποθέσεις που θέτει η αμερικανική νομοθεσία.
«Θα το λύσουμε», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ο Τραμπ.
ΤΑ ΕΜΠΟΔΙΑ
H υπόθεση, ωστόσο, δεν είναι τόσο απλή, υπενθυμίζουν οι ΝΥΤ παραπέμποντας στις δηλώσεις του πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, τον Ιούνιο του 2025 ότι η διαμάχη με την Τουρκία για τα F-35 θα είχε λυθεί μέχρι το τέλος του έτους, έχοντας αφήσει να εννοηθεί ότι το Κογκρέσο θα στήριζε την απόφαση.
«Αυτό όμως δεν συνέβη και πλέον ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με το ενδεχόμενο το σημερινό ή ακόμη και το επόμενο Κογκρέσο να μη συμφωνήσει. Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί, μεταξύ των οποίων και ο γερουσιαστής Τζιμ Ρις από το Αϊνταχο, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων, παραμένουν ιδιαίτερα επιφυλακτικοί», σημειώνει η αμερικανική εφημερίδα.
Στο πλαίσιο αυτό σημειώνεται, επίσης, ότι ανάμεσα στους χρόνιους επικριτές της πώλησης F-35 στην Τουρκία είναι και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος τη Δευτέρα μιλώντας στο Fox είπε για την Τουρκία ότι «κυβερνάται από έναν άνθρωπο που καλεί ανοιχτά στην εξόντωση του Ισραήλ. Κατέχει τη μισή Κύπρο, που είναι χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης, απειλεί την Ελλάδα, επίσης σύμμαχο του ΝΑΤΟ, και μιλά ανοιχτά για την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ».
*Πηγή: New York Times
Η ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΣΤΗ ΣΥΝΟΔΟ ΚΟΡΥΦΗΣ ΤΟΥ ΝΑΤΟ
Ο υπουργός Αμυντικής Βιομηχανίας και υπουργός Υποθέσεων Νήσων του Ειρηνικού της Αυστραλίας, Pat Conroy MP, βρίσκεται επίσης στην Τουρκία, προκειμένου να εκπροσωπήσει την αυστραλιανή κυβέρνηση στη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών του ΝΑΤΟ.
Η παρουσία της Αυστραλίας στην 77η Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ αποτελεί ακόμη μία ένδειξη της στενής και διαχρονικής σχέσης συνεργασίας μεταξύ Καμπέρας και Συμμαχίας, αλλά και της κοινής δέσμευσης για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων προκλήσεων ασφαλείας τόσο στον Ινδο-Ειρηνικό όσο και στην ευρύτερη περιοχή του ευρωατλαντικού χώρου.
Η αυστραλιανή κυβέρνηση επισημαίνει ότι η συνεργασία με το ΝΑΤΟ και τους εταίρους της στην περιοχή έχει ως στόχο την προάσπιση του διεθνούς δικαίου, της εθνικής κυριαρχίας και της περιφερειακής σταθερότητας σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συνεχιζόμενη υποστήριξη της Αυστραλίας προς την Ουκρανία, στο πλαίσιο της συνεργασίας της με το ΝΑΤΟ, με στόχο την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων και της ικανότητας αυτοπροστασίας της χώρας. Η Καμπέρα είχε ανακοινώσει τον περασμένο μήνα πρόσθετη βοήθεια ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων Αυστραλίας προς την Ουκρανία.
Κατά τη διάρκεια της Συνόδου, ο Pat Conroy αναμένεται να απευθύνει ομιλία προς τους εκπροσώπους του ΝΑΤΟ και των συμμάχων χωρών, ενώ θα πραγματοποιήσει σειρά διμερών συναντήσεων με επίκεντρο τη στρατηγική συνεργασία, τις αμυντικές δυνατότητες και τις ευκαιρίες στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.
Σε δηλώσεις του πριν από την αναχώρησή του, ο Αυστραλός υπουργός τόνισε ότι ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα ολοένα πιο περίπλοκο και απαιτητικό περιβάλλον ασφαλείας.
«Η συνεργασία της Αυστραλίας με το ΝΑΤΟ συμβάλλει στην προώθηση ενός κόσμου που θα είναι ειρηνικός, σταθερός και ευημερών», δήλωσε ο κ. Conroy.
«Παρότι οι περιοχές μας μπορεί να απέχουν γεωγραφικά, τα συμφέροντά μας είναι ολοένα και περισσότερο συνδεδεμένα. Η συνεργασία είναι απαραίτητη για την κοινή μας ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και τη δημιουργία νέων ευκαιριών», πρόσθεσε.
Η συμμετοχή της Αυστραλίας στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ αντανακλά τη διευρυνόμενη στρατηγική της παρουσία πέρα από τον άμεσο γεωγραφικό της χώρο και την προσπάθεια της Καμπέρας να διαδραματίσει ενεργότερο ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις, σε μια εποχή όπου οι ισορροπίες ασφαλείας αλλάζουν τόσο στην Ευρώπη όσο και στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.
Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ
Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, στις εργασίες της οποία συμμετάσχει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, πραγματοποιείται σε μία περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και έναν χρόνο μετά τη σύνοδο της Χάγης, κατά την οποία οι ηγέτες της συμμαχίας συμφώνησαν σε μια σημαντική αναβάθμιση των συλλογικών αμυντικών δεσμεύσεων.
Κεντρικό θέμα των εργασιών θα αποτελέσει η αξιολόγηση της προόδου των συμμάχων στην υλοποίηση της δέσμευσης για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ ετησίως έως το 2035, σε μια συγκυρία κατά την οποία η ανάγκη για ισχυρότερη ευρωπαϊκή συμβολή στη συλλογική άμυνα και για δικαιότερο επιμερισμό των βαρών βρίσκεται στο επίκεντρο της διατλαντικής συζήτησης.
Η Ελλάδα σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, προσήλθε στη σύνοδο με την αυτοπεποίθηση ενός ισχυρού και αξιόπιστου συμμάχου, που όχι μόνο τηρεί διαχρονικά τις δεσμεύσεις του, αλλά βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των χωρών της συμμαχίας που υλοποιούν ήδη τους στόχους που συμφωνήθηκαν στη Χάγη.
Η χώρα μας έχει ήδη υπερβεί τη δέσμευση (Defence Investment Pledge) που συμφωνήθηκε το 2025 και συγκαταλέγεται στην πρώτη πεντάδα των χωρών του ΝΑΤΟ που έχουν ήδη από το 2026 επιτύχει τον στόχο του 3,5% του ΑΕΠ για τις αμιγώς αμυντικές δαπάνες (και τον επιπλέον στόχο του 1,5%).
Συγκεκριμένα, οι αμιγώς αμυντικές δαπάνες της χώρας μας για το 2026 εκτιμώνται σε 3,6% του ΑΕΠ, έναντι 2,75% το 2025 και 2,74% το 2024. Με τον τρόπο αυτό η Ελλάδα διατηρεί και ενισχύει, μέσω του δωδεκαετούς προγράμματος εκσυγχρονισμού των ενόπλων δυνάμεων ύψους 25 δισ. ευρώ, τη θέση της στον σκληρό πυρήνα των χωρών της συμμαχίας που υπερβαίνουν συστηματικά τις νατοϊκές δεσμεύσεις για τις αμυντικές δαπάνες.
Οι υπόλοιπες χώρες που έχουν ήδη υπερβεί τον σχετικό στόχο της Χάγης είναι η Πολωνία, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία.
Η συμμαχική δέσμευση για συνολικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035 προβλέπει 3,5% για αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες και 1,5% για ευρύτερες επενδύσεις στην ασφάλεια και την άμυνα, όπως υποδομές διττής χρήσης, ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και δράσεις ανθεκτικότητας.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές η Ελλάδα αποτελεί διαχρονικά παράδειγμα συνέπειας ως προς τις συμμαχικές της υποχρεώσεις. Ακόμη και κατά τη διάρκεια της δημοσιονομικής κρίσης συνέχισε να υπερβαίνει τον προηγούμενο στόχο του 2% του ΑΕΠ, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές χώρες της συμμαχίας εξακολουθούσαν να υπολείπονται των σχετικών δεσμεύσεων.
Η συζήτηση για τον δικαιότερο επιμερισμό των αμυντικών βαρών μεταξύ των συμμάχων βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της διατλαντικής σχέσης. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που διαχρονικά συμβάλλουν ουσιαστικά στη συλλογική άμυνα της Συμμαχίας, επιβεβαιώνοντας στην πράξη ότι η ασφάλεια της Ευρώπης αποτελεί κοινή ευθύνη.
Ο πρωθυπουργός υπήρξε από τους πρώτους Ευρωπαίους ηγέτες που ανέδειξαν την ανάγκη η Ευρώπη να επενδύσει περισσότερο και αποτελεσματικότερα στη συλλογική της άμυνα, να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση και να διαμορφώσει έναν ισχυρότερο ευρωπαϊκό πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ. Έχει επίσης επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι η ευρωπαϊκή ένωση οφείλει να στηρίξει αυτή την προσπάθεια μέσω νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, συμπεριλαμβανομένου του κοινού δανεισμού για την άμυνα.
Η θέση της Ελλάδας παραμένει σταθερή: μια ισχυρότερη αμυντικά Ευρώπη δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά αποτελεί έναν ισχυρότερο και πιο αξιόπιστο εταίρο, συμβάλλοντας τελικά σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ.
Το πρόγραμμα της συνόδου αρχίζει το βράδυ της Τρίτης με το δείπνο που παραθέτει προς τιμήν των ηγετών του ΝΑΤΟ ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και η σύζυγός του. Στο δείπνο θα συμμετάσχουν επίσης ο πρόεδρος του ευρωπαϊκού συμβουλίου, η πρόεδρος της ευρωπαϊκής επιτροπής, καθώς και οι Πρόεδροι της Ουκρανίας και της Νότιας Κορέας.
Σημειώνεται ότι δεν υπάρχει προγραμματισμένη συνάντηση του πρωθυπουργού με τον Πρόεδρο της Τουρκίας στο περιθώριο της συνόδου.
The post New York Times: Ο Τραμπ έτοιμος να επιτρέψει την πώληση F-35 στην Τουρκία appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.