Τι περιλαμβάνει η ατζέντα της Συνόδου του ΝΑΤΟ – Πώς επηρεάζεται η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής μετά το πλήγμα με drone στην Κύπρο
Η οικονομική διάσταση αποτελεί τον πυρήνα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, καθώς καλείται να μετατρέψει τις πολιτικές δεσμεύσεις σε συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα επενδύσεων, παραγωγής οπλικών συστημάτων και στρατηγικής αποτροπής, δήλωσε στο ΚΥΠΕ ο διεθνολόγος Χαράλαμπος Χρυσοστόμου.
Σημειώνοντας ότι πρόκειται για τη σημαντικότερη Σύνοδο της Συμμαχίας μετά τη Χάγη (2025), ο κ. Χρυσοστόμου ανέφερε ότι το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο η στρατιωτική ενίσχυση της Συμμαχίας, αλλά η ανακατανομή του οικονομικού βάρους μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαίων συμμάχων.
Αναφέρθηκε και στο πώς επηρεάζεται η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ μετά το πλήγμα με drone στην Κύπρο, λέγοντας ότι η συζήτηση επικεντρώνεται τόσο στη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στην εφαρμογή του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, “αναδεικνύοντας τις ιδιαιτερότητες της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά όχι της Ατλαντικής Συμμαχίας”.
Είπε ακόμα ότι η φιλοξενούσα χώρα Τουρκία επιδιώκει να μετατρέψει τον ρόλο της ως διοργανώτριας χώρας σε στρατηγικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.
Τι περιλαμβάνει η ατζέντα της Συνόδου του ΝΑΤΟ
Στην Σύνοδο του ΝΑΤΟ θα συζητηθούν θέματα που περιλαμβάνουν την εφαρμογή του νέου στόχου του 5% του ΑΕΠ, τη συνέχιση της στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία, την ενίσχυση της διατλαντικής αμυντικής βιομηχανίας, την αντιμετώπιση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, την προστασία κρίσιμων ενεργειακών και θαλάσσιων οδών και την εφαρμογή κοινών προμηθειών και κοινής παραγωγής εξοπλισμών μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE.
Ανακατανομή οικονομικού βάρους
Ο κ. Χρυσοστόμου είπε ότι το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο η στρατιωτική ενίσχυση της Συμμαχίας, αλλά η ανακατανομή του οικονομικού βάρους μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαίων συμμάχων.
Εξήγησε ότι μετά από τέσσερα και πλέον χρόνια πολέμου στην Ουκρανία και την ένταση στη Μέση Ανατολή, το ΝΑΤΟ επιδιώκει να αποκτήσει μόνιμη βιομηχανική ικανότητα παραγωγής όπλων, πυρομαχικών και συστημάτων αεράμυνας.
Πρόσθεσε πως η στρατηγική αυτή συνδέεται με τον νέο στόχο επενδύσεων που συμφωνήθηκε το 2025: συνολικές αμυντικές επενδύσεις ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035, εκ των οποίων περίπου 3,5% αφορά καθαρά στρατιωτικές δαπάνες και το υπόλοιπο κρίσιμες επενδύσεις ασφάλειας και υποδομών.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, σημείωσε ο κ. Χρυσοστόμου, ζητούν από τους Ευρωπαίους να αναλάβουν σημαντικά μεγαλύτερο μερίδιο της χρηματοδότησης της συλλογικής άμυνας, περιορίζοντας σταδιακά την εξάρτηση από τους αμερικανικούς πόρους.
“Η συζήτηση πλέον δεν αφορά μόνο τους αμυντικούς προϋπολογισμούς, αλλά και τη δυνατότητα διατήρησης υψηλής παραγωγής εξοπλισμών για πολλά χρόνια” είπε.
Ανέφερε πως ο Αμερικανός Πρόεδρος επιμένει στην πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας για συνολικές επενδύσεις ίσες με 5% του ΑΕΠ, “μετατρέποντας ουσιαστικά τον μέχρι πρότινος στόχο του 2% σε κατώτατο σημείο εκκίνησης και όχι σε τελικό στόχο” και ότι η πίεση αυτή αφορά και τα 32 κράτη-μέλη της Συμμαχίας, με την πρόοδο κάθε χώρας να αξιολογείται σε ετήσια βάση.
Ο κ. Χρυσοστόμου σημείωσε πως η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διατήρησαν επιφυλακτική στάση απέναντι στις αμερικανικές επιλογές κατά τη διάρκεια της κρίσης Ιράν–Ισραήλ, δίνοντας προτεραιότητα στη διπλωματική αποκλιμάκωση.
“Η διαφοροποίηση αυτή ενισχύει την άποψη του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ευρώπη επιθυμεί στρατηγική αυτονομία, χωρίς όμως να αναλαμβάνει ανάλογο οικονομικό βάρος για τη συλλογική άμυνα” επισήμανε.
Το πρόγραμμα SAFE και πώς επωφελούνται οι ΗΠΑ
Αναφερόμενος στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE (Security Action for Europe) είπε ότι αποτελεί τον χρηματοδοτικό βραχίονα της νέας ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής.
Μέσω του μηχανισμού αυτού, πρόσθεσε, η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει χαμηλότοκη χρηματοδότηση για κοινές αμυντικές προμήθειες και συμπαραγωγές μεταξύ κρατών-μελών, με στόχο τη μείωση του κόστους, την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και την ταχύτερη αναπλήρωση αποθεμάτων που εξαντλήθηκαν λόγω της στήριξης προς την Ουκρανία.
Ο κ. Χρυσοστόμου εξήγησε πως η λειτουργία του SAFE βασίζεται στην κοινή άντληση κεφαλαίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη χορήγηση δανείων προς τα συμμετέχοντα κράτη για την αγορά ή την κοινή παραγωγή οπλικών συστημάτων.
“Με τον τρόπο αυτό, το πρόγραμμα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τους στόχους του ΝΑΤΟ, καθώς οι αυξημένες εθνικές δαπάνες συνδυάζονται με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και διακρατικές συμβάσεις” είπε.
Ερωτηθείς πόσο αυξάνονται οι στρατιωτικές δαπάνες των ευρωπαϊκών χωρών του ΝΑΤΟ, είπε ότι η αύξηση είναι η μεγαλύτερη των τελευταίων δεκαετιών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Συμμαχίας, συνέχισε, μόνο το 2025 οι ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς αύξησαν τις βασικές αμυντικές επενδύσεις τους κατά περίπου 139 δισεκατομμύρια δολάρια σε ονομαστικές τιμές, ενώ αρκετά κράτη επιταχύνουν ήδη την πορεία προς τον στόχο του 5% πριν από το 2035.
Σε σχέση με το πώς επωφελούνται οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο κ. Χρυσοστόμου ανέφερε πως παρότι ενισχύεται η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, σημαντικό μέρος των νέων εξοπλιστικών προγραμμάτων εξακολουθεί να κατευθύνεται προς αμερικανικά συστήματα.
“Η αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών προϋπολογισμών μεταφράζεται σε υψηλότερες εξαγωγές αμερικανικών αεροσκαφών, αντιαεροπορικών συστημάτων, πυραύλων, ηλεκτρονικών και προηγμένων τεχνολογιών, διατηρώντας τις ΗΠΑ στον πυρήνα της διατλαντικής αμυντικής αγοράς” είπε.
Πώς επηρεάζεται η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής μετά το πλήγμα με drone στην Κύπρο
Αναφερόμενος στο πρόσφατο περιστατικό με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στην Κύπρο είπε ότι αυτό επανέφερε στο προσκήνιο τα όρια των μηχανισμών συλλογικής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο κ. Χρυσοστόμου είπε ότι η συζήτηση επικεντρώνεται τόσο στη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στην εφαρμογή του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, αναδεικνύοντας τις ιδιαιτερότητες της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά όχι της Ατλαντικής Συμμαχίας.
“Το γεγονός αυτό δημιουργεί διαφορετικά επίπεδα προστασίας και καθιστά αναγκαίο τον καλύτερο συντονισμό μεταξύ των δύο οργανισμών σε περιπτώσεις υβριδικών ή ασύμμετρων απειλών” υπέδειξε.
Πώς θα αξιοποιήσει η Τουρκία τη Σύνοδο
Οπως εξήγησε ο κ. Χρυστοστόμου, η Άγκυρα επιδιώκει να μετατρέψει τον ρόλο της ως διοργανώτριας χώρας σε στρατηγικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.
Βασικοί στόχοι της, είπε, είναι η άρση περιορισμών στην αμυντική συνεργασία με δυτικές χώρες, η μεγαλύτερη συμμετοχή της στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα, η αναβάθμιση των σχέσεων με την κυβέρνηση Τραμπ, η ενίσχυση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας μέσω νέων συμβολαίων και συμπαραγωγών και η διεύρυνση του ρόλου της στην περιφερειακή ασφάλεια από τη Μαύρη Θάλασσα έως τη Μέση Ανατολή.
Το άρθρο Η συζήτηση στην ατζέντα του ΝΑΤΟ-Πώς επηρεάζεται η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής μετά το πλήγμα με drone στην Κύπρο εμφανίστηκε πρώτα στο Cyprus Times.