Υπάρχουν εκδηλώσεις που ολοκληρώνονται με το τελευταίο χειροκρότημα και υπάρχουν εκείνες που αφήνουν ένα βαθύ αποτύπωμα στην ψυχή. Στη δεύτερη κατηγορία ανήκε αναμφίβολα η ξεχωριστή πολιτιστική βραδιά που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Πέμπτη στη Μελβούρνη, με αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου.
Ο Ελληνο-Αυστραλιανός Πολιτιστικός Σύνδεσμος (GACL), σε συνεργασία με το Κέντρο Τέχνης και Λόγου «Δίδας», παρουσίασαν την ποιητική και εικαστική συλλογή «Έξοδος» της Στέλλας Σορώτου, ένα έργο που αποτελεί φόρο τιμής στους Ελεύθερους Πολιορκημένους και στο διαχρονικό μήνυμα της ελευθερίας, της αυτοθυσίας και της αξιοπρέπειας.
Την παρουσίαση του έργου ανέλαβε ο Δρ Χρήστος Φίφης, ο οποίος, μιλώντας τόσο στα ελληνικά όσο και στα αγγλικά, ανέδειξε με ιδιαίτερη ευαισθησία τις ιστορικές, λογοτεχνικές και καλλιτεχνικές προεκτάσεις της συλλογής. Η προσέγγισή του βοήθησε το κοινό να κατανοήσει ότι το έργο δεν αποτελεί μόνο μια ποιητική κατάθεση, αλλά και μια γέφυρα ανάμεσα στην ιστορία, την τέχνη και τη συλλογική μνήμη.
Ωστόσο, η κορυφαία στιγμή της βραδιάς ήταν η ομιλία της ίδιας της Στέλλας Σορώτου. Με λόγο αυθεντικό, βαθιά ανθρώπινο και γεμάτο συναίσθημα, μίλησε για την έμπνευση πίσω από τη δημιουργία της «Εξόδου» και για τη δύναμη που εξακολουθεί να εκπέμπει η θυσία των Μεσολογγιτών δύο αιώνες μετά. Δεν διάβασε απλώς λόγια· μίλησε από την καρδιά και κατάφερε να αγγίξει κάθε παρευρισκόμενο.
Οι αντιδράσεις του κοινού ήταν συγκλονιστικές. Πολλοί ανέφεραν ότι ένιωσαν σαν να μεταφέρθηκαν στις τελευταίες δραματικές στιγμές της πολιορκίας, βιώνοντας τον πόνο, την αγωνία, αλλά και το μεγαλείο της απόφασης για την Έξοδο. Άλλοι σημείωσαν ότι δεν είχαν ξανακούσει μια τόσο εμπνευσμένη και εμψυχωτική ομιλία, ικανή να ζωντανέψει με τέτοιο τρόπο μια από τις πιο ένδοξες σελίδες της ελληνικής ιστορίας.
Χαρακτηριστικά, η Βασιλική Λαΐου, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του GACL, δήλωσε: «Η παρουσίαση του βιβλίου ήταν μοναδική και όλη η εκδήλωση ήταν ένα ποίημα. Είχε τα πάντα».
Την παρουσίαση του προγράμματος έκανε η εκπαιδευτικός και μέλος του Δ.Σ. του GACL, Άνδρια Γαριβάλδη, ενώ τη βραδιά πλαισίωσαν μουσικά ο Νίκος Καπράλος (κιθάρα και τραγούδι) και ο Πατρίκιος Montgomery (βιολί, τζουράς και τραγούδι). Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσαν και οι λεβέντικοι ελληνικοί χοροί που παρουσίασαν οι Γιάννης Παρασκευόπουλος και Γιώργος Βασιλόπουλος, ολοκληρώνοντας μια βραδιά που απέδειξε ότι η ιστορική μνήμη παραμένει ζωντανή όταν συναντά την ποίηση, τη μουσική και τον πολιτισμό.
Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΦΙΦΗ
Ο Δρ. Χρήστος Φίφης ανέφερε τα ακολουθα στα ελληνικά:
Η ΄Εξοδος της Στέλλας Σορώτου
Να τονίσω τα παρακάτω που τα βλέπω σχετικά με το παρουσιαζόμενο βιβλίο της κυρίας Στέλλας Σορώτου:
* Η ποιητική συλλογή αναφέρεται στην ΄Εξοδο του Μεσολογγίου της 10ης Απριλίου 1826.
* Τα ποιήματά της είναι γραμμένα στην Ελληνική και εικονογραφούνται – συνδυάζονται με τους θαυμάσιους ζωγραφικούς της πίνακες.
* Η συλλογή παρουσιάζεται απόψε σε μια ελληνοαυστραλιανή εκδήλωση στην οποία μπορεί να συμμετέχουν άτομα όλων των γενιών ελληνικής καταγωγής αλλά και Αυστραλοί αγγλοκελτικής καταγωγής ή και άτομα άλλων εθνοτικών καταγωγών. ΄Ολοι είναι Αυστραλοί. Θέλω να πω ότι, η αποψινή εκδήλωση είναι ένα παράδειγμα πολυπολιτισμικής εκδήλωσςη από τις τόσες πολλές που γίνονται στην Αυστραλία.
Ακούγεται μερικές φορές ότι ο πολυπολιτισμός αρχίζει να μη γίνεται αποδεκτός, ότι πρέπει να κατααργηθεί, ότι το SBS ή το ABC απειλειλούνται και τα παρόμοια.
Κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να επαγρυπνούμε. Ο κίνδυνος δεν είναι άμεσος αλλά όπως συμβαίνει κατά διαστήματα, μπορεί να προσφέρει την πρόφαση για επιβράδυνση της προόδου, για αρνητικά σχόλια και πολιτική. Αν κοιτάξουμε την ιστορία της Αυστραλίας θα παρατηρήσουμε ότι η Αυστραλία δεν ήταν ποτέ μονοπολιτιστική, ούτε ακόμη πριν την άφιξη του 1ου στόλου του 1788. Τέτοια σκαμπανεβάσματα τεχνιτής έντασης περνούν και επανέρχονται κατά διαστήματα. Αυτό συμβαίνει γιατί πάντα υπήρχαν και υπάρχουν δυο Αυστραλίες, η μία εσωστρεφής και στενόμυαλα μονοπολιτισμική και η άλλη εξωστρεφής, πολυπολιτισμική και κοσμοπολιτική.
Η πολυπολιτιστική μορφή ήταν εμφανής από την πρώτη επαφή των εποίκων με την Αυστραλία. Μέσα στον πρώτο στόλο που έφτασε στο Μπότανι Μπέι τον Ιανουάριο του 1788 περιλαμβάνονταν Ιρλανδοί και άτομα μη αγγλοσαξονικής προέλευσης.
Οι πρώτοι επίσημα ελληνικής καταγωγής έποικοι ήταν οι εφτά κατάδικοι του 1829. Ο εξερευνητής Τόμας Μίτσελ αναφέρει ότι το 1831 έλληνες πειρατές καλλιεργούσαν και διαμόρφωναν τα κλήματα της οικογένειας Μακάρθουρ στο Κάμντεν Παρκ . Είτε πειρατές, είτε μαχητές της ελευθερίας, οι έλληνες ξένοι έφεραν στην Αυστραλία καινούργιες ελληνικές τεχνικές καλλιέργειας των σταφυλιών. Αργότερα, στη δεκαετία του 1920 έφεραν στη Μιλντζιούρα την τεχνική της παραγωγής καλής ποιότητας σταφίδας. Στις μέρες μας συμβάλλουν στην παραγωγή της ελιάς και του ελαιόλαδου.
Ο πολυπολιτισμός υπήρξε στην εποχή της χρυσοθηρίας, υπήρξε για περισσότερο από έναν αιώνα μετά το 1870 στην εποχή των ελληνικών καταστημάτων σε όλες τις πόλεις και κωμοπόλεις της Αυστραλίας, στην εποχή της μαζικής μετανάστευσης μετά το 1953 που έφτιαξε τη σύγχρονη Αυστραλία. ΄Όταν εγώ ήρθα το 1965 υπήρχε μια μικρή ακόμη Αυστραλία 11 εκατομυρίων περίπου, σήμερα υπάρχει η Αυστραλία των περίπου 28 εκατομμυρίων. Φτιάξαμε και εμείς την Αυστραλία, είμαστε κι εμείς Αυστραλοί.
΄Ολοι ακολουθούμε τις Αυστραλιανές αξίες, τις αξίες για όλους, όπως είναι το αγγλικό νομικό σύστημα, η Αγγλική γλώσσα, η έννοια του φαιρ γκόου, η ελευθερία και η δημοκρατία. Ο πολυπολιτισμός είναι επίσης μία από τις αυστραλιανές αξίες. Θα πρέπει να είναι μια αξία γενικά αποδεχτή. Που σημαίνει ότι είμαστε όλοι Αυστραλοί, πρωτίστως οι ιθαγενείς -οι αρχαίοι κάτοικοι της χώρας- και όλοι οι άλλοι, είτε Αγγλοκελτικής καταγωγής, είτε Ιταλικής, Ελληνικής, Λιβανέζικης, Κινεζικής, Βιετναμικής και τωνν άλλων εθνοτήτων που δημιούργησαν το πολυπολιτιστικό μωσαϊκό που είναι η σημερινή Αυστραλία.
Είμαστε υπερήφανοι που παρουσιάζομε σήμερα μια ποιητική συλλογή γραμμένη στην ελληνική γλώσσα. Μια ποιητική συλλογή που αναφέρεται στον αγώνα των Ελλήνων για την Ελευθερία, στα 200 χρόνια από την εξόδο των ηρώων της ιερής πόλης του Μεσολογγίου. Της πόλης στην οποία ο Λόρδος Βύρωνας πέθανε επίσης για την ελευθερία, ΄Ολα αυτά αποτελούν αξίες ελληνικές αλλά και αξίες της αυστραλιανής κοινωνίας και είναι και παναθρώπινες αξίες.
Τα ποιήματα της κυρίας Σορώτου συνδυάζουν το λόγο με τους ζωγραφικούς πίνακές της. Η ποιήτρια ζωγραφίζει και γράφει και με τον χρωστήρα της και με τις λέξεις της. Γράφει με έναν υπερρεαλιστικό, αυτόματο θα λέγαμε τρόπο γραφής. Οι λέξεις δημιουργούν συνεχώς στο ποίημα οπτικές εικόνες, μνήμες και κίνηση. Γι’ αυτό απαιτούν μια ανάγνωση παράλληλη με την προσεκτική εξέταση των εικαστικών εικόνων του βιβλίου.
Στο ποίημα «Ερωτας ή θάνατος» Ο πολεμιστής και η αγαπημένη του γνωρίζουν ότι ζουν τις τελευταίες ώρες τους μαζί.
«Σ’ αγαπώ, ούρλιαξα/ την τελευταία φορά πριν τ’ οριστικό «αντίο».
Ο περήφανος πολεμιστής με την «καταρακωμένη φορεσιά του» είναι «ζωσμένος τα όπλα της έσχατης μάχης» για την οποία «ο θείος προορισμός τον καλεί» ζητά από την αγαπημένη του: «Θέλω να γίνεις γυναίκα μου, πριν σκοτωθώ». Ο γάμος τους στα ερείπια της Κλείσοβας παραπέμπει στον αγώνα του Μεσολογγιού και τη μάχη της Κλείσοβας της 25 Μαρτίου 1826 όπου ελάχιστοι αγωνιστές κράτησαν ελεύθερο το νησάκι της Μεσολογγίτικης λιμνοθάλασσας από τις απανωτές επιθέσεις των στρατών του Κιουταχή και του Ιμπραήμ. Οι νεόνυμφοι ζουν την απόλυτη ανέχεια των πολιορκημένων Μεσολογγιτών: Παρουσιάζεται να τους παντρεύει ο Μεσολογγίτης επίσκοπος Ιωσήφ Ρωγών. Τα δαχτυλίδια τους είναι από λιωμένα βόλια, και αντί για τα ανύπαρκτα στο Μεσολόγγι εκείνη την κρίσιμη ώρα «άρτο και οίνον», τους κοινωνεί με μεσολογγίτικο «χώμα και νερό», τα μόνα που έχουν απομείνει στους ελεύθερους πολιορκημένους» της ιερής πόλης. Το επαναστατικό σύνθημα «Ελευθερία ή θάνατος» δίνει τη θέση του στο «΄Ερωτας ή θάνατος» αλλά είναι έκδηλη η συνταύτιση έρωτα και θανάτου. Ο θάνατος είναι για την Ελευθερία και η απόφαση αυτή είναι μια υπέρτατη πράξη ελευθερίας για όλους τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» του Μεσολογγίου.
Στο ποίημα «Στο χρόνο ταξίδεψα» προβάλλεται μια ονειρική επίσκεψη του αφηγητή/αφηγήτριας στον τόπο της θυσίας του Μεσολογγίου -το μικρό αλωνάκι των ελεύθερων πολιορκημένων του Σολωμού. Στο «άγιο δισκοπότηρο των λέξεων μεταφέρεται μια νοερή συνάντηση με τους πολεμιστές, τους γέροντες, τα γυναικόπαιδα και τον πυρπολητή του ολοκαυτώματος της Μεσολογγίτικης αντίστασης Χρήστο Καψάλη. Να θυμηθούμε εδώ τους στίχους του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη:
…Μεσολόγγι σκέλεθρο, γυμνό ξεσαρκωμένο/ δεν παραδίνει τ’ άρματα, δεν γέρνει το κεφάλι/ κρατεί για νεκροθάφτη του τον Χρήστο τον Καψάλη.
Ο συνδυασμός ποιητικού λόγου και εικόνας γίνεται περισσότερο εμφανής στο ποίημα «Νοστάλγησα τη λευτεριά». Οι λέξεις παρουσιάζουν την εικόνα της σκιάς του Λόρδου Βύρωνα να στεφανώνει τους ήρωες και μάρτυρες του Μεσολογγίου και τον Αι-Γιώργη αρματηλάτη να σώζει γυναίκες και παιδιά και αγγελικές δυνάμεις να τους παραστέκουν «στη σκάλα του ουρανού» και της αιώνιας ελευθερίας. Το πρόσωπο που διαγράφει ο χρωστήρας της καλλιτέχνιδας φαίνεται σαν ένας συνδυασμός του Βύρωνα και του Αγίου Γεωργίου, κάτι που ανακαλεί στη μνήμη την εικόνα του Βύρωνα στον στίχο του Μεσολογγίτη ποιητή Μίλτου Μαλακάση:
Φορώντας τον ηλιόγυρο στο αγγελικό κεφάλι.
Στο ποίημα «Το Γένος» το Ελληνικό ΄Εθνος απεικονίζεται σκορπισμένο από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα. Κατατρύχεται ανά τους αιώνες από την αρχαία και τη νεότερη μετανάστευση:
Το γένος σκόρπισε στης γης την οκουμένη/…για υπάρχοντα φύλαγε κατάστηθα/ βίους Αγίων και Ηρώων/ απ’ του Ομήρου τα ΄Επη.
…Το γένος των Ελλήνων σβήνει και χάνεται/ κι απ’ τις στάχτες ξαναγενιέται!
Για πόσο καιρό; Μπορεί να ρωτήσει κάποιος. Για να επιβιώσει καλείται κάθε φορά να γίνει «αιώνια υπερβατικό».
Συνοπτικά στα 19 ποιήματα και τις 17 εικαστικές απεικονίσεις του βιβλίου η Σορώτου αρχίζοντας απ’ τις θυσίες της Εξόδου του Μεσολογγίου κινείται διαχρονικά. Υπάρχουν τα θέματα της προσφυγιάς, των χιλιάδων αιχμαλωτισμένων γυναικόπαιδων του Μεσολογγιού, των περισσότερων από ένα εκατομμύριο προσφύγων και μαρτύρων της Μικραιατικής Καταστροφής, τα θέματα της εσωτερικής ελευθερίας, της πατρίδας και της εσωτερικής πατρίδας, της μετανάστευσης και ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της εξόδου. Η έξοδος από το αδιέξοδο της σημερινής τρυφής.
The post Η «Έξοδος» της Στέλλας Σορώτου καθήλωσε το κοινό της Μελβούρνης appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.