Προσπάθεια αποστασιοποίησης από την πολιτική επικαιρότητα καταβάλλεται τις τελευταίες ημέρες από σημαντική μερίδα μοναχών, γερόντων, αλλά και των καθηγουμένων των μεγάλων μονών του Αγίου Ορους (Βατοπεδίου, Ξενοφώντος, Σίμωνος Πέτρας, Παντοκράτορος κ.ά.). Η πρόσφατη έντονη κυβερνητική δυσθυμία, με αφορμή τη δημοσιοποίηση επιστολής της Ιεράς Κοινότητας με την οποία εμφανιζόταν η αγιορείτικη αδελφότητα να έχει άποψη ακόμα και για τις επιμέρους πτυχές της συμφωνίας για το Σινά, λειτουργεί, προσώρας, αποτρεπτικά στις όποιες διαθέσεις για ανάμειξη του Αγίου Όρους στην προεκλογική ατμόσφαιρα.
Η παρέμβαση του πολιτικού διοικητή του Αγίου Ορους Αλκιβιάδη Στεφανή την επομένη της δημοσιοποιήσεως της επιστολής και η συμβολή του στην έκδοση της διευκρινιστικής ανακοίνωσης της Κοινότητας θορύβησαν και φρέναραν αρκετούς που θα ήθελαν να παίξουν για μία ακόμη φορά το γνωστό παιχνίδι των καθαγιασμένων ψήφων και των επιλεκτικών κωδωνοκρουσιών…
Το Άγιον Όρος αποτελεί διαχρονικά ένα πεδίο έντονης πολιτικής, διπλωματικής και κοινωνικής επιρροής στην Ελλάδα, με την κινητικότητα των πολιτικών αρχηγών να αυξάνεται κατά τις προεκλογικές περιόδους.
Παρά το γεγονός ότι η οργανωμένη μοναστική κοινότητα επίσημα απέχει από την κομματική ζωή και δεν εμπλέκεται εμφανώς στα πολιτικά δρώμενα, το Περιβόλι της Παναγιάς επηρεάζει σημαντικά το εκλογικό σώμα, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ελλάδα, αλλά και σε άλλες συντηρητικές περιοχές της χώρας, στην Πελοπόννησο, μέσω των μετοχίων και των οργανωμένων προσκυνηματικών επισκέψεων τοπικών παραγόντων στον Αθω ή την αποστολή θρησκευτικών κειμηλίων και λειψάνων.
Ιδιαίτερες σχέσεις
Οι μέχρι σήμερα προνομιακές σχέσεις μελών της αδελφότητας με πολιτικούς αρχηγούς, όπως ο Δημήτρης Νατσιός και ο Κυριάκος Βελόπουλος, δείχνουν «παγωμένες», γεγονός που πιστοποιείται και από τα ερμητικά κλειστά στόματα μοναχών που μέχρι σήμερα εξέφραζαν την επιλεκτική τους συμπάθεια.
Σύμφωνα με πηγές από το Περιβόλι της Παναγιάς, και για τους δύο πολιτικούς αρχηγούς υπάρχουν δεύτερες σκέψεις, αφού ο ένας μετρήθηκε «κατώτερος των προσδοκιών», ενώ για τον έτερο υπάρχει πλέον δυσφορία για «τις τηλεπωλήσεις προϊόντων με ονομασίες που παραπέμπουν στο Όρος». Εξαίρεση ως προς τον Βελόπουλο αποτελούν μέλη των αδελφοτήτων από τις Μονές Χιλανδαρίου, Καρακάλλου και Φιλοθέου, αλλά και σκήτες του φιλορωσικού κλίματος.
Μέχρι πρότινος, σημείο αναφοράς του Νατσιού ήταν συγκεκριμένος γέροντας από την Καψάλα, ο οποίος όμως φέρεται σύμφωνα με τοπικές μαρτυρίες να έχει εκμυστηρευθεί ότι εκμαιεύονται με πονηρό τρόπο οι απόψεις του αναλόγως του τρόπου που αυτές τίθενται!
Κυβερνητικός αξιωματούχος δεν διστάζει να χαρακτηρίζει καλοπροαίρετα ως αφελείς πολλούς μοναχούς – γέροντες (naif), οι οποίοι όταν ερωτώνται π.χ. για τον πολιτικό γάμο των ομοφύλων και την υιοθεσία, εκφράζουν αυτονόητα τη διαφωνία τους και αυτή μεταφέρεται έξω από το Όρος ως καταδίκη της κυβέρνησης. Ο δε πολιτικός αρχηγός που εκμαιεύει μια τέτοια δήλωση εμφανίζεται ως ο γνήσιος υπερασπιστής των χριστιανικών ηθών και παραδόσεων…
Σημαντικό, εξόχως όμως επιδραστικό ρόλο στη διαμόρφωση πολιτικής αντίληψης έχει και η αποκηρυγμένη αδελφότητα της υπό κατάληψη Μονής Εσφιγμένου. Παρά τις πιέσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου και τις δεδηλωμένες προθέσεις των κυβερνήσεων όλων των τελευταίων ετών, η μονή παραμένει υπό κατάληψη και διατηρεί επικοινωνία με τους εκτός του Όρους υποστηρικτές της, ενώ πολλές φορές δέχεται ανεπίσημα και επισκέψεις από πολιτικούς αρχηγούς.
Όσον αφορά την «παρουσία» της Μαρίας Καρυστιανού, δεν κατέστη τελικά ικανή να δημιουργήσει ένα δίκτυο επικοινωνίας, με ορατό αποτέλεσμα την εμφανή αποστασιοποίηση εκκλησιαστικών παραγόντων από το κομματικό της εγχείρημα, γεγονός που αντανακλάται και στα ασθενικά ποσοστά συμπάθειας που καταγράφει σε περιοχές της Κεντρικής Μακεδονίας, όπου τα αγιορείτικα μετόχια διατηρούν ισχυρές επιρροές στην τοπική κοινωνία.
Εκτός ραντάρ και άρα χωρίς συγκεκριμένες καταγραφές κινείται ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος βρέθηκε για τελευταία φορά στο Άγιον Όρος τον Ιούνιο του 2025. Στο πλαίσιο της προσκυνηματικής του επίσκεψης επισκέφθηκε το Βατοπέδι και τη Σιμωνόπετρα και συνοδευόταν από τον πνευματικό του, π. Παΐσιο, γέροντα της Μονής Αγίου Ιλαρίωνος Προμάχων στην Πέλλα.
Ο πρώην πρωθυπουργός διατηρεί στενή επαφή και φιλία με τον αδελφό του ηγουμένου στο Βατοπέδι, τον Νίκο Κουτσού, ιδρυτή του κόμματος Νέοι Ορίζοντες στην Κύπρο, εξού και οι φιλοφρονήσεις του γέροντα Εφραίμ κατά την υποδοχή στο Βατοπέδι.
Ομως και τα μεγάλα κόμματα προσπαθούν να διατηρούν ανοιχτούς διαύλους με τον Άθω. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, που ο πρώην πολιτικός διοικητής του Ορους Κωστής Δήμτσας (2018-2019) είναι μεταξύ των ιδρυτών της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ), ενώ θεωρείται, μαζί με τον πρώην υπουργό Γιάννη Αμανατίδη, ο αρχιτέκτονας της επίσκεψης του Αλέξη Τσίπρα στο Περιβόλι της Παναγιάς τον Αύγουστο του 2014 και ο ιθύνων νους περί τα εκκλησιαστικά πέριξ του πρώην πρωθυπουργού.
Η κυβέρνηση από πλευράς της επιχειρεί τακτικά να δημιουργεί αναχώματα σε επιδραστικές συμπεριφορές μονών ή γερόντων ασκώντας κατά το δυνατόν φιλοαγιορείτικη πολιτική σε σειρά ζητημάτων που ετέθησαν υπ’ όψιν του Πρωθυπουργού στην τελευταία επίσκεψή του.
Τα ζητήματα αυτά αφορούν κυρίως υποστηρικτικά έργα σε κτίρια και υποδομές, τομέα στον οποίο πάσχει το Άγιον. Εκεί που η κυβέρνηση εμφανίζεται σταθερή στις απόψεις της «είναι τα ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ισονομίας και ισοπολιτείας, γι’ αυτό και θεωρεί αδιαπραγμάτευτη τη νομοθετική ρύθμιση για την ισότητα στον πολιτικό γάμο».
Σε κάθε περίπτωση, αυτό που τονίζουν πηγές από το Άγιον Όρος είναι ότι η ουδετερότητα της Μοναστικής Πολιτείας δεν πρόκειται να επηρεαστεί από την τρέχουσα πολιτική επικαιρότητα.
«Είμαστε εδώ με τον πνευματικό λόγο και προεκλογικά και μετεκλογικά. Δεχόμαστε και τον κομμουνιστή και τον ακροδεξιό. Δεν ρωτάμε πολιτικά φρονήματα. Γι’ αυτό και το βράδυ των εκλογών η χερσόνησος του Αθω έχει το χρώμα της ουδετερότητας…», παρά τις προσπάθειες διεκδίκησης από το πολιτικό προσωπικό της χώρας.