Η 28η Οκτωβρίου 1940 ξημέρωσε στην Αθήνα κάτω από μια πρωτόγνωτη, ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα, την οποία αποτύπωσαν με ψυχραιμία αλλά και βαρύτητα οι σελίδες της απογευματινής εφημερίδας «Αθηναϊκά Νέα».
Μέσα από τις στήλες του έκτακτου εκείνου φύλλου, η ελληνική δημοσιογραφία κλήθηκε να καταγράψει σε πραγματικό χρόνο τη στιγμή που η χώρα περνούσε από την εύθραυστη ειρήνη στη δίνη του πολέμου, αφήνοντας παρακαταθήκη ένα ζωντανό ντοκουμέντο ιστορικής μνήμης.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα του φύλλου, το πολεμικό γεγονός πυροδοτήθηκε στις 3:00 το πρωί, όταν ο Ιταλός πρέσβης επισκέφθηκε κατ’ ιδίαν τον πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά στην Κηφισιά.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε το σχετικό τηλεγράφημα, ο Ιταλός πρέσβης «ζήτησε σήμερον τὴν 3ην πρωϊνὴν ὥραν τὴν παράδοσιν τμημάτων τοῦ ἐθνικοῦ ἐδάφους κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτῆς βούλησιν ελληνικῆς κυβερνήσεως, τελεσιγράφως ὅτι διὰ διαρρέοντος μέσου ἐρχέται πρὸς κατάληψιν τοῦ ελληνικού ἐδάφους».
Η ελληνική κυβέρνηση απέρριψε αμέσως το αίτημα, με τον πρωθυπουργό να απαντά στον Ιταλό πρέσβη: «ὅτι θεωρῶ καὶ τὸ αἴτημα αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ καὶ τὸν τρόπον, μετὰ τὸν ὁποῖον γίνεται τοῦτο, ὡς κήρυξιν πολέμου τῆς Ἰταλίας κατὰ τῆς Ἑλλάδος».
Παρά το γεγονός ότι η προθεσμία του τελεσιγράφου έληγε στις 6:00 το πρωί, οι ιταλικές δυνάμεις ξεκίνησαν την επίθεση στα ελληνοαλβανικά σύνορα από τις 5:30 το πρωί.
Σύμφωνα με το Πρώτον Ανακοινωθέν του Γενικού Στρατηγείου, «Αὶ ἱταλικαὶ στρατιωτικαὶ δυνάμεις προσβάλλουν ἀπὸ τῆς 5.30΄ πρωϊνῆς τῆς σήμερον τὰ ἡμέτερα τμήματα τῆς ἑλληνοαλβανικῆς μεθορίου. Αἱ ἡμέτεραι δυνάμεις ἀμύνονται τοῦ πατρίου ἐδάφους».
Στο κύριο μέρος της ύλης της, η εφημερίδα δημοσίευσε αυτούσια τα επίσημα διαγγέλματα.
Ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄ απηύθυνε μήνυμα προς τον ελληνικό λαό τονίζοντας ότι «ἡ προασπίζουσα τιμήν, τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὴν ἀκεραιότητα τοῦ κράτους ἀπεφάσισεν ἀντίστασιν […] Τώρα θὰ ἀποδείξωμεν ἐὰν πράγματι εἴμεθα ἄξιοι τῶν προγόνων καὶ τῆς ἐλευθερίας», ενώ ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς υπογράμμισε στο δικό του διάγγελμα: «Ἡ στιγμὴ ἐπέστη καὶ θὰ ἀγωνισθῶμεν διὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Ἑλλάδος, τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἐλευθερίαν μας».
Παράλληλα, κοινοποιήθηκαν τα αναγκαία κρατικά μέτρα: η κήρυξη της χώρας σε κατάσταση πολιορκίας, καθώς με το σχετικό διάγγελμα «ἅπασα ἡ Ἐπικράτεια κηρύσσεται εἰς κατάστασιν πολιορκίας», η γενική επιστράτευση των ενόπλων δυνάμεων, καθώς και η πολιτική επιστράτευση για τον έλεγχο και τη διασφάλιση της επάρκειας των τροφίμων, με το Υφυπουργείο Αγορανομίας να τονίζει ότι «ἡ πώλησις αὐτῶν πέραν τῶν ἀναγκαιουσών ποσοτήτων ἡμερησίως δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν, συνεπάγεται τὰς αὐστηράς ποινὰς τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων».
Το ρεπορτάζ κάλυψε εκτενώς και τις πρώτες πολεμικές επιχειρήσεις στο εσωτερικό της χώρας. Στην Αθήνα κηρύχθηκε πρωινός αντιαεροπορικός συναγερμός, όπου, όπως σημείωνε η εφημερίδα, «μὲ πραγματικὴν ψυχραιμίαν ὁ κόσμος εὐθὺς μόλις ἐδόθη τὸ σύνθημα τοῦ συναγερμοῦ, ἐξῆλθε τῶν οἰκιῶν του καὶ κατηυθύνθη εἰς τὰ καταφύγια».
Ιταλικά αεροσκάφη πραγματοποίησαν επιδρομές στο αεροδρόμιο του Τατοΐου, στην Ελευσίνα και στην Κόρινθο.
Την ίδια στιγμή, σφοδρός βομβαρδισμός έπληξε την πόλη των Πατρών, όπου, σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Στρατιωτικών, «ἐβομβαρδίσθησαν λιμενικαὶ ἐγκαταστάσεις, δικαστικὸν μέγαρον, οἱ Μύλοι τοῦ ᾿Αγίου Γεωργίου, τηλεγραφεῖον καὶ τίνες οἰκίαι… μέχρι τῆς στιγμῆς ἐπιστοποιήθησαν 4 νεκροὶ […] καὶ 17 τραυματίαι».
Για λόγους ασφαλείας, η διοίκηση της πρωτεύουσας διέταξε την άμεση εφαρμογή αυστηρού συσκοτισμού, διατάσσοντας «ὅπως καθ’ ὅλας τὰς νύκτας ἀποκρύπτεται ἀπολύτως ὁ φωτισμός τῶν οἰκιῶν εἰς τρόπον ὥστε νὴ εἶνε οὐδὲ ἐλαχίστη ἀκτὶς φωτὸς ἐκ τῶν παραθύρων».
Σε ό,τι αφορά το διπλωματικό και διεθνές πεδίο, τα «Αθηναϊκά Νέα» κατέγραψαν τη ρητή στήριξη της Μεγάλης Βρετανίας, αναφέροντας ότι «ἤδη ἰσχυραὶ μοίραι τοῦ ᾿Αγγλικοῦ στόλου εὑρισκόμεναι εἰς τὴν Μεσόγειον ἔσπευσαν νὰ καταπλεύσουν εἰς τὰ Ἑλληνικά ὕδατα διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ κοινοῦ ἐχθροῦ».
Ακόμα, το ειδησεογραφικό μωσαϊκό της ημέρας συμπληρώθηκε από τις σχετικές ανταποκρίσεις για τη συνάντηση του Αδόλφου Χίτλερ και του Μπενίτο Μουσολίνι, καθώς «τὴν 11.15΄ π. μ. ἤρχισεν εἰς τὴν Φλωρεντίαν συνομιλία τοῦ Χίτλερ καὶ Μουσσολίνι», αποτυπώνοντας την ακριβή εικόνα μιας χώρας που ξυπνούσε σε πολεμική τροχιά.