Ο αριθμός τους σοκάρει. Ομως τα θύματα δεν είναι αριθμοί. Είναι πρόσωπα. Είναι γυναίκες που δεν είναι πια εδώ. Μέσα στους πρώτους μήνες του 2026, μια σειρά από υποθέσεις γυναικοκτονιών σε διαφορετικές περιοχές της χώρας αποτυπώνει με τον πιο σκληρό τρόπο μια πραγματικότητα που επιμένει. Γυναίκες που δολοφονήθηκαν από άνδρες του στενού τους κύκλου – από συντρόφους, συγγενείς, ανθρώπους που γνώριζαν, που εμπιστεύονταν.
Κι ενώ οι ιστορίες αυτές συγκλονίζουν, τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά.
Τα στοιχεία του πίνακα σκιαγραφούν το υπόβαθρο, πάνω στο οποίο εκδηλώνονται οι πιο ακραίες μορφές έμφυλης βίας – εκεί όπου η κακοποίηση κλιμακώνεται και οδηγεί στο έγκλημα.
Τέσσερις υποθέσεις
Τον Φεβρουάριο, στον Κολωνό, μια γυναίκα εντοπίζεται νεκρή στο σπίτι όπου ζούσε με τον σύντροφό της. Αρχικά, ο θάνατός της επιχειρείται να παρουσιαστεί ως ατύχημα. Ωστόσο, η ιατροδικαστική εξέταση αποκαλύπτει μια διαφορετική εικόνα: σημάδια επαναλαμβανόμενης κακοποίησης, παλιούς και νέους μώλωπες. Εις βάρος του συντρόφου της ασκείται δίωξη για ανθρωποκτονία από πρόθεση.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, στου Ζωγράφου, έρχεται στο φως μια υπόθεση που προκαλεί αποτροπιασμό. Μητέρα και κόρη εντοπίζονται νεκρές μέσα σε διαμέρισμα, σε συνθήκες που μαρτυρούν προσπάθεια συγκάλυψης. Για μήνες, η εξαφάνισή τους δεν είχε δηλωθεί, ενώ οι εξηγήσεις που δίνονταν στις Αρχές αποδεικνύονται αντιφατικές. Δίωξη ασκείται εις βάρος συγγενικού προσώπου για ανθρωποκτονία κατά συρροή.
Στον Εύοσμο, μια 59χρονη γυναίκα βρίσκεται νεκρή στο σπίτι της. Τα ευρήματα παραπέμπουν σε ασφυξία και σε πάλη, χωρίς ίχνη παραβίασης. Οι ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι ο δράστης ήταν πρόσωπο οικείο, κάποιος που εισήλθε χωρίς να προκαλέσει υποψίες.
Τον Απρίλιο, στην Κρήτη, μια ακόμη γυναίκα εντοπίζεται νεκρή μέσα στο αυτοκίνητό της, με πυροβολισμό εξ επαφής. Ο βασικός ύποπτος, πρώην σύντροφός της, θέτει στη συνέχεια τέλος και στη δική του ζωή. Αλλη μία υπόθεση που, σύμφωνα με τις Αρχές, συνδέεται με εμμονή και ανάγκη ελέγχου.
Νομικό πλαίσιο
Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» η Μαρίνα Φαρμακίδη, δικηγόρος στο Κέντρο Διοτίμα, στο ελληνικό νομικό σύστημα, ενώ υπάρχει ένα σχετικά εκτενές πλέγμα προστασίας απέναντι στην ενδοοικογενειακή βία, απουσιάζει η τυποποίηση της γυναικοκτονίας, με αποτέλεσμα να αποσιωπάται ο έμφυλος χαρακτήρας του εγκλήματος και να μην αποδίδεται σε νομικό επίπεδο το πραγματικό συνεχές της βίας – μέχρι και τη δολοφονία μιας γυναίκας, επειδή είναι γυναίκα.
Συνεχίζει λέγοντας ότι το άρθρο 82Α του Ποινικού Κώδικα, παρότι περιλαμβάνει την «ταυτότητα ή τα χαρακτηριστικά φύλου», ως βάση διάκρισης, δεν κατονομάζει ρητά το φύλο και συνεπώς έχει περιορισμένη πρακτική εφαρμογή για την αντιμετώπιση των γυναικοκτονιών. Οπως επισημαίνει, ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι η δυνατότητα αναγνώρισης ελαφρυντικών στην ανθρωποκτονία, η οποία στην πράξη μπορεί να οδηγήσει σε δυσανάλογα χαμηλές ποινές.
Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι το ισχύον πλαίσιο στην Ελλάδα – με αυτεπάγγελτη δίωξη, αυτόφωρη διαδικασία, υποστηρικτικές δομές και αυστηρότερη τιμώρηση σε περιπτώσεις τέλεσης ενώπιον ανηλίκων – αποδεικνύει τη θεσμική αναγνώριση της σοβαρότητας της έμφυλης βίας από την πολιτεία. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι παραμένουν σημαντικά κενά, κυρίως στη διασύνδεση των επιμέρους ρυθμίσεων. Ειδικά στο πεδίο της συνεπιμέλειας, η έλλειψη οριστικής καταδίκης κατά τον χρόνο προσωρινής ρύθμισης της γονικής μέριμνας μπορεί να οδηγήσει σε αποφάσεις που δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τον κίνδυνο για το θύμα.
Καταλήγοντας, σημειώνει ότι η ποινική διαδικασία και το οικογενειακό δίκαιο δεν «επικοινωνούν» σε πραγματικό χρόνο, με αποτέλεσμα η προστασία των θυμάτων να αποδυναμώνεται και η εμπιστοσύνη των επιζωσών στην έννομη τάξη να κλονίζεται – μια εμπιστοσύνη που, όπως τονίζει, είναι κρίσιμο να αποκατασταθεί.