Τον Οκτώβριο του 1987, ενώ η Wall Street βυθιζόταν σε πανικό, ο διαχειριστής κεφαλαίων Paul Tudor Jones κέρδιζε μια περιουσία. Είχε περάσει μήνες μελετώντας τα κοινά στοιχεία μεταξύ της κρίσης του 1929 και της αγοράς του 1987, τοποθετώντας το fund του απέναντι στην αγορά. Όταν ο δείκτης Dow Jones κατέρρευσε κατά 22% μέσα σε μία ημέρα — η μεγαλύτερη ημερήσια πτώση στην ιστορία — οι short θέσεις του του απέφεραν περίπου 100 εκατομμύρια δολάρια.
Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες αργότερα, ο Jones παρακολουθεί τη σημερινή χρηματιστηριακή αγορά με ανησυχία. Προειδοποιεί ότι η αγορά του S&P 500 στις τρέχουσες αποτιμήσεις ενδέχεται να οδηγήσει σε αρνητικές αποδόσεις δεκαετίας.
Όπως εξήγησε στο podcast Invest Like the Best του Patrick O’Shaughnessy, δεν προβλέπει άμεση κατάρρευση, αλλά θεωρεί ότι η σημερινή δομή της αγοράς καθιστά δύσκολο για τους Αμερικανούς επενδυτές να αποκομίσουν κέρδη την επόμενη δεκαετία. «Αν επενδύσετε σήμερα σε index funds, μπορεί να δείτε λιγότερα χρήματα το 2036 απ’ όσα βάλατε», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η ανάλυση του Jones για την αγορά
Ο Jones, επικεφαλής της Tudor Investment, ενός hedge fund που διαχειρίζεται πάνω από 100 δισ. δολάρια, τόνισε ότι η συνολική κεφαλαιοποίηση της αμερικανικής αγοράς μετοχών φτάνει πλέον το 252% του ΑΕΠ. Για σύγκριση, το 1929 ήταν στο 65% και το 2000, στο αποκορύφωμα της φούσκας dot-com, στο 170%.
Όπως είπε, η αμερικανική οικονομία είναι πιο over-equitized από ποτέ — δηλαδή η κεφαλαιοποίηση του χρηματιστηρίου έχει γίνει τόσο μεγάλη που πλέον καθοδηγεί την οικονομία αντί να την αντικατοπτρίζει. Οι φορολογικές εισπράξεις, η κατανάλωση και οι επενδυτικές αποφάσεις εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από τη διατήρηση των υψηλών τιμών των μετοχών.
Με βάση τα στοιχεία που παρουσίασε, ο σημερινός δείκτης τιμής προς κέρδη (P/E) του S&P 500, που βρίσκεται στο 22, έχει ιστορικά συσχετιστεί με αρνητικές δεκαετείς αποδόσεις.
Οι κίνδυνοι μιας διόρθωσης
Ο Jones προειδοποιεί ότι μια σημαντική διόρθωση θα είχε επιπτώσεις πολύ πέρα από τις απώλειες στις μετοχές. Από το 1970, μεγάλες κρίσεις σημειώνονται σχεδόν κάθε δεκαετία, με τις αποτιμήσεις να επιστρέφουν στα ιστορικά μέσα επίπεδα.
Δεδομένου ότι η συνολική αξία της αγοράς μετοχών ισοδυναμεί με 252% του ΑΕΠ, μια πτώση 35% θα μπορούσε να εξαφανίσει πλούτο ίσο με σχεδόν μία ετήσια οικονομική παραγωγή των ΗΠΑ. Παράλληλα, τα φορολογικά έσοδα από κεφαλαιακά κέρδη —περίπου 10% των συνολικών εσόδων— θα κατέρρεαν, διογκώνοντας το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο ήδη προβλέπεται στα 1,9 τρισ. δολάρια το 2026.
«Μπορείς να δεις το έλλειμμα να εκρήγνυται και την αγορά ομολόγων να πλήττεται», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Jones. Μια κρίση στα ομόλογα, πρόσθεσε, θα μπορούσε να προκαλέσει στενότητα ρευστότητας και περαιτέρω πτώση των μετοχών.
Το τέλος των επαναγορών και η νέα προσφορά μετοχών
Ένα ακόμη στοιχείο που επισημαίνει είναι η αλλαγή στις εταιρικές αγορές ιδίων μετοχών. Την τελευταία δεκαετία, οι αμερικανικές επιχειρήσεις υπήρξαν καθαροί αγοραστές των ίδιων τους των μετοχών, αποσύροντας περίπου 1 τρισ. δολάρια ετησίως από την αγορά. Αυτό, όπως λέει, τελειώνει.
Μεγάλα IPOs, όπως της SpaceX και της OpenAI, θα αυξήσουν την προσφορά μετοχών, ενώ οι λήξεις περιόδων lock-up θα επιτρέψουν σε εσωτερικούς επενδυτές να πουλήσουν. Η αυξημένη προσφορά, χωρίς την προηγούμενη σταθερή ζήτηση, ενισχύει τον κίνδυνο πίεσης στις τιμές.
Τι σημαίνει για τους επενδυτές
Ο Jones δεν προτείνει μαζικές πωλήσεις. Αντιθέτως, καλεί σε ρεαλισμό και προσεκτική αναθεώρηση χαρτοφυλακίων. Όσοι έχουν τοποθετήσει το σύνολο των επενδύσεών τους σε αμερικανικά index funds, όπως το S&P 500, πρέπει να γνωρίζουν ότι οι μελλοντικές αποδόσεις ενδέχεται να διαφέρουν σημαντικά από τις εντυπωσιακές επιδόσεις της προηγούμενης δεκαετίας.
Επισημαίνει ότι η γεωγραφική διαφοροποίηση είναι πλέον πιο σημαντική από ποτέ, καθώς οι διεθνείς αγορές —ιδίως της Ευρώπης και της Ασίας— διαπραγματεύονται σε χαμηλότερες αποτιμήσεις.
Ο ίδιος προτιμά τον χρυσό και το Bitcoin ως αντιστάθμιση πληθωρισμού, χαρακτηρίζοντας το δεύτερο «την καλύτερη αντιστάθμιση που υπάρχει, επειδή είναι πεπερασμένο». Παρόλα αυτά, προειδοποιεί ότι τέτοιες επενδύσεις ενέχουν υψηλή μεταβλητότητα και δεν πρέπει να ακολουθούνται άκριτα.
Το βασικό μήνυμά του παραμένει απλό: γνωρίστε τι έχετε, γιατί το έχετε και μην περιμένετε οι αποδόσεις των τελευταίων ετών να επαναληφθούν.