Ηταν λίγα λεπτά μετά τις δέκα το βράδυ της 29ης Ιουνίου του 2002, όταν στο λιμάνι του Πειραιά μια βόμβα εξερράγη στα χέρια του Σάββα Ξηρού. Το γεγονός αυτό έδωσε στις Αρχές την άκρη που έψαχναν για να ξεκινήσουν να ξετυλίγουν το κουβάρι της 17 Νοέμβρη. Είκοσι τέσσερα χρόνια αργότερα και 19 από την απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, που περιλάμβανε βαριές καταδίκες για 13 άτομα – χιλιάδες χρόνια κάθειρξης και πολλαπλά ισόβια – η τρομοκρατική οργάνωση είναι και πάλι στην κορυφή της επικαιρότητας, λόγω της αποφυλάκισης του καταδικασμένου ως αρχηγού της, Αλέξανδρου Γιωτόπουλου.
Ο «Λάμπρος» ή «ψηλός» της 17Ν, αποφυλακίστηκε την περασμένη Πέμπτη, έπειτα από απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά. Είχαν προηγηθεί τέσσερις αντίστοιχες αιτήσεις που είχε υποβάλει. Η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, ωστόσο, ζήτησε σχεδόν αμέσως να ασκηθεί αίτηση αναίρεσης της απόφασης και έτσι η υπόθεση του 83χρονου σήμερα καταδικασμενου σε 17 φορές ισόβια έχει παραπεμφτεί στο Συμβούλιο του Αρείου Πάγου για τελική κρίση. Κάτι που εκτιμάται ότι θα γίνει στις αρχές Ιουνίου και μέχρι τότε ο Γιωτόπουλος θα παραμένει εκτός φυλακής.
Ποιοι παραμένουν στη φυλακή
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, στη φυλακή παραμένουν τρία μέλη της οργάνωσης – ο Δημήτρης Κουφοντίνας και οι αδελφοί Σάββας και Χριστόδουλος Ξηρός. Ο πρώτος – έχει καταδικαστεί σε 11 φορές ισόβια και κάθειρξη 25 ετών για συμμετοχή σε 11 δολοφονίες, εκρήξεις και ληστείες – κρατείται στις φυλακές Δομοκού από τον Δεκέμβριο του 2020. Τον Νοέμβριο του 2017 εγκρίθηκε η πρώτη του άδεια. Την επόμενη χρονιά μεταφέρθηκε στις αγροτικές φυλακές Βόλου και στα τέλη του 2020 στον Δομοκό.
Στις αρχές του 2021 ξεκίνησε απεργία πείνας, ζητώντας να μεταφερθεί στον Κορυδαλλό και συγκεκριμένα στην ειδική υπόγεια πτέρυγα, όπου κρατείτο για 16 χρόνια. Το 2022 το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο αποφάσισε ότι έπρεπε να κριθεί εκ νέου το αίτημά του για μεταγωγή στον Κορυδαλλό, με την υπόθεση να επιστρέφει ξανά στο αρμόδιο δικαστήριο της Λαμίας, το οποίο εξέδωσε απορριπτική απόφαση, κάτι που η πλευρά του χαρακτηρίζει «άδικο» και «αντίθετο με τον νόμο». Η απεργία πείνας τού έχει αφήσει μέχρι σήμερα προβλήματα υγείας. Σε πρόσφατη τηλεοπτική του συνέντευξη από τις φυλακές Δομοκού εμφανίστηκε κρατώντας μπαστούνι.
Τα αδέρφια Ξηρού κρατούνται στις φυλακές Κορυδαλλού. Ο Σάββας Ξηρός αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας, λόγω της έκρηξης της βόμβας. Καταδικάστηκε σε 5 φορές ισόβια και κάθειρξη 25 χρόνων για συμμετοχή σε πέντε δολοφονίες, ληστείες, εκρήξεις και συμμετοχή στην οργάνωση. Σήμερα, το ποσοστό αναπηρίας του φτάνει το 98%. Ανθρωποι που γνωρίζουν την κατάσταση της υγείας του λένε πως είναι πρακτικά τυφλός, έχει υποστεί ακρωτηριασμό του δεξιού χεριού και έχει νευρολογικά προβλήματα.
Πλέον, είναι 64 χρονών και παραμένει κρατούμενος για 24 χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων εισήχθη στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Σύμφωνα με πληροφορίες, καταφέρνει και παρακολουθεί τα μαθήματα και έχει συμμετάσχει επιτυχώς και σε εξετάσεις, ενώ παράλληλα φέρεται ότι έχει αιτηθεί άδειες για να μπορέσει να παρακολουθήσει και τα εργαστηριακά μαθήματα, οι οποίες έχουν απορριφθεί. Εχει υποβάλει επανειλημμένα και αιτήματα απόλυσης υπό όρους, τα οποία επίσης έχουν απορριφτεί.
Ο αδερφός του, Χριστόδουλος, έχει καταδικαστεί σε έξι φορές ισόβια και κάθειρξη 25 ετών για συμμετοχή σε έξι δολοφονίες, εκρήξεις και ληστείες. Το 2014 παραβίασε άδεια που είχε λάβει από τη φυλακή και δεν επέστρεψε ποτέ. Συνελήφθη έναν χρόνο αργότερα και μεταφέρθηκε στις φυλακές Χανίων, έπειτα στης Θεσσαλονίκης και τέλος στον Κορυδαλλό, μαζί με τον Σάββα, προκειμένου να τον φροντίζει.
Οι αποφυλακισθέντες
Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος είναι ο τελευταίος από τα μέλη της 17Ν που έχουν αποφυλακιστεί. Ο προηγούμενος ήταν ο Βασίλης Τζωρτζάτος – βγήκε από τη φυλακή το 2023 – ενώ είχαν προηγηθεί οι Ηρακλής Κωστάρης, Βασίλης Ξηρός, Κωνσταντίνος Καρατσώλης, Κωνσταντίνος Τέλιος, Σωτήρης Κονδύλης, Πάτροκλος Τσελέντης, Θωμάς Σερίφης, Παύλος Σερίφης (απαλλάχθηκε στο Εφετείο λόγω παραγραφής) και Διονύσης Γεωργιάδης. Οι αποφυλακίσεις κάποιων εξ αυτών είχαν ήδη ξεκινήσει από το 2005.
Ολοι όσοι είναι εκτός φυλακής έχουν χαράξει τη δική τους προσωπική ζωή και έχουν επιστρέψει στον ιδιωτικό βίο, χωρίς να θέλουν να τραβούν τα φώτα της δημοσιότητας πάνω τους. Αλλοι έχουν παραμείνει στην πρωτεύουσα, άλλοι βρίσκονται στη Θεσσαλονίκη, ενώ για ορισμένους δεν έχουμε διαθέσιμα στοιχεία. Σχετικά πρόσφατα, πάντως, δημοσιεύματα ανέφεραν ότι συγγενικό πρόσωπο ενός από τους αποφυλακισθέντες της 17Ν συνελήφθη στην Πάτρα για ληστείες, μαζί με άλλα άτομα που φέρεται ότι ανήκουν στον αντιεξουσιαστικό χώρο.
Στο επαγγελματικό κομμάτι, έχει γίνει γνωστό για κάποια από τα αποφυλακισθέντα μέλη της τρομοκρατικής οργάνωσης ότι δραστηριοποιήθηκαν ως μεσίτες, για άλλα ότι εργάζονται σεζόν σε τουριστικά καφέ, ότι έχουν εκδώσει ποιητικές συλλογές και δοκίμια, ότι απασχολούνται σε αγροτικές εργασίες ενώ άλλοι φέρεται ότι είναι συνταξιούχοι. Οι περισσότεροι από όσους κατηγορήθηκαν δεν έχουν ενεργή πολιτική παρουσία, με μεμονωμένες εξαιρέσεις που τα προσεκτικά βλέμματα ίσως τις πετύχουν σε κάποιες από τις μεγάλες συγκεντρώσεις, όπως της Πρωτομαγιάς.