Με περισσότερα από 790.000 ακίνητα να παραμένουν κλειστά και τα ενοίκια να κινούνται σταθερά ανοδικά, η κυβέρνηση αναζητά έξτρα κίνητρα και παρεμβάσεις με στόχο να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών στην αγορά και να μπει φρένο στην άνοδο των ενοικίων και των τιμών πώλησης.
Με πρωτοβουλία της Ελλάδας, το στεγαστικό ζήτημα θα βρεθεί στο τραπέζι του άτυπου Eurogroup, το οποίο συνεδριάζει αύριο, Παρασκευή, στη Λευκωσία. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, δήλωσε ( συνέδριο του Capital.gr) ότι θα παρουσιαστούν τα μοντέλα που ακολούθησαν τρεις ευρωπαϊκές χώρες για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
Συγκεκριμένα, θα συζητηθούν τα μέτρα που έχουν λάβει η Ισπανία, η Κροατία και η Ιρλανδία, τα οποία θεωρούνται χαρακτηριστικά παραδείγματα παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της κρίσης στην αγορά κατοικίας. Στόχος είναι οι 21 χώρες-μέλη που συμμετέχουν στο Eurogroup να ανταλλάξουν εμπειρίες και να αντλήσουν ιδέες για αποτελεσματικές πολιτικές προσιτής κατοικίας.
Βασικοί άξονες πολιτικής που ακολούθησαν και οι τρεις χώρες είναι ο περιορισμός ή η αυξημένη φορολόγηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, τα κίνητρα για μακροχρόνια ενοικίαση, η φορολόγηση κενών κατοικιών και η ενίσχυση της κοινωνικής και προσιτής κατοικίας μέσω κρατικών προγραμμάτων.
Το ισπανικό μοντέλο: «Καμπάνα» στα κλειστά σπίτια
Η Ισπανία έχει επιλέξει πιο επιθετική παρέμβαση στην αγορά κατοικίας, επιχειρώντας να περιορίσει την πίεση στα ενοίκια και να επαναφέρει κλειστά σπίτια στην αγορά. Σε περιοχές υψηλής ζήτησης, όπως η Καταλονία, εφαρμόζεται πλαφόν στις αυξήσεις ενοικίων, ενώ οι μεγάλες εταιρείες ακινήτων υποχρεώνονται να διαθέτουν μέρος των κατοικιών τους σε προσιτές τιμές.
Παράλληλα, οι δήμοι μπορούν να επιβάλλουν σημαντικές προσαυξήσεις στον δημοτικό φόρο ακινήτων (IBI) για τα άδεια σπίτια:
– έως 50% για ακίνητα που παραμένουν κλειστά πάνω από δύο χρόνια,
– έως 100% για ακίνητα που μένουν αναξιοποίητα πάνω από τρία χρόνια,
– έως 150% όταν ο ιδιοκτήτης διαθέτει περισσότερα από δύο κλειστά ακίνητα στον ίδιο δήμο.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση προχώρησε στην κατάργηση της Golden Visa για αγορά ακινήτων, επιδιώκοντας να περιορίσει την κερδοσκοπία από επενδυτές εκτός ΕΕ, ενώ αυστηροποίησε και το πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb.
Κροατία: Φόρος στα κενά ακίνητα και στήριξη της περιφέρειας
Η Κροατία επέλεξε διαφορετική στρατηγική, δίνοντας έμφαση στην αποκέντρωση και στη στήριξη νέων οικογενειών. Κεντρικό μέτρο αποτελεί η επιβολή ετήσιου φόρου στα κενά σπίτια και στις δευτερεύουσες κατοικίες που δεν χρησιμοποιούνται ως μόνιμη κατοικία και δεν μισθώνονται για τουλάχιστον 10 μήνες τον χρόνο. Ο φόρος κυμαίνεται από 0,60 έως 8 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, ανάλογα με τον δήμο. Παράλληλα, το κράτος επιδοτεί στεγαστικά δάνεια νέων αγοραστών, καλύπτοντας μέρος της μηνιαίας δόσης για αρκετά χρόνια, ενώ «τρέχουν» προγράμματα ανακαίνισης εγκαταλελειμμένων κατοικιών σε μικρές πόλεις και χωριά. Η πολιτική αυτή συνδέεται άμεσα με την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος και την αναζωογόνηση περιοχών που χάνουν πληθυσμό. Ταυτόχρονα, η χώρα έχει προχωρήσει σε περιορισμούς και απαγορεύσεις νέων αδειών Airbnb σε αρκετές περιοχές.
Ιρλανδία: Η στεγαστική κρίση ως πρόβλημα προσφοράς
Η Ιρλανδία αντιμετωπίζει το στεγαστικό κυρίως ως πρόβλημα ανεπαρκούς προσφοράς κατοικιών και χρησιμοποιεί τη φορολογία ως βασικό εργαλείο πίεσης. Εφαρμόζει φόρο κενών κατοικιών για ακίνητα που χρησιμοποιούνται λιγότερο από 30 ημέρες τον χρόνο, με την επιβάρυνση να φτάνει έως και το επταπλάσιο του τοπικού φόρου ακινήτων. Παράλληλα, επιβάλλεται φόρος 3% επί της αξίας οικοπέδων που, αν και έχουν οικιστική χρήση, παραμένουν αναξιοποίητα, με στόχο να πιεστούν οι ιδιοκτήτες και οι κατασκευαστές να προχωρήσουν σε ανάπτυξη. Μέσω του σχεδίου «Housing for All», η ιρλανδική κυβέρνηση χρηματοδοτεί μαζικά προγράμματα κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, παρέχοντας παράλληλα στήριξη σε νέους αγοραστές πρώτης κατοικίας και κίνητρα για την ενίσχυση της οικοδομικής δραστηριότητας.
Έξτρα παρεμβάσεις
Στην Αθήνα, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει έξτρα παρεμβάσεις για να αυξηθεί η διαθεσιμότητα κατοικιών. Η τριετής φοροαπαλλαγή για ακίνητα που επιστρέφουν στην αγορά, τα προγράμματα ανακαίνισης κλειστών κατοικιών και οι ενεργειακές αναβαθμίσεις αποτελούν, σύμφωνα με τον Κυριάκο Πιερρακάκη, μόνο την αρχή.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και το νέο μοντέλο κοινωνικής αντιπαροχής, μέσω του οποίου δημόσια ακίνητα θα αξιοποιούνται για την κατασκευή κατοικιών με κοινωνικά κριτήρια.
Σύμφωνα με την κυβερνητική φιλοσοφία, η αντιμετώπιση του στεγαστικού απαιτεί μακροχρόνιο σχεδιασμό και όχι αποσπασματικές κινήσεις, με στόχο τη σταδιακή αύξηση του διαθέσιμου αποθέματος κατοικιών και την αποκλιμάκωση των πιέσεων σε ενοίκια και τιμές αγοράς.