Όσα αντέχουν: Πατρικά σπίτια, κειμήλια και μνήμες που περνούν από γενιά σε γενιά

«Τι παίρνουμε μαζί μας και τι αφήνουμε πίσω;»

Το ερώτημα αυτό καθοδηγεί την καλλιτεχνική αναζήτηση της Demi Kromidellis γύρω από την ελληνική της κληρονομιά.

Ως τρίτης γενιάς Ελληνοαυστραλή, η καλλιτέχνιδα εξετάζει την ελληνική ταυτότητα που μεταβάλλεται διαρκώς, ενώ επιχειρεί να συνθέσει τα θραύσματα της κληροδοτημένης μνήμης σε ένα συνεκτικό σύνολο.

Στην πρώτη της ατομική έκθεση, «Ancestral Silence» («Η σιωπή των προγόνων»), που φιλοξενείται στην Horsham Regional Art Gallery, η Kromidellis χαρτογραφεί ένα «ταξίδι» από τα έρημα πατρικά σπίτια των παππούδων της στην ελληνική επαρχία, έως την Αυστραλία και, τελικά, προς τις επόμενες γενιές.

ΣΠΙΤΙΑ «ΠΑΓΩΜΕΝΑ» ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

Σε χωριά της Λήμνου, της Μεσσηνίας και της Καρυάς Ολύμπου, η Kromidellis αποτύπωσε με τον φακό της σπίτια που μοιάζουν «παγωμένα» στον χρόνο. Οι φωτογραφίες της καταγράφουν ό,τι απέμεινε από χώρους που κάποτε έσφυζαν από ζωή, και θέτουν το ερώτημα αν θα έπρεπε ποτέ να τα αντικρίσει—αφημένα, όπως τα βρήκε, στην εγκατάλειψη, στο όνομα μιας νέας ζωής σε μια άλλη πατρίδα.

«Συνδέομαι με αυτά τα σπίτια, παρόλο που δεν έζησα ποτέ σε αυτά», λέει στον «Νέο Κόσμο». «Ήθελα όμως να εστιάσω και στους προγόνους που δεν γνώρισα—τις προγιαγιάδες και τους προπαππούδες μου—και στο πώς, χωρίς καν να το γνωρίζουν, διαμόρφωσαν το ποια είμαι σήμερα».

Ο τίτλος της έκθεσης, «Ancestral Silence», αντανακλά την αόρατη αλλά καθοριστική παρουσία τους. «Εν τέλει, αυτά τα σπίτια είναι δικά τους. Ήταν σημαντικό να τους τιμήσω, για τον τρόπο που μεγάλωσαν τους παππούδες μου και για το πώς αυτό επηρέασε την απόφασή τους να μεταναστεύσουν», σημειώνει.

Η ίδια περιγράφει μια παράξενη έλξη προς αυτά τα σπίτια, τα περισσότερα στέκουν ακόμη παρά το πέρασμα δεκαετιών. «Ίσως γιατί προσπαθώ να τοποθετήσω τον εαυτό μου μέσα σε μια ζωή που δεν έζησα ποτέ».

ΤΙ ΕΦΕΡΑΝ ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΙ ΑΦΗΣΑΝ ΠΙΣΩ

Η πολιτιστική κληρονομιά αρχίζει να μεταβάλλεται από τη στιγμή που φεύγεις για τα ξένα— όταν αποφασίζεις τι θα πάρεις μαζί σου και τι αφήνεις πίσω.

Η Kromidellis αναδεικνύει τόσο οικογενειακά κειμήλια που έφεραν στην Αυστραλία όσο και αντικείμενα που έμειναν πίσω και που επιχειρούν να συμπληρώσουν τα κενά μιας «θρυμματισμένης» πολιτισμικής ταυτότητας.

Ένα σπασμένο πιάτο, μια ταπισερί, ένα μπαούλο, ένας αργαλειός. Στον τοίχο της γκαλερί κρέμεται ένα χαλί από τη Μεσσηνία που έφερε ο παππούς της. Στο πάτωμα, απλωμένα, βρίσκονται κομμάτια από ένα σετ γυαλικών Verico—τα ίδια που πουλούσε πόρτα-πόρτα ο προθείος της για να χτίσει μια ζωή στη νέα του πατρίδα.

«Ήθελα να δημιουργήσω ένα ακόμη μοτίβο γύρω από την κληρονομιά μας και πόσο εύθραυστη είναι, τοποθετώντας τα γυαλικά στο πάτωμα», εξηγεί.

Γύρω-γύρω, φωτογραφίες μεγάλου μεγέθους, που απεικονίζουν τα εγκαταλελειμμένα σπίτια των προγόνων της, αναδύονται μέσα από φωτισμένα πλαίσια.

«Μου αρέσουν τα μεγάλα έργα. Θέλω ο θεατής να μπορεί να φανταστεί τον εαυτό του μέσα στον χώρο, να νιώσει ότι βρίσκεται εκεί».

Από όλα τα σπίτια που φωτογράφισε, ξεχωρίζει ένα μικρό ασβεστωμένο σπίτι με κατεστραμμένη στέγη, το πιο φθαρμένο από όλα.

Κατά την περιήγησή της στην Ελλάδα, εντόπισε σπίτια παρατημένα στο έλεος του χρόνου, δίπλα σε πλήρως ανακαινισμένα. Μια αντίθεση που παραμένει οπτικό αποτύπωμα της μαζικής μετανάστευσης των δεκαετιών του ’50 και του ’60.

«Οι περισσότεροι συγγενείς μου έφυγαν. Δεν υπήρχε κανείς να δώσει νέα ζωή σε αυτά τα σπίτια», λέει.

Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ

Η φωτογραφική της διαδικασία έχει επίσης κεντρίσει το ενδιαφέρον, καθώς είναι αναλογική, άμεση και προσωπική. Όλες οι εικόνες έχουν τραβηχτεί σε φιλμ και έχουν εμφανιστεί και εκτυπωθεί στο σκοτεινό θάλαμο από την ίδια.

«Με το φιλμ φωτογραφίζω και φεύγω», λέει. «Δεν υπάρχει δυνατότητα να ελέγξω αν όλα βγήκαν σωστά… η γωνία λήψης, το φως».

Δεν είδε τις φωτογραφίες μέχρι να επιστρέψει στην Αυστραλία.

«Είναι ριψοκίνδυνο, αλλά αποτελεί σημαντικό κομμάτι της δουλειάς μου. Αυτό ακριβώς που βλέπω “κλειδώνει” σε ένα αρνητικό».

Η δουλειά στο σκοτεινό θάλαμο της επιτρέπει να ελέγχει πλήρως το τελικό αποτέλεσμα, ρυθμίζοντας τα φίλτρα με βάση τη μνήμη της.

ΘΡΥΜΜΑΤΙΣΜΕΝΕΣ ΜΝΗΜΕΣ

Η ενασχόλησή της με αυτά τα θέματα ξεκίνησε με το έργο της «Fragmented Realities», μια φωτογραφική εγκατάσταση μεγάλης κλίμακας που εξετάζει τον κατακερματισμένο χαρακτήρα της πολιτισμικής ταυτότητας μιας τρίτης γενιάς Ελληνοαυστραλής. Το έργο παρουσιάστηκε στην έκθεση αποφοίτων του VCA το 2024 και της χάρισε το βραβείο εξαιρετικού ανερχόμενου καλλιτέχνη «The Fiona Myer Award», ανοίγοντας τον δρόμο για τη διετή έρευνα που οδήγησε στη σημερινή έκθεση.

Όπως σημειώνει, η εμπειρία της μετανάστευσης είναι σχεδόν καθολική στην Αυστραλία. «Εκτός από τους Αβορίγινες Αυστραλούς, όλοι έχουν μεταναστευτικό υπόβαθρο».

«Γι’ αυτό οι φωτογραφίες εστιάζουν σε χώρους και αντικείμενα, ώστε ο καθένας να μπορεί να φανταστεί τη δική του ιστορία μέσα σε αυτά».

Η μοναδική ανθρώπινη παρουσία εμφανίζεται στο τέλος της έκθεσης μ’ ένα πορτρέτο της εγκύου ξαδέρφης της.

«Είναι μια αναφορά στην επόμενη γενιά», λέει. «Και μια αφορμή να αναρωτηθούμε ξανά: τι θα μεταφέρουμε εμείς παρακάτω;»

*Η έκθεση «Ancestral Silence» είναι ανοιχτή για το κοινό έως τις 24 Μαΐου στην Horsham Regional Art Gallery (80 Wilson Street, Horsham), καθημερινά 10πμ–4μμ.

The post Όσα αντέχουν: Πατρικά σπίτια, κειμήλια και μνήμες που περνούν από γενιά σε γενιά appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.