Η Global Echo, ανέλυσε περισσότερα από 30.000 εξαγωγικά έγγραφα χιλιάδων ισραηλινών αποστολών προς Ηνωμένο Βασίλειο και Ευρωπαϊκή Ένωση σε οκτώ ετών – Πώς λειτουργεί το σύστημα παραπλάνησης
Νέα έρευνα οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποκαλύπτει ότι Ισραηλινοί εξαγωγείς δηλώνουν ως «παραγόμενα στο Ισραήλ» αγροτικά προϊόντα που στην πραγματικότητα καλλιεργούνται σε ισραηλινούς εποικισμούς στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο δασμολογικές και φορολογικές ελαφρύνσεις στις εξαγωγές προς την Ευρώπη, ενισχύοντας οικονομικά τους εποικισμούς.
Η νομική μη κερδοσκοπική οργάνωση Global Echo, ανέλυσε περισσότερα από 30.000 εξαγωγικά έγγραφα που αφορούσαν χιλιάδες ισραηλινές αποστολές προς το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τη διάρκεια οκτώ ετών.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, που φέρνει στο φως η Guardian, μία στις έξι αποστολές που εξετάστηκαν περιείχε αγροτικά προϊόντα προερχόμενα από παράνομους εποικισμούς στην κατεχόμενη Παλαιστίνη και στα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν στη Συρία. Τουλάχιστον το 42% αυτών των προϊόντων είχε χαρακτηριστεί ψευδώς ως προϊόν ισραηλινής προέλευσης.
«Δεν πρόκειται για εξαίρεση ούτε για λάθος», δήλωσε η εκτελεστική διευθύντρια της Global Echo, Έμιλι Σέφερ Όμερ Μαν. «Είναι ένα σύστημα που το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν διατηρήσει και αποδεχθεί».
Η οργάνωση ζητεί από τη βρετανική κυβέρνηση να επανεξετάσει τους ελέγχους στις εισαγωγές από το Ισραήλ και προειδοποιεί ότι θα προσφύγει στη Δικαιοσύνη εάν η φορολογική υπηρεσία HMRC δεν αντιμετωπίσει τα ζητήματα επαλήθευσης της προέλευσης των προϊόντων.
Οι εμπορικές συμφωνίες και το κενό στους ελέγχους
Η Ευρώπη αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά του Ισραήλ, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο σημαντικότερος εμπορικός του εταίρος, απορροφώντας σχεδόν το 30% των ισραηλινών εξαγωγών.
Η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου που υπεγράφη το 1995 μείωσε τους δασμούς για τα ισραηλινά προϊόντα. Ωστόσο, τα προϊόντα που παράγονται σε εποικισμούς δεν δικαιούνται τις σχετικές προτιμήσεις, καθώς η στρατιωτική κατοχή παλαιστινιακών και συριακών εδαφών από το Ισραήλ θεωρείται παράνομη βάσει του διεθνούς δικαίου.
Παρ’ όλα αυτά, η έρευνα της Global Echo καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα εσφαλμένα επισημασμένα προϊόντα από εποικισμούς αποτελούν «σημαντικό και επαναλαμβανόμενο τμήμα» του αγροτικού εμπορίου μεταξύ Ισραήλ και Ευρώπης τα τελευταία χρόνια, όπως αναφέρεται σε έκθεση 400 σελίδων.
Η έρευνα βασίστηκε όχι μόνο στην ανάλυση εξαγωγικών εγγράφων, αλλά και σε δημόσια διαθέσιμα δεδομένα, καθώς και σε συνεντεύξεις με Παλαιστινίους και υψηλόβαθμα στελέχη της ισραηλινής βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριοδοτών.
Πώς λειτουργεί το σύστημα παραπλάνησης
Η απόκρυψη της προέλευσης προϊόντων από εποικισμούς επιτρέπει στους εισαγωγείς να επωφελούνται από χαμηλότερους δασμούς. Ως αποτέλεσμα, τα φρούτα και τα λαχανικά που παράγονται σε κατεχόμενα εδάφη γίνονται πιο ανταγωνιστικά στα ευρωπαϊκά καταστήματα, ενώ τα ευρωπαϊκά κράτη χάνουν φορολογικά έσοδα.
Στην πράξη, το κόστος της παραπλανητικής επισήμανσης το επωμίζονται άθελά τους οι Ευρωπαίοι καταναλωτές και οι κυβερνήσεις, οι οποίοι καταλήγουν να επιδοτούν την αγροτική παραγωγή των εποικισμών.
«Το ευρωπαϊκό εμπόριο συνεχίζει να στηρίζει ουσιαστικά ένα παράνομο εδαφικό καθεστώς, σε άμεση αντίθεση με το δίκαιο της ΕΕ», αναφέρει η έκθεση. Οι εξαγωγές από τους εποικισμούς δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά συνέπεια μιας συστημικής αποτυχίας στον σχεδιασμό των κανονισμών, στην επιβολή τους και στη λογοδοσία.
Η έρευνα εντόπισε τρεις βασικές μεθόδους μέσω των οποίων τα προϊόντα εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά ως «παραγόμενα στο Ισραήλ».
Η πρώτη μέθοδος συνίσταται στην αναγραφή της πραγματικής διεύθυνσης και του ταχυδρομικού κώδικα του εποικισμού, ενώ ταυτόχρονα τα προϊόντα δηλώνονται ως ισραηλινά. Η Global Echo χαρακτηρίζει την πρακτική αυτή ως «κρυμμένη σε κοινή θέα».
Η πρακτική αυτή επιτρέπεται από τεχνική συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Ευρωπαϊκής Ένωσης του 2005 και ενθαρρύνεται από οδηγίες της ισραηλινής φορολογικής αρχής, παρότι οι ίδιες οδηγίες αναγνωρίζουν ότι τα προϊόντα των εποικισμών δεν δικαιούνται προνομιακή δασμολογική μεταχείριση. Έτσι, η ευθύνη εντοπισμού και σωστής φορολόγησης μεταφέρεται στους τελωνειακούς υπαλλήλους της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Οι άλλες δύο μέθοδοι, που σύμφωνα με την έκθεση συνιστούν απάτη, είχαν παρουσιαστεί δημόσια από Ισραηλινούς επιχειρηματίες ήδη από το 2015 σε συνεδρίαση της Κνεσέτ.
Στη μία περίπτωση, οι εταιρείες δηλώνουν ψευδή διεύθυνση που εμφανίζει την παραγωγή να βρίσκεται εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων του Ισραήλ. Στην άλλη, αναμειγνύουν προϊόντα από εποικισμούς με προϊόντα ισραηλινής προέλευσης σε εγκαταστάσεις ψύξης ή συσκευασίας και στη συνέχεια εξάγουν το σύνολο με την ένδειξη «παραγόμενο στο Ισραήλ».
«Συνολικά, αυτές οι πρακτικές υπονομεύουν την αποτελεσματική εφαρμογή των εμπορικών και πολιτικών κανόνων της ΕΕ, αποκρύπτοντας συστηματικά την πραγματική εδαφική προέλευση των προϊόντων», τονίζει η οργάνωση.
Η γη που χάθηκε πίσω από τους αριθμούς
Η Global Echo υποστηρίζει επίσης ότι οι ευρωπαϊκές τελωνειακές αρχές αποδέχονται συστηματικά άκυρα πιστοποιητικά βιολογικής παραγωγής και φυτοϋγειονομικού ελέγχου που εκδίδονται από ισραηλινές αρχές για προϊόντα προερχόμενα από κατεχόμενα εδάφη. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, μόνο οι παλαιστινιακές ή συριακές αρχές θα μπορούσαν να πιστοποιούν τέτοια προϊόντα.
Οι αποστολές που εξετάστηκαν, οι οποίες αντιπροσωπεύουν ένα ελάχιστο ποσοστό του συνολικού αγροτικού εμπορίου του Ισραήλ με την Ευρώπη, περιλάμβαναν προϊόντα αξίας 13 εκατ. ευρώ που είχαν παραχθεί σε παλαιστινιακή γη και είχαν χαρακτηριστεί εσφαλμένα.
Ο 35χρονος Άμερ Αμπού Χάντερ δεν έχει πατήσει ποτέ σε τρία αγροτεμάχια που ανήκουν στην οικογένειά του κοντά στο χωριό Αΐν αλ Μπέιντα, στη βόρεια κοιλάδα του Ιορδάνη. Λίγο μετά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών το 1967, Ισραηλινοί έποικοι περιέφραξαν τις εκτάσεις και τις ενσωμάτωσαν στον νέο εποικισμό Μεχόλα.
«Διαθέτουμε όλα τα έγγραφα που αποδεικνύουν ότι η γη μάς ανήκει», λέει ο Χάντερ. Όπως υποστηρίζει, και άλλες οικογένειες έχασαν τις περιουσίες τους όταν έποικοι του Μεχόλα ισχυρίστηκαν ψευδώς ότι οι ιδιοκτήτες ήταν απόντες γαιοκτήμονες. «Πολλοί από τους ιδιοκτήτες ζουν ακόμη στην περιοχή και παρ’ όλα αυτά η γη τους κατασχέθηκε».
Σύμφωνα με τη Global Echo, ένα από τα αγροτεμάχια της οικογένειας έχει πλέον ενσωματωθεί στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις μεγάλης ισραηλινής εξαγωγικής εταιρείας που προμηθεύει τη βρετανική αγορά.
Η ευρωπαϊκή στάση και η οικονομία των εποικισμών
Εδώ και δεκαετίες η Ευρώπη θεωρεί τους ισραηλινούς εποικισμούς παράνομους. Η θέση αυτή ενισχύθηκε περαιτέρω από την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου το 2024, σύμφωνα με την οποία το Ισραήλ οφείλει να τερματίσει την κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών «το ταχύτερο δυνατό».
Ωστόσο, σύμφωνα με τον νομικό Μάικλ Λινκ, ο οποίος συνέγραψε τον πρόλογο της έρευνας, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει αξιοποιήσει ποτέ την τεράστια οικονομική επιρροή της ώστε να επιβάλει ουσιαστικές συνέπειες για αυτή την παρανομία.
Ο Λινκ, ομότιμος καθηγητής Νομικής στο Western University του Καναδά και πρώην ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, εκτιμά ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν το χάσμα ανάμεσα στις ευρωπαϊκές αρχές και στην πραγματική πρακτική.
Η έκθεση επισημαίνει ακόμη ότι ακόμη και όταν εφαρμόζονται οι ευρωπαϊκοί εμπορικοί κανόνες, οι κρατικές επιδοτήσεις του Ισραήλ περιορίζουν σημαντικά τις επιπτώσεις στην οικονομία των εποικισμών. Εξαγωγείς που χάνουν το δικαίωμα προνομιακών δασμών στην Ευρώπη μπορούν να αποζημιωθούν μέσω ειδικού ταμείου, η λειτουργία του οποίου παραμένει αδιαφανής.
Η αόρατη οικονομία των εποικισμών
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει σήμερα το ενδεχόμενο επιβολής δασμών στα προϊόντα που προέρχονται από τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, επιχειρώντας να περιορίσει τη βία και την επέκταση των εποικισμών. Ωστόσο, παραμένει άγνωστο το πραγματικό μέγεθος του εμπορίου που επηρεάζεται.
Ούτε τα ευρωπαϊκά κράτη ούτε το Ισραήλ δημοσιεύουν στοιχεία για τις εξαγωγές από παράνομους εποικισμούς.
Η πραγματική έκταση της οικονομίας των εποικισμών παραμένει αθέατη, καθώς το Ισραήλ επιδιώκει να αποτρέψει κάθε οικονομική ή πολιτική διάκριση ανάμεσα στους πολίτες και τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στα κατεχόμενα εδάφη και σε εκείνους που βρίσκονται εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων του.
Το μοναδικό δημόσιο στοιχείο προέρχεται από μια ανεπιβεβαίωτη εκτίμηση που είχε δώσει το Ισραήλ στην Παγκόσμια Τράπεζα πριν από 15 χρόνια, σύμφωνα με την οποία μόλις το 2,23% των εξαγωγών προς την Ευρώπη προερχόταν από εποικισμούς.
Έκτοτε, ο πληθυσμός των εποίκων στη Δυτική Όχθη έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 50%, ενώ η ισραηλινή πολιτική ηγεσία έχει αναγνωρίσει ανοιχτά τον ρόλο των αγροτικών εποικισμών στην εδραίωση του ελέγχου επί των κατεχόμενων παλαιστινιακών εδαφών.
«Διαγράφουμε την Πράσινη Γραμμή μέσω της γεωργίας στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια», έγραψε το 2024 στην πλατφόρμα Χ ο υπουργός Οικονομικών του Ισραήλ, Μπεζαλέλ Σμότριτς, αναφερόμενος στη Δυτική Όχθη. Η Πράσινη Γραμμή αποτελεί τη γραμμή ανακωχής του 1949, η οποία θεωρούνταν επί δεκαετίες πιθανή βάση για τα σύνορα ενός μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους.
Πίεση στους Παλαιστίνιους αγρότες
Την ίδια στιγμή, η στήριξη της ισραηλινής γεωργίας στα κατεχόμενα συνοδεύεται από περιορισμούς και επιθέσεις που αποδυναμώνουν τους Παλαιστίνιους αγρότες. Οι πρακτικές αυτές περιλαμβάνουν τον περιορισμό της πρόσβασης στο νερό, τους περιορισμούς στις μετακινήσεις και τις βίαιες επιθέσεις, φαινόμενα που έχουν ενταθεί μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
«Πουλάμε τα προϊόντα μας στη Ναμπλούς, την Καμπάτια και την Τζενίν, αλλά η πρόσβαση σε αυτές τις αγορές είναι δύσκολη, επειδή τα σημεία ελέγχου στους δρόμους κλείνουν συχνά», λέει ο 53χρονος Μοχάμεντ Φαΐζ Νταράακ, γείτονας του Χάντερ.
«Η πηγή που βρισκόταν κοντά στα χωράφια μας και αποτελούσε ζωτικής σημασίας πόρο για την καλλιέργεια έχει αφαιρεθεί από εμάς», προσθέτει. «Οι έποικοι μετέτρεψαν την περιοχή σε χώρο αναψυχής για τους ίδιους, με κούνιες, καθιστικά και άλλες εγκαταστάσεις. Έχει γίνει τόπος τουρισμού και ψυχαγωγίας για αυτούς».
Πηγή: Έθνος
Το άρθρο Αποκάλυψη Guardian: Προϊόντα από την Παλαιστίνη φτάνουν στην Ευρώπη ως ισραηλινά εμφανίστηκε πρώτα στο Cyprus Times.