Το Παγκόσμιο Κύπελλο υποτίθεται ότι είναι η γιορτή που ενώνει λαούς, πολιτισμούς και ανθρώπους από κάθε γωνιά του πλανήτη. Για την εθνική ομάδα του Ιράν, όμως, το Μουντιάλ του 2026 μοιάζει περισσότερο με μια διαρκή δοκιμασία υπομονής, αντοχής και πολιτικής διαχείρισης παρά με μια ποδοσφαιρική γιορτή.
Πριν ακόμη κυλήσει η πρώτη μπάλα στη διοργάνωση, οι Ιρανοί έχουν βρεθεί στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς κατάστασης, η οποία δημιουργεί την αίσθηση ότι αντιμετωπίζονται ως το «μαύρο πρόβατο» του τουρνουά. Από τις απορρίψεις θεωρήσεων εισόδου και την ακύρωση εισιτηρίων για τους φιλάθλους τους μέχρι τη μεταφορά της βάσης της ομάδας εκτός Ηνωμένων Πολιτειών και τις συνεχείς μετακινήσεις στα σύνορα, το Ιράν ζει ένα ιδιότυπο παιχνίδι νεύρων με φόντο τη γεωπολιτική αντιπαράθεση Ουάσιγκτον – Τεχεράνης. Μια άτυπη ρεβάνς για το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ μέσω… νομιμότητας στα γήπεδα του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Η αρχική πρόβλεψη ήταν η περσική ομάδα να εγκατασταθεί στην πόλη Τούσον της Αριζόνα, όπως συμβαίνει με τις περισσότερες εθνικές ομάδες που επιλέγουν μόνιμη βάση στη χώρα όπου αγωνίζονται. Ωστόσο, έπειτα από παρεμβάσεις και συζητήσεις με τη FIFA, η αποστολή του Ιράν μεταφέρθηκε τελικά στην Τιχουάνα του Μεξικού, λίγα χιλιόμετρα από τα αμερικανικά σύνορα.
Επισήμως, η λύση παρουσιάστηκε ως ένας πρακτικός συμβιβασμός. Στην πραγματικότητα, όμως, πολλοί τη βλέπουν ως έναν τρόπο αποφυγής των προβλημάτων που θα δημιουργούσαν οι αμερικανικοί περιορισμοί στις μετακινήσεις και στις θεωρήσεις εισόδου. Η εικόνα είναι ενδεικτική: μία από τις σημαντικότερες ομάδες της διοργάνωσης αναγκάζεται να προπονείται σε άλλη χώρα και να περνά καθημερινά τα σύνορα για να αγωνιστεί στα παιχνίδια της.
Πρόβλημα με τα εισιτήρια
Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο περίπλοκη όταν δεκατέσσερα μέλη της ιρανικής αποστολής είδαν τις αιτήσεις τους για βίζα να απορρίπτονται από τις αμερικανικές αρχές. Μεταξύ αυτών βρίσκεται και ο αντιπρόεδρος της ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας του Ιράν, Μεχντί Μοχάμεντ Ναμπί. Παρότι οι ποδοσφαιριστές έλαβαν κανονικά άδεια εισόδου, σημαντικά στελέχη της αποστολής αποκλείστηκαν, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στην Τεχεράνη.
Οι ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι μια εθνική ομάδα δεν αποτελείται μόνο από τους ποδοσφαιριστές της, αλλά και από τους ανθρώπους που τη στηρίζουν καθημερινά. Για τον λόγο αυτό συνεχίζουν να ζητούν από τη FIFA να παρέμβει και να διασφαλίσει την ισότιμη μεταχείριση όλων των μελών της αποστολής.
Η απάντηση της παγκόσμιας ομοσπονδίας, ωστόσο, παραμένει ιδιαίτερα προσεκτική. Παρά τις δημόσιες διαμαρτυρίες του Ιράν, η FIFA αποφεύγει να συγκρουστεί ανοιχτά με τις αμερικανικές αρχές και περιορίζεται σε γενικές αναφορές περί διαλόγου και αναζήτησης λύσεων. Για πολλούς στην Τεχεράνη, η στάση αυτή ισοδυναμεί με σιωπηρή αποδοχή της κατάστασης. Σαν να μην έφτανε αυτό, προέκυψε και το ζήτημα των φιλάθλων. Η ιρανική ομοσπονδία κατήγγειλε ότι η FIFA αφαίρεσε την προβλεπόμενη ποσόστωση εισιτηρίων που αντιστοιχούσε στους ιρανούς υποστηρικτές για τους αγώνες της ομάδας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε σοκ σε χιλιάδες φιλάθλους που σχεδίαζαν να ταξιδέψουν για να στηρίξουν την εθνική τους ομάδα. Σύμφωνα με πληροφορίες, το πρόβλημα συνδέεται με τις οικονομικές κυρώσεις που έχουν επιβάλει οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Ιράν. Οι αμερικανικοί κανονισμοί δυσκολεύουν ή ακόμη και απαγορεύουν οικονομικές συναλλαγές με κατοίκους του Ιράν, γεγονός που επηρεάζει ακόμη και τη διαδικασία αγοράς εισιτηρίων.
Η FIFA ανακοίνωσε ότι εξετάζει εναλλακτικές λύσεις για τους Ιρανούς που ζουν εκτός της χώρας τους, ωστόσο η ζημιά στην εικόνα της διοργάνωσης έχει ήδη γίνει. Για μια χώρα που αισθάνεται ότι βρίσκεται διαρκώς στο στόχαστρο της διεθνούς κοινότητας, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι πως ακόμη και η πρόσβαση στις εξέδρες μετατρέπεται σε πολιτικό ζήτημα.
Ολα αυτά συμβαίνουν ενώ το Ιράν προσπαθεί να διαχειριστεί και τις συνέπειες του πολέμου που έχει συγκλονίσει τη Μέση Ανατολή τους τελευταίους μήνες. Οι ποδοσφαιριστές δεν κρύβουν ότι δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν αποκλειστικά στο ποδόσφαιρο.
Ο Μεχντί Ταρεμί, ο άσος του Ολυμπιακού κι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της ομάδας, μίλησε ανοιχτά για το κλίμα που επικρατεί γύρω από τη διοργάνωση. Ο επιθετικός παραδέχθηκε ότι δεν αισθάνεται τη γνωστή ατμόσφαιρα φιλοξενίας που χαρακτήριζε προηγούμενα Μουντιάλ και έκανε λόγο για ένταση που είναι εμφανής παντού.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικός ήταν ο Αλιρεζά Τζαχανμπάκς, ο οποίος παραδέχθηκε ότι οι διεθνείς περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας επικοινωνώντας με τις οικογένειές τους για να βεβαιωθούν ότι είναι ασφαλείς. Η σκέψη τους βρίσκεται ταυτόχρονα στα γήπεδα της Αμερικής και στα σπίτια τους στο Ιράν.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η εθνική ομάδα επιχειρεί να παραμείνει ενωμένη. Οι ίδιοι οι παίκτες τονίζουν ότι εκπροσωπούν όλους τους Ιρανούς ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων. Θεωρούν ότι το ποδόσφαιρο αποτελεί έναν από τους ελάχιστους χώρους όπου οι διαχωριστικές γραμμές μπορούν να εξαφανιστούν έστω και προσωρινά.
Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει αναπάντητο. Μπορεί μια ομάδα να αισθανθεί πραγματικά ευπρόσδεκτη όταν η βάση της βρίσκεται εκτός της διοργανώτριας χώρας, όταν μέλη της αποστολής της δεν μπορούν να εισέλθουν στις Ηνωμένες Πολιτείες και όταν οι φίλαθλοί της δυσκολεύονται ακόμη και να αγοράσουν εισιτήρια;
Καθώς το Μουντιάλ ξεκινά, το Ιράν δεν δίνει μόνο μάχη για την πρόκριση. Δίνει μια παράλληλη μάχη για ίση μεταχείριση, αξιοπρέπεια και παρουσία σε μια διοργάνωση που υποτίθεται ότι ανήκει σε όλους. Και όσο η FIFA επιλέγει να παραμένει σιωπηλή απέναντι στις καταγγελίες, τόσο περισσότερο ενισχύεται η αίσθηση ότι η ιρανική ομάδα έχει μετατραπεί στον πιο ανεπιθύμητο επισκέπτη της μεγαλύτερης ποδοσφαιρικής γιορτής του κόσμου.