Τη μεταβολή των δικτύων διακίνησης ναρκωτικών, την ενίσχυση των νέων ψυχοδραστικών ουσιών και την προσαρμοστικότητα των κυκλωμάτων στα σύγχρονα δεδομένα περιγράφει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, ο διευθυντής της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ναρκωτικών της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, Αστυνομικός Υποδιευθυντής Γιάννης Καρυδάκος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Υποδιεύθυνσης, από τον Οκτώβριο του 2024 έως σήμερα έχουν χειριστεί 323 υποθέσεις ναρκωτικών και έχουν πραγματοποιηθεί 646 συλλήψεις. Στο ίδιο διάστημα κατασχέθηκαν 1,8 τόνοι κοκαΐνης, 5,2 τόνοι ακατέργαστης κάνναβης, 174,5 κιλά κατεργασμένης κάνναβης, 135,2 κιλά ηρωίνης, 9.251 δενδρύλλια κάνναβης και 18.265 δισκία ecstasy.
Όπως επισημαίνει ο κ. Καρυδάκος, «τα δίκτυα που διακινούν ναρκωτικά μεταβάλλονται διαρκώς», καθώς αλλάζουν η δομή τους και οι μέθοδοι δράσης τους. Προσαρμόζονται στις επιχειρησιακές πιέσεις, στις τεχνολογικές εξελίξεις και στις μεταβαλλόμενες καταναλωτικές τάσεις.
Ένα από τα χαρακτηριστικά φαινόμενα των τελευταίων ετών, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η αυξημένη χρήση διαδικτυακών εφαρμογών και η αποστολή ναρκωτικών μέσω ταχυδρομικών δεμάτων, εξέλιξη που μετά την πανδημία έχει καταστεί, όπως λέει, «ένα νέο modus operandi» για τα κυκλώματα.
Μετατόπιση διαδρομών και νέες πύλες εισόδου
Ο κ. Καρυδάκος αναφέρεται και στο λεγόμενο «waterbed effect», δηλαδή στο φαινόμενο κατά το οποίο, όταν οι αρχές ασκούν πίεση σε μια διαδρομή διακίνησης, το πρόβλημα μετατοπίζεται αλλού. Οι μεγάλες κατασχέσεις σε λιμάνια όπως του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης, εξηγεί, οδήγησαν τα κυκλώματα στην αναζήτηση εναλλακτικών οδών, με άλλες πύλες εισόδου να αποκτούν αυξημένη σημασία.
Σε ό,τι αφορά την αγορά, η κάνναβη και η κοκαΐνη παραμένουν οι κυρίαρχες ουσίες, ενώ η ηρωίνη παρουσιάζει πτωτική πορεία, χωρίς ωστόσο να έχει εξαφανιστεί από το πεδίο των ερευνών.
Νέες ουσίες και μεταβαλλόμενες πρακτικές
Η κυριαρχία της κοκαΐνης αποτυπώνεται και στα στοιχεία των κατασχέσεων, με τις ποσότητες που εντοπίστηκαν στην Ελλάδα να φτάνουν τους 1,8 τόνους. Η εικόνα αυτή, όπως σημειώνει, συνδέεται με τη μεγάλη διεθνή προσφορά και τις νέες διαδρομές που ακολουθεί η ουσία μέχρι να φτάσει στην ελληνική αγορά ή να τη διασχίσει.
Παράλληλα, αναδύονται νέες κατηγορίες ουσιών που δυσκολεύουν το έργο των αρχών. Ο κ. Καρυδάκος κάνει ιδιαίτερη αναφορά στα συνθετικά κανναβινοειδή, τα οποία χαρακτηρίζει ως νέα απειλή. Εξηγεί ότι σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται νόμιμα προϊόντα κάνναβης που υφίστανται επεξεργασία, ακόμη και ψεκασμό, ώστε να αυξηθεί η δραστικότητα και τα επίπεδα THC.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίζει τη νομοθετική αλλαγή που τέθηκε σε ισχύ στις 20 Μαΐου, με την οποία απαγορεύτηκε η πώληση κανναβινοειδών στη λιανική λόγω των κινδύνων που είχαν αρχίσει να αναδεικνύονται.
Στην ίδια κατηγορία εντάσσει και τη λεγόμενη «ροζ κοκαΐνη», καθώς και την κεταμίνη, η οποία, όπως εκτιμά, «πηγαίνει να καλύψει το κενό της ηρωίνης» ως κατασταλτικό ναρκωτικό.
Αλλαγές στη μορφή και στη χρήση των ουσιών
Η διαφοροποίηση δεν αφορά μόνο τις ίδιες τις ουσίες αλλά και τη μορφή τους. Οι αρχές έρχονται πλέον αντιμέτωπες με προϊόντα που μέχρι πρόσφατα δεν θεωρούνταν τυπικά ναρκωτικά, όπως βούτυρο με THC ή ατμικά προϊόντα με υγροποιημένο THC.
Οι μορφές αυτές δείχνουν πως η αγορά δεν περιορίζεται στις «παραδοσιακές» εκδοχές, αλλά επεκτείνεται σε προϊόντα πιο εύκολα στη μεταφορά, πιο διακριτικά στη χρήση και πιο ελκυστικά σε συγκεκριμένες ομάδες χρηστών.
Η Ελλάδα ως χώρα διέλευσης και ο ρόλος της τεχνολογίας
Απαντώντας στο ερώτημα αν η Ελλάδα αποτελεί χώρα προορισμού ή διέλευσης, ο κ. Καρυδάκος τονίζει ότι είναι και τα δύο, αλλά κυρίως χώρα διέλευσης για κάνναβη και κοκαΐνη. Η στρατηγική γεωγραφική θέση και η εκτεταμένη ακτογραμμή της χώρας καθιστούν το ελληνικό έδαφος σημαντικό κόμβο διακίνησης.
Η τεχνολογία, όπως αναφέρει, έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο επικοινωνίας και οργάνωσης των κυκλωμάτων. Οι κρυπτογραφημένες πλατφόρμες και οι εφαρμογές με αυξημένα επίπεδα προστασίας δυσκολεύουν τον εντοπισμό των εμπλεκομένων, ενώ η αποκάλυψη διεθνών πλατφορμών τα προηγούμενα χρόνια αποκάλυψε τον τρόπο λειτουργίας τέτοιων δικτύων.
Μήνυμα προς τους νέους
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, ο διευθυντής της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ναρκωτικών στέλνει σαφές μήνυμα προς τους νέους: «Δεν υπάρχει καλό και κακό ναρκωτικό». Όλες οι ουσίες, υπογραμμίζει, μπορούν να οδηγήσουν σε εξάρτηση και να προκαλέσουν σοβαρές συνέπειες για τη ζωή και την υγεία των χρηστών.