Αν υπάρχει κοινός τόπος σήμερα στον σχεδιασμό των κομμάτων, είναι η αναζήτηση του κρίσιμου ακροατηρίου που βγάζει κυβερνήσεις. Με έναν παράδοξο τρόπο το αποτέλεσμα του μακρινού δημοψηφίσματος του καλοκαιριού του 2015 – 62% και 38% – καθορίζει και εν μέρει εκλογικές στρατηγικές για το 2026-2027. «Σε αυτή τη νέα συναρπαστική πανστρατιά, προφανώς θέση έχουν όλοι, όχι μόνο τα μέλη και οι ψηφοφόροι του κόμματος. Θα πρέπει να ξαναβρεθούμε με όσους φίλους μας μπορεί να απογοητεύτηκαν, δίπλα μας θα βρεθούν και άλλοι, ανεξάρτητα από ιδεολογικές ταμπέλες, με τους οποίους κάποτε μπορεί να είχαμε συναντηθεί σε μια μεγάλη μάχη του Nαι για να μείνει η χώρα στην Ευρώπη και αργότερα μαζί βαδίσαμε στο ξεκίνημα για την αναγέννηση της πατρίδας μας», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην πρόσφατη Πολιτική Επιτροπή της Νέας Δημοκρατίας.
Καθόλου άσκοπη αναφορά, λένε αναλυτές. Δεν είναι τυχαίο πως όλη η στρατηγική του Μεγάρου Μαξίμου είναι να απευθυνθεί σε εκείνο το Ναι του 2015. Ή, για την ακρίβεια, να ξεκινάει με στόχο αυτό για να χτίσει τις νέες του κοινωνικές συμμαχίες – με ασθενέστερη σήμερα την απεύθυνση σε αγρότες και σε ύπαιθρο. Μπορεί τότε να ήταν μειοψηφικό, και δη στο 38%, αλλά είναι και εκείνο που βγάζει κυβερνήσεις και που θέλει κυβερνήσιμη και σταθερή χώρα σύμφωνα με τα δικά του κριτήρια και με μια ανάγνωση που καταγράφεται συχνά από μέρος δημοσιολόγων.
Το υπόλοιπο Οχι, έτσι κι αλλιώς, έχει κατακερματιστεί σε πολλούς φορείς σήμερα και αν τότε ενοποιήθηκε κάτω από τον ΣΥΡΙΖΑ – σε γενικές γραμμές – σήμερα η συνολική διαμαρτυρία και έχει αλλάξει αφού δεν υπάρχει η έννοια του Μνημονίου, αλλά και έχει τεμαχιστεί κάτω και από το πολιτικό τέλος του κύκλου της Κουμουνδούρου. Το Οχι επίσης, όπως λέει αναλυτής, φλερτάρει και με την αποχή σήμερα. Μια πιο ριζοσπαστική άποψη θέλει το 62% ανεκπροσώπητο λόγω της συνθηκολόγησης τότε του ΣΥΡΙΖΑ.
Η Νέα Δημοκρατία του Μητσοτάκη συχνά επανέρχεται στο επιχείρημα της παραμονής της χώρας στην ΕΕ και της δικής της συμβολής σε αυτό. Ατύπως εξάλλου τα επιτελεία της γαλάζιας παράταξης και πρώτα και κύρια ο Πρωθυπουργός θεωρούν πως το δίλημμα «σταθερότητα ή χάος» που θα ενταθεί προσεχώς για την εθνική κάλπη αποτελεί ένα καλό συνδυαστικό αφήγημα με όσα έγιναν το καλοκαίρι του 2015 και «περνάει» πειστικά στα μεσαία στρώματα που και ψηφίζουν και έχουν τραυματική εμπειρία από τη συριζαϊκή διακυβέρνηση. Δεν τα ιεραρχούν όλα αυτά στον δρόμο για την κάλπη, αλλά πάντα με τρόπο τα υπενθυμίζουν.
Εξάλλου, αν υπάρχει μια δυσκολία σήμερα και στο έτερο στρατόπεδο της ΕΛΑΣ, είναι η ολική επαναφορά του Αλέξη Τσίπρα να διαπερνά βελούδινα τα τότε γεγονότα και επιλογές, αν και με προωθητικό τρόπο στις εξηγήσεις τους. «Θεωρώ ότι η 5η Ιουλίου και το δημοψήφισμα, αυτό που όλοι ονομάσατε κωλοτούμπα, ήταν η κορυφαία στιγμή που άνοιξε τον δρόμο της εξόδου της χώρας από τη μνημονιακή επιτροπεία», είχε πει ο Αλέξης Τσίπρας στον Νίκο Χατζηνικολάου (ΑΝΤ1). Μια εξήγηση που «διαβάστηκε» γόνιμα από τη Νέα Δημοκρατία και ενισχυτικά των δικών της επιχειρημάτων και για το πολιτικό σκηνικό του σήμερα. Το Μέγαρο Μαξίμου εξάλλου επιχειρεί να εμφανίσει τον επικεφαλής της ΕΛΑΣ απλώς ως μια παραλλαγή του εαυτού του και όχι ως έναν πολιτικό αρχηγό που όντως κάνει επανεκκίνηση και αναζητεί και επανασχεδιάζει το πολιτικό του αφήγημα. Βεβαίως σήμερα η κυβέρνηση δεν ψάχνει απλώς το 38% του 2015 αλλά μια ευρύτερη συμμαχία πολιτών. Το κυκλώνει όμως ως ενεργό και κρίσιμο.
Στην ίδια στέγη
Τα δύσκολα σε αυτή την προσέγγιση είναι πως ακριβώς αυτό το ποσοστό μπορεί ασθενικά να το κοιτάει η ΕΛΑΣ λόγω 2015, το ψάχνει όμως με αξιώσεις και το ΠΑΣΟΚ που το δραματικό καλοκαίρι δεν εγγράφηκε στις δυνάμεις της αντιμνημονιακής ανυπακοής. Και εδώ έρχεται η διττή στρατηγική του Μαξίμου. Ενοποιώντας ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ κάτω από την κοινή στέγη της «ασάφειας» ή του «χάους», θέλει να εμφανίσει το σύνολο της Κεντροαριστεράς ως ενιαίο και αδιαίρετο τόπο, παρότι προφανώς δυνητικά – και σύμφωνα με πολλούς σημερινούς υπουργούς – με το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να συνομιλήσει.
Μια κεντρώα ανάγνωση θέλει το 62% – 38% του μακρινού θέρους του 2015 ως μια άτυπη αναμέτρηση συστημισμού – αντισυστημισμού. Και μπορεί το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος να έβγαλε Οχι, λένε οι ίδιοι κεντρώοι, την Ιστορία όμως την κίνησαν οι δυνάμεις που θέλανε παραμονή στο ευρώ και σταθερότητα. Η διαρκής υπόμνηση της ΝΔ πως παραμένει σταθερά και ιστορικά η δύναμη με την πιο ευρωπαϊκή προσήλωση – σε αυτό συμφωνούν όλες οι φυλές της – δεν είναι τυχαία και επανέρχεται ως αιχμή και της στρατηγικής της. Γαλάζιοι θεωρούν πως το κρίσιμο κοινό του Κέντρου συντριπτικά ανήκε σε εκείνο το 38% και άρα η λούπα του αφηγήματος του 2015 βοηθάει στον επαναπροσεταιρισμό του.