Το ένα μετά το άλλο τα ελληνικά νησιά κηρύσσονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, με τους δήμους να δίνουν αγώνα δρόμου προκειμένου να εξασφαλίσουν την επάρκεια νερού ενόψει της κορύφωσης της τουριστικής περιόδου. Η μείωση των υδάτινων αποθεμάτων, οι περιορισμένες βροχοπτώσεις, η αυξημένη τουριστική κίνηση και οι αδυναμίες των δικτύων ύδρευσης συνθέτουν ένα πρόβλημα που πλέον καλούνται να αντιμετωπίσουν ολοένα και περισσότερες νησιωτικές περιοχές.
Μόλις χθες (16/06), σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας κηρύχθηκαν η Αλόννησος και η Τήνος για διάστημα τριών μηνών, με απόφαση που υπέγραψε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ενώ με την ίδια απόφαση παρατείνεται για επιπλέον τρεις μήνες και στο Μεγανήσι Λευκάδας. Το tanea.gr επικοινώνησε και με τους τρεις δήμους, καθώς και με τον δήμαρχο Αστυπάλαιας, που βρίσκεται στην ίδια κατάσταση, από τις 4 Μαΐου.
Αλόννησος: «Όλο το νησί έχει πρόβλημα»
Στην Αλόννησο, σύμφωνα με τον δήμαρχο κ. Παναγιώτη Αναγνώστου, η κήρυξη έκτακτης ανάγκης αποτελεί την επίσημη αναγνώριση μίας πραγματικότητας που βιώνει το νησί καθημερινά, και μίας μάχης που δίνουν οι αρμόδιες Αρχές, προκειμένου να εξασφαλιστεί, το πολύτιμο κοινωνικό αγαθό, δηλαδή το νερό. «Όλο το νησί έχει πρόβλημα, όχι μόνο συγκεκριμένες περιοχές. Οι περικοπές που κάνουμε τώρα έχουν μεγαλύτερη συχνότητα. Είναι ένα ζήτημα για το οποίο τρέχουμε να δούμε τι θα κάνουμε».
«Το πρόβλημα το γνωρίζουν όλοι οι κάτοικοι του νησιού, δεν ήταν τυχαίο. Τα υδάτινα αποθέματα έχουν μειωθεί σε μεγάλο βαθμό» αναφέρει ο κ. Αναγνώστου, προσθέτοντας ότι: «Όταν αναλάβαμε τη διοίκηση του Δήμου, παραλάβαμε μόλις μία ενεργή γεώτρηση και μία μονάδα αφαλάτωσης (σ.σ. η διαδικασία διαχωρισμού του αλατιού και άλλων διαλυμένων μετάλλων από το θαλασσινό ή υφάλμυρο νερό). Μέσα στο 2024 προχωρήσαμε στην ενοικίαση επιπλέον μονάδας αφαλάτωσης και ενεργοποιήσαμε επτά ακόμη γεωτρήσεις, ενισχύοντας σημαντικά τις διαθέσιμες υδατικές υποδομές του νησιού. Παρά τις παρεμβάσεις αυτές, η πραγματικότητα της κλιματικής κρίσης είναι αμείλικτη. Η συνεχής μείωση των βροχοπτώσεων, η αυξημένη κατανάλωση κατά τους θερινούς μήνες και η εξάντληση του υδροφόρου ορίζοντα δημιουργούν συνθήκες πρωτόγνωρης πίεσης για την Αλόννησο, όπως συμβαίνει σε δεκάδες νησιωτικές περιοχές της χώρας».
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τον δήμαρχο του νησιού, η λήξη της σύμβασης της μίας αφαλάτωσης, αλλά και εμπόδια που προέκυψαν από «επιμέρους τοπικά συμφέροντα, καθυστέρησαν την εγκατάσταση τριών νέων μονάδων αφαλάτωσης, για τις οποίες η χρηματοδότηση έχει ήδη εξασφαλιστεί. Έργα που θα μπορούσαν σήμερα να αποτελούν σημαντικό μέρος της λύσης. Δεν κρύψαμε την πραγματικότητα κάτω από το χαλί».
Σημειώνεται πως ο δήμαρχος του νησιού απευθύνει ανοιχτή πρόσκληση για έκτακτη ενημέρωση, προς τους πολίτες και επιχειρηματίες του νησιού, σήμερα (17/06) στις 20:00 στο αμφιθέατρο.
Τήνος: «Είναι μία “ντρίπλα” για να υλοποιηθούν γρήγορα κάποιες διαδικασίες»
Από την πλευρά του, ο αντιδήμαρχος Τήνου, κ. Ευάγγελος Κορνάρος, επεσήμανε πως το γεγονός ότι το νησί κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αποτελεί ένα καθαρά διαδικαστικό ζήτημα. «Ουσιαστικά είναι μία “ντρίπλα”, για να υλοποιηθούν πιο γρήγορα κάποιες διαδικασίες, όσον αφορά τις μισθώσεις αφαλατώσεων μέσα στην τουριστική περίοδο».
Όπως εξηγεί ο κ. Κορνάρος, υπάρχει ανάγκη οι αφαλατώσεις να είναι στις θέσεις τους έγκαιρα. «Υδρευτικό πρόβλημα δεν έχει το νησί. Απλώς εμείς θέλουμε να παρατείνουμε κάποιες μισθωμένες αφαλατώσεις που έχουμε, τις οποίες επιχορηγεί και χρηματοδοτεί το υπουργείο Ναυτιλίας, που έχει ήδη βγάλει πρόθεση χρηματοδότησης και περιμένουμε την οριστική έγκριση για την μίσθωση τριών αφαλατώσεων. Οι δύο, είναι ήδη εγκατεστημένες στην Καρδιανή και στον Πάνορμο, και θέλουμε να τις παρατείνουμε, όπως και άλλη μία για την πόλη, 600 κυβικών. Να έχουμε δηλαδή μία έξτρα αφαλάτωση για να μπορέσουμε να βγάλουμε το καλοκαίρι».
Παράλληλα, τονίζει πως δεν υπάρχει περίπτωση να μείνει χωρίς νερό το νησί, αλλά ούτε να υπάρξουν διακοπές. «Το μεγάλο πρόβλημα το οποίο υπάρχει, αλλά το έχουμε λύσει, είναι η μεταφορά του νερού στους οικισμούς με βυιοτοφόρα δικά μας αλλά και ιδιωτών. Δεν θέλουμε να μείνει κανένας χωρίς νερό».
Μεγανήσι: «Ζούμε καθημερινά το πρόβλημα της λειψυδρίας και υπάρχει πίεση χρόνου»
Με την χθεσινή απόφαση που υπέγραψε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, παρατάθηκε για επιπλέον τρεις μήνες το καθεστώς έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας στο Μεγανήσι Λευκάδας. Επικοινωνήσαμε με τον δήμαρχο κ. Γεράσιμο Κατωπόδη και τον πετύχαμε στον χώρο που τοποθετείται μία μονάδα αφαλάτωσης, προκειμένου, όπως λέει, να «μπορέσουμε να κοντρολάρουμε το πρόβλημα, το οποίο πιστεύω ότι θα αντιμετωπιστεί σε έναν βαθμό».
Όπως λέει, η περιοχή αντιμετωπίζει χρόνια το συγκεκριμένο ζήτημα της λειψυδρίας. Ο κ. Κατωπόδης είναι δήμαρχος περίπου 2μιση χρόνια, και όπως επισημαίνει, τουλάχιστον για μία δεκαετία υπήρχαν διακοπές νερού κατά την διάρκεια της νύχτας, «για να μπορέσουμε να αντέξουμε την μέρα. Μέχρι και πέρυσι, τα καλοκαίρια κάναμε αυτή την διακοπή από τις 00:00 έως τις 06:00 το πρωί. Τώρα, σε λίγες ημέρες θα λειτουργεί η μονάδα αφαλάτωσης, και σίγουρα δεν θα έχουμε τις διακοπές που είχαμε, οι οποίες θα μειωθούν σε ποσοστό 50-60%».
Ερωτηθείς για το χρονικό διάστημα που χρειάστηκε για την εγκατάσταση μίας μονάδας αφαλάτωσης, ο κ. Κατωπόδης ανέφερε πως αρχικά έγινε η χρηματοδότηση και μετά η προμήθεια. «Εμάς μας πήρε 1+ χρόνο, από τον Μάρτιο του 2025 μέχρι τώρα. Είναι ένα μεγάλο χρονικό διάστημα γιατί ζούμε καθημερινά το πρόβλημα της λειψυδρίας και υπάρχει πίεση χρόνου, αλλά και από τους δημότες και τους επισκέπτες, πόσω μάλλον τους καλοκαιρινούς μήνες που αυξάνεται ο πληθυσμός λόγω τουρισμού».
Αστυπάλαια: «Προσπαθούμε να έχουμε επάρκεια και το φθινόπωρο»
Στις 4 Μαΐου κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ο δήμος Αστυπάλαιας. Σήμερα το απόγευμα, αναμένεται το κοντέινερ, και ετοιμάζεται το δίκτυο ώστε να μεταφερθεί το νερό από την αφαλάτωση στο υδραγωγείο. «Ήδη δουλεύουμε πάνω σε αυτό το κομμάτι, θεωρώ ότι τέλος του μήνα θα είμαστε έτοιμοι» λέει ο κ. Νικόλαος Κομηνέας και προσθέτει πως «δεν υπήρχε θέμα στην περιοχή μας, έτσι κι αλλιώς, αλλά εμείς προσπαθούμε να έχουμε επάρκεια και το φθινόπωρο, και να κάνουμε διαχείριση του νερού που έχουμε ήδη μέσα στο φράγμα, ώστε να κρατήσουμε μία ποσότητα για να μπορούμε να δώσουμε νερό στους οικισμούς».
Αυτή τη στιγμή, χρησιμοποιείται το νερό του φράγματος τόσο για την χώρα, όσο και για το Λιβάδι. «Από το τέλος του μήνα θα χρησιμοποιούμε το νερό της αφαλάτωσης για την τροφοδοσία της χώρας, και θα κρατήσουμε το φράγμα του Λιβαδιού για τον συγκεκριμένο οικισμό».
Σύμφωνα με τον κ. Κομηνέα, η κήρυξη της Αστυπάλαιας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, βοήθησε στο να επιταχυνθούν οι διαδικασίες εγκατάστασης των μονάδων αφαλάτωσης. «Αυτές οι άδειες δεν είναι μόνιμες αλλά για δύο χρόνια. Μας βοηθάει αυτή η κατάσταση ώστε να υλοποιήσουμε το έργο. Γνωρίζω περιπτώσεις που δεν έχουν πάρει την έγκριση και αντιμετωπίζουν πρόβλημα. Αυτό που θέλω να τονίσω είναι ότι η διαδικασία είναι πολύ χρονοβόρα. Για παράδειγμα, εμείς χρειαστήκαμε 4 μήνες από την στιγμή που υποβάλλαμε τα έγγραφα για να πάρουμε την έγκριση. Αυτό πρέπει να διορθωθεί».
Η «πληγή» στο δίκτυο ύδρευσης των δήμων
Το tanea.gr επικοινώνησε και με τον κ. Φώτη Μάγγο, που ανέλαβε το νέο του πόστο ως Γενικός Γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, και παραιτήθηκε από τον δήμο Λειψών. Ο ίδιος έκανε λόγο για ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα, μιλώντας για την λειψυδρία.
«Έχουν μειωθεί οι ποσότητες βροχής, οι οποίες πέφτουν συγκεντρωμένες και δεν προλαβαίνουν να απορροφηθούν από τον υδροφόρο ορίζοντα, καταλήγοντας στην θάλασσα, προκαλώντας διαβρωτικά φαινόμενα στα ρέματα και στις ακτές».
Εκεί που θα επικεντρωθεί ο ίδιος, όπως λέει, είναι στο δίκτυο των δήμων. «Σε πολλές περιπτώσεις είναι διάτρητο και χάνονται μεγάλες ποσότητες νερού. Παράγεται το νερό στην αφαλάτωση και χάνεται στα 100 μέτρα. Αυτό είναι κατά την γνώμη μου, το μεγαλύτερο πρόβλημα, το οποίο θα πρέπει να το αντιμετωπίσει ο κάθε δήμος, γιατί εκείνος γνωρίζει που βρίσκονται οι ζημιές, ώστε να κάνει μελέτες και να προχωρήσουν οι διαδικασίες. Δεν μπορείς να γεμίσεις ένα τρύπιο βαρέλι, δεν θα γεμίσει ποτέ».
Ο κ. Μάγγος αναγνωρίζει πως τα αντιπλημμυρικά έργα είναι δύσκολα, καθώς έχουν πολύπλοκες περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις. «Για να γίνουν φράγματα σε ρέματα για συλλογή του όμβρυου αποθέματος χρειάζεται χρόνο. Όμως, εκείνο που μπορεί να ελεγχθεί είναι οι διαρροές και η παραγωγή. Δηλαδή, να μπορεί το νερό να εγκλωβίζεται ώστε να έχουμε απόθεμα. Κάποιοι δήμοι, ήδη το έχουν καταφέρει. Το καλό είναι πως υπάρχει μία ενιαία στρατηγική, όπως και χρηματοδοτικά εργαλεία. Η κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης, ουσιαστικά είναι ένα μέσο για να υλοποιηθούν πολύ γρήγορα οι εργασίες, ξεπερνώντας γραφειοκρατικά εμπόδια».