Η Ελληνοκύπρια καθηγήτρια Μαρία Μακρίδη (Maria Makrides), μία από τις κορυφαίες ερευνήτριες της Αυστραλίας στον τομέα της υγείας μητέρων και βρεφών, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πρωτοποριακής πρωτοβουλίας που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται η διατροφή κατά την εγκυμοσύνη στη χώρα.
Με την καθοριστική της συμβολή, η Νότια Αυστραλία έγινε η πρώτη περιοχή παγκοσμίως που ενέταξε τον συστηματικό έλεγχο των επιπέδων Ωμέγα-3 στις εγκύους στη συνήθη προγεννητική φροντίδα.
Η ομογενής επιστήμονας γεννήθηκε στην Κύπρο και μεγάλωσε στην Αυστραλία.
Για περισσότερα από 25 χρόνια ηγείται ερευνητικών προγραμμάτων που μελετούν το πώς η διατροφή επηρεάζει τη μητέρα και το παιδί στα πρώτα στάδια της ζωής.
Η έρευνά της έδειξε ότι τα χαμηλά επίπεδα Ωμέγα-3 στην εγκυμοσύνη αυξάνουν τον κίνδυνο πρόωρης γέννησης, ενώ το σημαντικό εύρημα είναι ότι ο κίνδυνος αυτός μπορεί να προληφθεί.
Παράλληλα, απέδειξε ότι η στοχευμένη χορήγηση συμπληρωμάτων Ωμέγα-3 μπορεί να μειώσει σημαντικά τα περιστατικά πολύ πρόωρου τοκετού.
Μαζί με τον καθηγητή Robert Gibson και τη Δρ Karen Best, συνέβαλε στην ανάπτυξη της επιστημονικής έρευνας που αποτέλεσε τη βάση του προγράμματος «Omega-3 Test and Treat» στη Νότια Αυστραλία, το οποίο ήδη βελτιώνει τα αποτελέσματα για εγκύους και νεογνά σε ολόκληρη την Πολιτεία.
Η πρωτοβουλία αυτή εγείρει ένα ευρύτερο ερώτημα σε εθνικό επίπεδο: αποδίδεται η δέουσα σημασία στα θαλασσινά, τα Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και τη διατροφή που βασίζεται στους υδάτινους πόρους;
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΩΜΕΓΑ-3
Η έρευνα της κας Μακρίδη αποκάλυψε ότι τα χαμηλά επίπεδα Ωμέγα-3 στην αρχή της εγκυμοσύνης αυξάνουν τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού, ενώ η στοχευμένη λήψη συμπληρωμάτων των λιπαρών οξέων μπορεί να μειώσει σημαντικά τα περιστατικά πολύ πρόωρης γέννησης.
Τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς ο πρόωρος τοκετός αποτελεί βασική αιτία βρεφικής θνησιμότητας και αναπτυξιακών προβλημάτων παγκοσμίως.
Τα Ωμέγα-3, και ειδικά το DHA, είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη του εγκεφάλου, του νευρικού συστήματος και της όρασης του εμβρύου, αλλά και για την υγεία της μητέρας.
Οι άνθρωποι προσλαμβάνουν κυρίως τα απαραίτητα μακράς αλύσου Ωμέγα-3 από τα ψάρια και τα θαλασσινά, τα οποία με τη σειρά τους τα αποκτούν από τα φύκια.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρωτοβουλία της Νότιας Αυστραλίας ξεπερνά μια απλή ιατρική εξέταση.
Σηματοδοτεί μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη διατροφή, τα θαλασσινά και την προληπτική ιατρική.
Για πολλές οικογένειες μεσογειακών χωρών, συμπεριλαμβανομένης φυσικά και της Ελλάδας, τα θαλασσινά δεν αποτελούσαν ποτέ πολυτέλεια, αλλά βασικό στοιχείο της καθημερινής διατροφής και της υγείας των επόμενων γενεών.
Με αυτόν τον τρόπο, το έργο της καθηγήτριας Μακρίδη συνδέει τη σύγχρονη ιατρική με μια διατροφική γνώση που οι μεσογειακοί λαοί κατείχαν εμπειρικά εδώ και αιώνες: ότι η διατροφή στην αρχή της ζωής είναι καθοριστική.
ΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ ΩΣ ΠΗΓΗ ΔΥΝΑΜΗΣ ΖΩΗΣ
Για πολλά χρόνια στην Αυστραλία, τα θαλασσινά αντιμετωπίζονταν συχνά ως προϊόν τρόπου ζωής, ή απλώς ως μία ακόμη πηγή πρωτεΐνης.
Όμως, σε παγκόσμιο επίπεδο, όλο και περισσότερες χώρες αναγνωρίζουν πλέον τα υδρόβια τρόφιμα ως στρατηγικά στοιχεία υγείας και διατροφής.
Η αντίφαση είναι εμφανής: η Αυστραλία είναι μια χώρα που περιβάλλεται από θάλασσα και διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες στον Κόσμο, με σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης της υδατοκαλλιέργειας.
Παρ’ όλα αυτά, συνεχίζει να εισάγει μεγάλες ποσότητες Ωμέγα-3, πρώτες ύλες για ζωοτροφές και θαλασσινά, παρά το γεγονός ότι διαθέτει σημαντικούς ανεκμετάλλευτους εγχώριους υδάτινους πόρους.
Την ίδια στιγμή, οι κυβερνήσεις συνεχίζουν να επενδύουν στην ερασιτεχνική αλιεία και σε βραχυπρόθεσμες πολιτικές συζητήσεις, δίνοντας συγκριτικά λιγότερη προσοχή στις μακροπρόθεσμες διατροφικές ευκαιρίες που μπορούν να προσφέρουν τα θαλασσινά στις επόμενες γενιές.
Όπως δείχνει πλέον το έργο της καθηγήτριας Μακρίδη, η διατροφή που βασίζεται στα θαλασσινά δεν αφορά απλώς το καθημερινό γεύμα, αλλά επηρεάζει την υγεία των παιδιών πριν ακόμη γεννηθούν.
ΙΔΡΥΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΝΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΩΜΕΓΑ-3
Ενδείξεις ότι η Αυστραλία αρχίζει να αναπροσαρμόζει την προσέγγισή της έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται.
Πρόσφατα, η νεοσύστατη φαρμακευτική μονάδα επεξεργασίας Ωμέγα-3 Australian Omega-3 (AO3) υποδέχθηκε στις εγκαταστάσεις της στο δυτικό Σίδνεϊ τον πρωθυπουργό της Νέας Νότιας Ουαλίας Chris Minns, την υπουργό Βιομηχανίας Courtney Houssos και τον βουλευτή Stephen Bali.
Μεταξύ των βασικών επενδυτών της επιχείρησης συγκαταλέγεται ο Peter Manettas, μέλος γνωστής οικογένειας της βιομηχανίας θαλασσινών του Σίδνεϊ.
Μέσα από την Manettas Seafood Market, έχει συμβάλει στην ανάδειξη της σύνδεσης ανάμεσα στην τεχνολογία και τον κλάδο των θαλασσινών, καθώς και στη διαμόρφωση της μελλοντικής του πορείας.
Η εταιρεία ανέφερε ότι «τα αυστραλιανά έλαια Ωμέγα-3, που συλλέγονται από αυστραλιανά προϊόντα και παράγονται στην Αυστραλία, χρησιμοποιούνται από τις αυστραλιανές υγειονομικές αρχές για τη βελτίωση της υγείας και της ευημερίας των εγκύων μητέρων στην Αυστραλία και των μωρών τους».
Αυτή η δήλωση θα έπρεπε να βάλει σε σκέψη κάθε υπεύθυνο χάραξης πολιτικής:
Διότι πίσω της διαμορφώνεται το περίγραμμα ενός πολύ ευρύτερου εγχειρήματος που συνδέει τα τοπικά αλιευόμενα υδάτινα προϊόντα, την προηγμένη μεταποίηση, την παραγωγή Ωμέγα-3, τη βελτίωση των δεικτών μητρικής υγείας και την ενίσχυση της εθνικής επισιτιστικής ασφάλειας. Δεν πρόκειται για μια θεωρητική προοπτική, αλλά για μια πραγματική, αναδυόμενη βιομηχανία.
ΜΙΑ ΧΑΜΕΝΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ
Στην Αυστραλία γίνεται μεγάλη συζήτηση για το πώς θα εξαλειφθεί ο ευρωπαϊκός κυπρίνος (ή γριβάδι), ενώ διεθνώς αποτελεί ένα από τα πιο καταναλισκόμενα ψάρια.
Τίθεται έτσι το ερώτημα αν η βιοοικονομία των γλυκών υδάτων θα μπορούσε να αξιοποιήσει τη βιομάζα του κυπρίνου για την παραγωγή Ωμέγα-3, πρωτεϊνών και άλλων προϊόντων υψηλής αξίας.
Η προσέγγιση αυτή δεν αρνείται το περιβαλλοντικό πρόβλημα, αλλά προτείνει έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης: συνδυασμό περιβαλλοντικής αποκατάστασης και αξιοποίησης της βιομάζας.
Έτσι, το ερώτημα μετατοπίζεται από το «πώς θα εξαλείψουμε τον κυπρίνο» στο «πώς θα απομακρύνουμε τη βιομάζα του δημιουργώντας ταυτόχρονα περιβαλλοντική και οικονομική αξία», καθώς η απλή απομάκρυνση δεν αρκεί για την αποκατάσταση της ποιότητας των υδάτων.
ΕΝΑ ΕΥΡΥΤΕΡΟ ΟΡΑΜΑ
Η φιλοσοφία αυτή βρίσκεται πίσω από την πρόταση του Seafood Consumers Association για τη δημιουργία ενός Κέντρου Αριστείας Υδρόβιων Τροφίμων Γλυκών Υδάτων (Freshwater Aquatic Food Centre of Excellence – FAFCoE).
Η πρόταση επιδιώκει να συνδυάσει την απομάκρυνση βιομάζας από τα υδάτινα οικοσυστήματα, την αποκατάσταση οικοσυστημάτων, ευκαιρίες απασχόλησης για αυτόχθονες και περιφερειακές κοινότητες, καινοτομία στα υδάτινα τρόφιμα, περιβαλλοντική βιοασφάλεια, συστήματα κυκλικής οικονομίας και αποτελέσματα δημόσιας υγείας.
Σε όλη την Αυστραλία, αυτόχθονες επιχειρήσεις, επαγγελματίες της αλιείας και καινοτόμοι του κλάδου ήδη επαναπροσδιορίζουν τη σχέση ανάμεσα στους υδάτινους πόρους, την αποκατάσταση και τα διατροφικά συστήματα.
Ο πρωθυπουργός Anthony Albanese έχει πρόσφατα αναφερθεί στη δυνατότητα της Αυστραλίας να εξελιχθεί σε παγκόσμιο «food bowl», μια χώρα ικανή να τρέφει όχι μόνο τον πληθυσμό της αλλά και άλλες χώρες του Κόσμου.
Ωστόσο, αν η Αυστραλία θέλει πραγματικά να γίνει ηγέτης στην τροφή και τη διατροφή, τα θαλασσινά και τα υδάτινα τρόφιμα πρέπει να ενταχθούν σε αυτή τη συζήτηση.
Ένα σύγχρονο «food bowl» δεν αφορά μόνο το σιτάρι, το κρέας ή την παραδοσιακή γεωργία, αλλά και τη διατροφή με Ωμέγα-3, τις βιώσιμες υδάτινες πρωτεΐνες, την καινοτομία στην υδατοκαλλιέργεια, την προηγμένη παραγωγή τροφίμων και την πιο έξυπνη αξιοποίηση των υδάτινων πόρων.
Σε έναν κόσμο που ανησυχεί όλο και περισσότερο για τη μητρική υγεία, την ανάπτυξη των παιδιών, την επισιτιστική ασφάλεια και τα βιώσιμα συστήματα πρωτεΐνης, τα υδάτινα τρόφιμα μπορεί να αποτελέσουν ένα από τα σημαντικότερα ανεκμετάλλευτα στρατηγικά πλεονεκτήματα της Αυστραλίας.
«ΑΦΟΡΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ»
Το έργο της καθηγήτριας Maria Makrides υπενθυμίζει κάτι απλό αλλά ουσιαστικό: η διατροφή έχει σημασία. Τα θαλασσινά και τα Ωμέγα-3 έχουν σημασία. Οι σημερινές αποφάσεις των κυβερνήσεων για την αλιεία, την υδατοκαλλιέργεια και τα υδάτινα διατροφικά συστήματα μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την υγεία και την ανάπτυξη των μελλοντικών γενεών.
Η Νότια Αυστραλία έχει ήδη αναλάβει ηγετικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο.
Στον πυρήνα όλων αυτών βρίσκεται ένα απλό ζητούμενο: να δίνεται στα παιδιά το καλύτερο δυνατό ξεκίνημα στη ζωή.
Η καθηγήτρια Μακρίδη έχει δείξει τι μπορεί να επιτευχθεί όταν η επιστήμη, η διατροφή και η δημόσια πολιτική συντονίζονται με επίκεντρο την ευημερία των παιδιών. Η επόμενη πρόκληση για την Αυστραλία είναι αν μπορεί να ευθυγραμμίσει τα συστήματα αλιείας, υδατοκαλλιέργειας και γλυκών υδάτων με αυτό το ίδιο μακροπρόθεσμο όραμα.
*Ο Roy D. Palmer είναι ο διευθύνων σύμβουλος του Seafood Consumers Association, ιδρυτής του Association of International Seafood Professionals και τακτικός συνεργάτης του «Νέου Κόσμου».
The post Ομογενής επιστήμονας πρωτοπορεί στην μητρική υγεία appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.