Έντονες αντιδράσεις συνεχίζει να προκαλεί ο νόμος 5290/2026 (νόμος Κυρανάκη) για τη λειτουργία των ταξί και των μισθωμένων οχημάτων με οδηγό (ΕΙΧ), ο οποίος ψηφίστηκε τον περασμένο Μάρτιο και ολοκληρώθηκε πρόσφατα με την έκδοση των σχετικών υπουργικών αποφάσεων.
Παρά τις επισημάνσεις που είχαν προηγηθεί από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) και την Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής, αλλά και τον κλάδο των ταξί, εκπρόσωποι των μεταφορέων υποστηρίζουν ότι το νέο πλαίσιο όχι μόνο δεν αντιμετωπίζει χρόνιες στρεβλώσεις της αγοράς, αλλά εισάγει επιπλέον περιορισμούς.
Ήδη, έχουν κατατεθεί οι πρώτες προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), ενώ η δημόσια συζήτηση επεκτείνεται και στις πιθανές επιπτώσεις που μπορεί να έχει το ισχύον καθεστώς στην ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας και στις προοπτικές ανάπτυξης του κλάδου των μεταφορών.
Δύο διαφορετικά καθεστώτα
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο διαχωρίζει τη χώρα σε δύο γεωγραφικές ζώνες: αφενός τα νησιά και αφετέρου την ηπειρωτική Ελλάδα, την Κρήτη και την Εύβοια. Για τις υπηρεσίες ΕΙΧ με οδηγό διατηρείται η υποχρεωτική προκράτηση διαδρομής, ενώ προβλέπονται και νέοι περιορισμοί, όπως η αδυναμία ανάληψης νέας μίσθωσης σε περίπτωση ακύρωσης ήδη προγραμματισμένης διαδρομής.
Παράλληλα, προβλέπονται ελάχιστες διάρκειες μίσθωσης και ελάχιστα μισθώματα, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με την εποχή και τη γεωγραφική περιοχή. Ειδικά για την ηπειρωτική χώρα, την Κρήτη και την Εύβοια, η ελάχιστη διάρκεια μίσθωσης κατά τη θερινή περίοδο ορίζεται στις δύο ώρες, με ελάχιστο μίσθωμα τα 82 ευρώ, ενώ στα νησιά οι αντίστοιχες προβλέψεις είναι ηπιότερες.
Οι προσφυγές στο ΣτΕ
Το Σωματείο Επαγγελματιών Επιβατικών Οχημάτων με Οδηγό (ΣΕΕΟΟ) έχει καταθέσει αγωγές για θετική και αποθετική ζημία, καθώς και αίτηση αναστολής και αίτηση ακύρωσης των σχετικών διατάξεων ενώπιον του ΣτΕ.
Κεντρικό σημείο της προσφυγής αποτελεί ο υποχρεωτικός χρόνος προκράτησης των 30 λεπτών. Σύμφωνα με το σωματείο και νομικές πηγές, το Ανώτατο Δικαστήριο έχει ήδη ακυρώσει αντίστοιχες ρυθμίσεις το 2024 και το 2025, κρίνοντας ότι δεν πληρούσαν την αρχή της αναλογικότητας. Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι η μείωση του χρόνου προκράτησης δεν μεταβάλλει ουσιαστικά το νομικό ζήτημα που είχε αναδειχθεί στις προηγούμενες αποφάσεις.
Παράλληλα, προσφυγή έχει καταθέσει και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. με Οδηγό (ΠΟΕΕΜΟ), εστιάζοντας κυρίως στην ένταξη της Κρήτης στο καθεστώς της ηπειρωτικής χώρας.
Η περίπτωση της Κρήτης
Η ΠΟΕΕΜΟ υποστηρίζει ότι η Κρήτη διαθέτει χαρακτηριστικά αντίστοιχα με εκείνα άλλων μεγάλων τουριστικών νησιών και ότι η εφαρμογή αυστηρότερων κανόνων σε σχέση με προορισμούς όπως η Ρόδος, η Μύκονος, η Σαντορίνη και η Κέρκυρα, δημιουργεί ανισότητες στην αγορά.
Ως παράδειγμα αναφέρεται μια σύντομη μεταφορά από το αεροδρόμιο Ηρακλείου προς το κέντρο της πόλης. Ενώ η ίδια διαδρομή μπορεί να πραγματοποιηθεί με ταξί βάσει ταξιμέτρου, για τα ΕΙΧ απαιτείται προκράτηση 30 λεπτών, ελάχιστο μίσθωμα 82 ευρώ και δέσμευση του οχήματος για τουλάχιστον δύο ώρες κατά τη θερινή περίοδο ή τρεις ώρες κατά τη χειμερινή. Σε περίπτωση ακύρωσης της κράτησης, το όχημα δεν μπορεί να αναλάβει άλλη μίσθωση πριν από τη συμπλήρωση της ελάχιστης διάρκειας.
Οι εκπρόσωποι του κλάδου επισημαίνουν επίσης ότι η Κρήτη εμφανίζει χαμηλή αναλογία ταξί ανά επιβάτη σε σχέση με άλλες περιοχές της χώρας, επικαλούμενοι σχετική μελέτη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Σύγκριση με την Ευρώπη
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται φορείς της αγοράς, η Ελλάδα εξακολουθεί να εφαρμόζει ένα από τα πιο περιοριστικά πλαίσια λειτουργίας για τα μισθωμένα οχήματα με οδηγό στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μεταξύ των περιορισμών που εξακολουθούν να ισχύουν περιλαμβάνονται οι ελάχιστες διάρκειες μίσθωσης, ο υποχρεωτικός χρόνος προκράτησης, η καταχώριση συμβάσεων σε μητρώο πριν από κάθε διαδρομή, οι ελάχιστες τιμές μίσθωσης και η απαγόρευση δυναμικής τιμολόγησης.
Από την άλλη πλευρά, η φιλοσοφία των συγκεκριμένων ρυθμίσεων βασίζεται διαχρονικά στην ανάγκη διακριτού διαχωρισμού των υπηρεσιών ταξί από τις υπηρεσίες μίσθωσης οχημάτων με οδηγό, καθώς και στη διατήρηση ισορροπιών στην αγορά μεταφορών.
Η οικονομική διάσταση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα συμπεράσματα πρόσφατης μελέτης του ΙΟΒΕ, η οποία συγκρίνει την ελληνική αγορά με εκείνη της Πορτογαλίας. Η πορτογαλική μεταρρύθμιση του 2018 απλοποίησε σημαντικά το πλαίσιο λειτουργίας των υπηρεσιών μίσθωσης οχημάτων με οδηγό, με αποτέλεσμα την ταχεία ανάπτυξη του κλάδου τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με τη μελέτη, το 2023 ο κύκλος εργασιών του κλάδου των ταξί στην Πορτογαλία ήταν κατά περίπου 40% υψηλότερος από τον αντίστοιχο ελληνικό, ενώ η απασχόληση ακολούθησε ανοδική πορεία, σε αντίθεση με την Ελλάδα. Επιπλέον, το 2024 οι οδηγοί που δραστηριοποιούνταν μέσω ψηφιακών πλατφορμών στην Πορτογαλία ήταν πολλαπλάσιοι σε σχέση με την Ελλάδα, ενώ ο στόλος των ταξί εμφανίζεται σημαντικά νεότερος.
Το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι η σταδιακή ευθυγράμμιση του ελληνικού πλαισίου με πρακτικές που εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσε να αυξήσει τον κύκλο εργασιών του κλάδου κατά περίπου 284 εκατ. ευρώ, να δημιουργήσει 2.900 επιπλέον θέσεις εργασίας οδηγών και να οδηγήσει σε συνολική ενίσχυση του ΑΕΠ κατά περίπου 318 εκατ. ευρώ σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα. Ο συνολικός οικονομικός αντίκτυπος εκτιμάται ότι θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 1,1 δισ. ευρώ, με περίπου 6.000 επιπλέον θέσεις εργασίας.
Επί ποδός πολέμου και ο κλάδος των Ταξί
Από την πλευρά τους οι ιδιοκτήτες των ταξί ετοιμάζονται να κλιμακώσουν τη σύγκρουση. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ταξί (ΠΟΕΙΑΤΑ), αποφάσισε ήδη να κινηθεί ταυτόχρονα σε πολιτικό και νομικό επίπεδο, ζητώντας άμεση συνάντηση με τη νέα πολιτική ηγεσία του υπουργείου Μεταφορών, προκειμένου να θέσει όλα τα ανοιχτά ζητήματα του νόμου 5290. Παράλληλα θα στηρίξει νομικά την υπόθεση που έχει ήδη ανοίξει στο ΣτΕ σχετικά με τις υπουργικές αποφάσεις για τα ΕΙΧ. Επίσης, προγραμματίζει κύκλο επαφών με τους αρχηγούς όλων των πολιτικών κομμάτων, προκειμένου να αναδείξει τις θέσεις του κλάδου.
Σκληρή «απάντηση» ετοιμάζει και το Συνδικάτο Αυτοκινητιστών Ταξί Αττικής (ΣΑΤΑ), που προσανατολίζεται σε δική του προσφυγή στο ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο. Στο στόχαστρο του ΣΑΤΑ βρίσκονται τρεις βασικές ρυθμίσεις:
* Η απαίτηση προσκόμισης ποινικού μητρώου δικαστικής χρήσης για την έκδοση και ανανέωση της ειδικής άδειας ταξί,
* Η πρόβλεψη για προκράτηση μόλις 30 λεπτών – που κατά την άποψη των αυτοκινητιστών ταξί δεν επαρκεί για να αποτρέψει την υποκλοπή μεταφορικού έργου.
* Οι διατάξεις που αφορούν την υποχρεωτική μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση.
Παράλληλα το ΣΑΤΑ, που βρισκόταν σε διαρκή πόλεμο με τον πρώην αναπληρωτή υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Κ. Κυρανάκη, έχει επίσης ζητήσει συνάντηση με τον νέο αναπληρωτή υπουργό Μεταφορών, Γιώργο Κώτσηρα.
Δεδομένου ότι προσφυγές των εκπροσώπων των ΕΙΧ και των ταξί εκκρεμούν ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, η τελική κρίση για τη νομιμότητα των νέων ρυθμίσεων αναμένεται να επηρεάσει όχι μόνο το μέλλον του κλάδου, αλλά και τη συνολική συζήτηση για το μοντέλο των αστικών μεταφορών που θα ακολουθήσει η χώρα τα επόμενα χρόνια.