Η πρόσφατη ολοκλήρωση της διμερούς αεροπορικής συνεκπαίδευσης μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου αναδεικνύει, αν μη τι άλλο, ενδείξεις μιας επαναπροσέγγισης των δύο πλευρών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η άσκηση αυτή, διάρκειας δύο εβδομάδων, διεξήχθη σε αιγυπτιακό έδαφος και ολοκληρώθηκε στις 17 Ιουνίου. Σηματοδοτεί την πλήρη μετάβαση των σχέσεων των δύο χωρών από την παρατεταμένη παγωμένη περίοδο του 2013 στην εποχή μιας πιο ενεργού στρατιωτικής διπλωματίας.
Η πορεία εξομάλυνσης των σχέσεων ξεκίνησε επίσημα το 2023 με την πλήρη αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων. Η δυναμική αυτή εδραιώθηκε το 2024 μέσω της ανταλλαγής επίσημων επισκέψεων μεταξύ του τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του αιγύπτιου ομολόγου του Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι. Η πολιτική αυτή επαναπροσέγγιση εκτιμάται πως ενδέχεται να αναθερμάνει και μια κάποια αμυντική συνεργασία. Το πρώτο ισχυρό δείγμα γραφής δόθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025 με τη ναυτική άσκηση «Θάλασσα Φιλίας», η οποία επανήλθε στο προσκήνιο ύστερα από 13 χρόνια αδράνειας.
Η άσκηση στο Ικόνιο
Γενικότερα η κινητικότητα των τελευταίων ημερών αποδεικνύει τη σοβαρότητα που αποδίδει η Αγκυρα σε αυτή τη συμμαχία. Στις 15 Ιουνίου η τουρκική στρατιωτική ηγεσία υποδέχθηκε επίσημα τον στρατιωτικό ακόλουθο της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου. Παράλληλα, η στρατιωτική συνεργασία αποκτά και πολυμερή χαρακτήρα. Από τις 22 Ιουνίου έως τις 3 Ιουλίου, η τουρκική αεροπορία θα φιλοξενήσει στο Ικόνιο την τριμερή αεροπορική άσκηση «Trilateral Eagle Exercise», με τη συμμετοχή της Τουρκίας, του Αζερμπαϊτζάν και της Αιγύπτου. Η εξέλιξη αυτή διευρύνει το γεωγραφικό και στρατηγικό αποτύπωμα του άξονα Αγκυρας – Καΐρου, συνδέοντας την Ανατολική Μεσόγειο με την περιοχή της Κασπίας.
Για την ελληνική εξωτερική πολιτική, πρόκειται για εξέλιξη που απαιτεί ψυχραιμία και συνεχή αξιολόγηση. Πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη ότι, πέρα από τη συγκυριακή ένταση της προηγούμενης δεκαετίας, οι σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και της Αιγύπτου είναι παραδοσιακά στενές, με βαθείς ιστορικούς, οικονομικούς και πολιτιστικούς δεσμούς που εκτείνονται σε βάθος αιώνων. Η Αίγυπτος αποτελεί διαχρονικά χώρα – κλειδί για τον περιφερειακό συσχετισμό ισχύος, καθώς και στρατηγικό εταίρο της Ελλάδας, με αποκορύφωμα τη μερική οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ των δύο κρατών.
Σε διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο, από την Αθήνα οι νέες κινήσεις στον άξονα Αγκυρας – Καΐρου παρακολουθούνται με ιδιαίτερη προσοχή, επιδιώκοντας να καταγραφεί το βάθος της τουρκοαιγυπτιακής επαναπροσέγγισης. Αν και το Κάιρο διαμηνύει σε όλους τους τόνους ότι οι περιφερειακές του συμμαχίες δεν στρέφονται εναντίον τρίτων χωρών, η σταδιακή στρατιωτική επαναπροσέγγιση της Αιγύπτου με την Τουρκία δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η Αθήνα σίγουρα θα ενισχύσει περαιτέρω τους δικούς της ισχυρούς δεσμούς με το Κάιρο, διασφαλίζοντας ότι οι παραδοσιακές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο δεν θα ανατραπούν εις βάρος των ελληνικών συμφερόντων.
Είναι προφανές ότι η Αθήνα δεν θα ήθελε κάποια αιφνιδιαστική εξέλιξη που θα ανέτρεπε τις συμμαχίες που έχουν διαμορφωθεί στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν είναι τυχαίο ότι στις 11 Ιουνίου ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης συνομίλησε τηλεφωνικά με τον αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελάτι. Οι δύο υπουργοί στάθηκαν ιδιαίτερα στο εξαιρετικό επίπεδο της στρατηγικής εταιρικής σχέσης Ελλάδας – Αιγύπτου, αντάλλαξαν απόψεις για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και συζήτησαν την επέκταση της οικονομικής, εμπορικής και επενδυτικής συνεργασίας.
Παράλληλα, στις αρχές Ιουνίου ξεκίνησαν διπλωματικές επαφές στο Κάιρο για την υλοποίηση της διμερούς συμφωνίας για τους 5.000 αιγύπτιους εποχικούς εργάτες γης, ενώ προχωρούν με γοργούς ρυθμούς οι μελέτες για το μεγάλο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Αιγύπτου.