Κλίμα πανικού επικρατεί στους ασφαλισμένους οι οποίοι σπεύδουν μαζικά να συνταξιοδοτηθούν φοβούμενοι ενδεχόμενη αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης λόγω Δημογραφικού. Πάντως η κυβέρνηση σπεύδει να καθησυχάσει τους ασφαλισμένους. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση της υφυπουργού Εργασίας Αννας Ευθυμίου: «Δεν αυξάνονται τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης για το 2027. Η επόμενη περίοδος εξέτασης είναι το 2030» είπε η υφυπουργός.
Την ίδια ώρα η φυγή στη σύνταξη είναι εντυπωσιακή. Ηδη αγγίζουν τις 75.000 (74.838) οι αιτήσεις συνταξιοδότησης στο πρώτο τετράμηνο του 2026 και όπως όλα δείχνουν στη φετινή χρονιά θα καταγραφεί ιστορικό ρεκόρ συνταξιοδοτήσεων. Μάλιστα οι 7 στις 10 νέες αιτήσεις υποβάλλονται από γυναίκες. Χιλιάδες εργαζόμενοι σχεδιάζουν να υποβάλουν αίτηση συνταξιοδότησης, με τα όρια ηλικίας να κυμαίνονται μεταξύ 58,5 και 61,6 ετών, εφόσον είχαν προνοήσει να κατοχυρώσουν δικαίωμα πριν από το 2018.
Σε πολλές περιπτώσεις, η πρόωρη έξοδος δεν συνοδεύεται από τη συνήθη «καμπάνα» της μειωμένης σύνταξης, επιτρέποντας στους δικαιούχους να λάβουν το πλήρες ποσό χωρίς το πέναλτι του 30% στην εθνική σύνταξη.
Επισημαίνεται ότι η σταδιακή αύξηση σε βάθος χρόνου στα γενικά όρια συνταξιοδότησης από το 2030 θεωρείται σχεδόν σίγουρη. Το μοντέλο που φαίνεται πιθανό για την Ελλάδα, όπως αναφέρει ο ΟΟΣΑ, είναι η αναλογία 1 προς 1, δηλαδή για κάθε 1 έτος που θα αυξάνεται το προσδόκιμο, θα αυξάνονται κατά 1 έτος και τα όρια ηλικίας. Με το 1 προς 2/3 τα όρια ηλικίας θα αυξηθούν κατά 8 μήνες για κάθε 12 μήνες αύξησης στο προσδόκιμο ζωής και με 1/3 η αύξηση των ορίων θα είναι ηπιότερη, με 4 μήνες για κάθε 1 έτος που θα αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής.
Πηγές του υπουργείου Εργασίας αναφέρουν ότι δεν προβλέπεται άμεση αύξηση, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε μεγάλες αυξήσεις ορίων σε προηγούμενες περιόδους.
Από 62 στα 67
Ειδικότερα:
- Από 1/1/2013 τα όρια αυξήθηκαν στα 62 και 67 έτη.
- Με τον Νόμο 4336/2015 αυξήθηκαν και όλα τα ενδιάμεσα όρια ηλικίας.
Παράλληλα, ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι οι αλλαγές μετά το 2029 θα εξαρτηθούν από τρεις δημογραφικούς δείκτες:
- Δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων άνω των 65 προς τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό: εκτιμάται ότι κινείται προς το 60% από 39% σήμερα.
- Δείκτης γήρανσης: για κάθε 170 ηλικιωμένους αντιστοιχούν 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας.
- Δείκτης γονιμότητας: από 1,3 παιδιά το 2018 αυξήθηκε οριακά σε 1,5 το 2022, παραμένοντας χαμηλότερος από το 2,1.
Επισημαίνεται ότι σήμερα το ισχύον ασφαλιστικό σύστημα προβλέπει δύο βασικές οδούς εξόδου. Η πρώτη αφορά τη συνταξιοδότηση στα 62 έτη με τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης και η δεύτερη στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης. Τα όρια αυτά παραμένουν αμετάβλητα από τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις της προηγούμενης δεκαετίας. Ωστόσο, η νομοθεσία προβλέπει ότι ανά τριετία εξετάζεται η εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής και αξιολογείται αν απαιτούνται νέες προσαρμογές.
Οι μελέτες
Οι τελευταίες αναλογιστικές μελέτες δείχνουν ότι μέχρι το 2030 τα σημερινά όρια ηλικίας ενδέχεται να αυξηθούν κατά περίπου ενάμισι έτος.
Αν και δεν υπάρχει ακόμη κυβερνητική απόφαση για το πότε και πώς θα εφαρμοστεί μια τέτοια αλλαγή, το ενδεχόμενο σταδιακών αυξήσεων θεωρείται ιδιαίτερα πιθανό. Ενα από τα σενάρια που εξετάζονται προβλέπει κλιμακωτή προσαρμογή των ορίων ηλικίας, όπως είχε συμβεί την περίοδο 2015-2021, όταν οι ασφαλισμένοι έβλεπαν κάθε χρόνο νέα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης.
Η πραγματική ανησυχία όμως αφορά το τι θα συμβεί μετά το 2030. Οι δημογραφικοί δείκτες που παρακολουθούν οι ειδικοί δείχνουν ότι οι πιέσεις στο ασφαλιστικό σύστημα θα ενταθούν σημαντικά.
Ο δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων προς τον ενεργό πληθυσμό εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει το 60%, από περίπου 39% σήμερα. Παράλληλα, για κάθε 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας θα αντιστοιχούν περίπου 170 ηλικιωμένοι, ενώ ο δείκτης γονιμότητας εξακολουθεί να κινείται πολύ χαμηλότερα από το επίπεδο αναπλήρωσης του πληθυσμού. Ανησυχητική είναι και η εικόνα του φυσικού ισοζυγίου πληθυσμού. Η διαφορά γεννήσεων και θανάτων ήταν αρνητική κατά 33.856 άτομα το 2018 και εκτινάχθηκε στα 64.706 άτομα το 2022. Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι οι μελλοντικές γενιές εργαζομένων που θα χρηματοδοτούν τις συντάξεις θα είναι αριθμητικά μικρότερες, γεγονός που αυξάνει την πίεση για αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα.
Την ίδια κατεύθυνση δείχνουν και οι προβλέψεις του ΟΟΣΑ. Σύμφωνα με την έκθεση «Pensions at a Glance 2025», η ηλικία συνταξιοδότησης για όσους σήμερα αποχωρούν στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης μπορεί να φθάσει στα 66 έτη έως το 2050. Η ίδια έκθεση εκτιμά ότι οι νέοι που εισήλθαν στην αγορά εργασίας το 2024 θα χρειαστεί να εργαστούν περισσότερα χρόνια από όσα απαιτούνται σήμερα, φθάνοντας ακόμη και τα 44 έτη ασφάλισης για πλήρη σύνταξη.