Η λειτουργία της Σχολής της Χάλκης ως μεταπτυχιακού τμήματος φαίνεται προσώρας ότι είναι το «κλειδί» για την επαναλειτουργία της. Σύμφωνα με εκκλησιαστικές πηγές, στην προχθεσινή συνάντηση του τούρκου προέδρου με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έδειξε ότι «διατηρεί ζώσα την πολιτική βούληση για να εξευρεθεί λύση για την επαναλειτουργία της Σχολής». Ενδεικτικό της κατεύθυνσης επαναλειτουργίας της ως μεταπτυχιακού τμήματος είναι και το γεγονός ότι στη συνάντηση δεν παρίστατο ο υπουργός Παιδείας, αλλά ο πρόεδρος του Ανώτατου Συμβουλίου Εκπαιδεύσεως Ερόλ Οζβάρ, που είναι και καθ’ ύλην αρμόδιος.
Από την πατριαρχική Αυλή εκπέμπεται ένα σήμα συγκρατημένης αισιοδοξίας ενώ πανεπιστημιακές πηγές εκτιμούν ότι το ορόσημο για την επαναλειτουργία το φθινόπωρο είναι μάλλον πολύ κοντά και θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος.
Ο προσανατολισμός της επαναλειτουργίας της Χάλκης ως μεταπτυχιακού τμήματος εξυπηρετεί αμφότερες τις πλευρές: Το Φανάρι αποφεύγει τον σκόπελο της αναζήτησης τουρκικού πανεπιστημίου υπό το οποίο θα λειτουργούσε εάν ήθελε να είναι πανεπιστημιακή σχολή και θα αναζητήσει απλή συνεργασία, ενώ η επαναλειτουργία ως μεταπτυχιακό τμήμα («ιεροδιδασκαλείο») εμπίπτει σε χαμηλότερα επίπεδα γραφειοκρατίας της διοικητικής μηχανής. Και το πιο σημαντικό είναι ότι ως μεταπτυχιακό τμήμα θα είχε περισσότερα περιθώρια αυτονομίας στη διδασκαλία λόγω της χρήσης του Διαδικτύου και της ψηφιοποίησης των αρχείων, ενώ θα μπορούσε να εξεταστεί, υπό προϋποθέσεις, και μια ενδεχόμενη συνεργασία με ελληνικό πανεπιστημιακό ίδρυμα, το οποίο θα επιθυμούσε να παράσχει μεταπτυχιακό τίτλο με τη σφραγίδα της Χάλκης σε συγκεκριμένο θεολογικό πεδίο. Ως μεταπτυχιακό τμήμα, περιορίζονται και τα έξοδα λειτουργίας καθώς δεν θα υποχρεούται στην καταβολή υψηλής εγγυητικής επιστολής.
Το τρίγωνο Ουάσιγκτον, Αγκυρας και Φαναρίου
Δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητο το γεγονός ότι η πρωτοβουλία Ερντογάν για συνομιλίες με τον Βαρθολομαίο γίνεται λίγες ημέρες πριν πάει στην Αγκυρα για τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έδειξε προσωπικό ενδιαφέρον για τη Χάλκη στην τελευταία συνάντησή του με τον Οικουμενικό Πατριάρχη στον Λευκό Οίκο.
Καταλυτικός στην εξέλιξη αυτή φαίνεται πως υπήρξε και ο αμερικανός πρεσβευτής στην Τουρκία Τόμας Μπάρακ, ο οποίος επισκέφθηκε τον Βαρθολομαίο στο Φανάρι μετά τη συνάντηση Βαρθολομαίου – Τραμπ και έχει όλο αυτό το διάστημα στενή συνεργασία με τον γέροντα Μητροπολίτη Χαλκηδόνος Εμμανουήλ. Ενα άλλο πρόσωπο που παίζει καθοριστικό ρόλο είναι και ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος, ο οποίος έχει υπάρξει και ηγούμενος της Μονής Αγίας Τριάδος Χάλκης.
Πάντως, διπλωματικές πηγές στην Αθήνα χαιρετίζουν την εξέλιξη, η οποία, όπως επισημάνθηκε, δεν απομειώνει ελληνικό διπλωματικό κεφάλαιο, καθώς το ζήτημα δεν εκλαμβάνεται ως διακρατικό και έτσι δεν δίνει λαβές σε αντιπατριαρχικούς και αντικυβερνητικούς κύκλους να μιλήσουν για «παζάρια» και «ελληνικές υποχωρήσεις».