Ο Πρόεδρος του ΚΟΑΓ στη Cyprus Times λίγο πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του – Το στεγαστικό, οι προκλήσεις της αγοράς, τα μεγάλα έργα προσιτής κατοικίας και οι λύσεις που απαιτούνται για να γίνει ξανά η στέγη προσιτή
Είναι μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Κύπρος. Το κόστος αγοράς και ενοικίασης κατοικίας αυξάνεται διαρκώς. Ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν αξιοπρεπή στέγη. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Κυπριακός Οργανισμός Αναπτύξεως Γης καλείται να διαδραματίσει έναν πιο ουσιαστικό και διευρυμένο ρόλο στην εφαρμογή της κρατικής στεγαστικής πολιτικής.
Λίγο πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του στην Προεδρία του ΚΟΑΓ, ο Θησέας Ιωάννου προβαίνει σε απολογισμό και μιλά στη Cyprus Times για τις μεγάλες προκλήσεις, την πρόοδο των σημαντικότερων έργων του ΚΟΑΓ και εξηγεί γιατί η αντιμετώπιση του στεγαστικού απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, συνέπεια και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Κύριε Ιωάννου, οι ολοένα αυξανόμενες πιέσεις στην αγορά ακινήτων καθιστούν σήμερα την εξασφάλιση στέγης εγχείρημα εξαιρετικά δύσκολο. Μιλήστε μας για τον ρόλο του ΚΟΑΓ σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον.
Ο ΚΟΑΓ έχει σήμερα έναν ιδιαίτερα σημαντικό και ουσιαστικά αναβαθμισμένο ρόλο, καθώς η πρόσβαση σε αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή στέγη έχει καταστεί εξαιρετικά δύσκολη για ολοένα και μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας, ακόμη και για νοικοκυριά που μέχρι πρόσφατα δεν αντιμετώπιζαν στεγαστικές δυσκολίες. Τα τελευταία χρόνια ο Οργανισμός έχει εξελιχθεί σημαντικά. Από ένας οργανισμός που δραστηριοποιείτο κυρίως στην ανάπτυξη κατοικιών και οικοπέδων, έχει μετατραπεί στον εκτελεστικό βραχίονα της στεγαστικής πολιτικής του κράτους, αναλαμβάνοντας την υλοποίηση των βασικών κυβερνητικών παρεμβάσεων στον τομέα της προσιτής στέγασης. Σήμερα προσφέρουμε ένα ολοκληρωμένο φάσμα στεγαστικών επιλογών, ώστε να μπορούμε να ανταποκριθούμε στις διαφορετικές ανάγκες των πολιτών.
Αναπτύσσουμε κατοικίες προσιτής αγοράς, υλοποιούμε για πρώτη φορά σε μεγάλη κλίμακα το πρόγραμμα προσιτού ενοικίου, διαθέτουμε οικιστικά οικόπεδα σε δικαιούχους και εφαρμόζουμε το Ειδικό Στεγαστικό Κίνητρο Παραγωγής Προσιτής Κατοικίας, μέσω του οποίου κινητοποιούμε και τον ιδιωτικό τομέα για την παραγωγή νέων μονάδων προσιτής στέγης. Ο ρόλος μας είναι συμπληρωματικός προς την αγορά. Παρεμβαίνουμε εκεί όπου οι συνθήκες της αγοράς δεν επιτρέπουν σε νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος να αποκτήσουν ή να ενοικιάσουν κατοικία με βιώσιμους όρους. Στόχος μας δεν είναι απλώς η κατασκευή κατοικιών, αλλά η δημιουργία πραγματικών, μόνιμων και ποιοτικών επιλογών στέγασης για τους πολίτες.
Ποιες οι μεγαλύτερες δυσκολίες που βρίσκει στο δρόμο του ο Οργανισμός και πως αντιμετωπίζονται;
Οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο ΚΟΑΓ είναι, πρωτίστως, το αυξημένο κόστος κατασκευής, η σημαντική αύξηση της αξίας της γης, οι χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης και, γενικότερα, οι έντονες πιέσεις που επικρατούν στην αγορά ακινήτων. Όλα αυτά δυσχεραίνουν την παραγωγή πραγματικά προσιτής στέγης και απαιτούν συνεχή προσαρμογή του τρόπου με τον οποίο σχεδιάζουμε και υλοποιούμε τα έργα μας.
Αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις αυτές αξιοποιώντας στο έπακρο όλα τα διαθέσιμα εργαλεία. Χρησιμοποιούμε έξυπνα τη γη, επιτυγχάνουμε οικονομίες κλίμακας μέσω μεγαλύτερων αναπτύξεων, εφαρμόζουμε τυποποιημένες κατασκευαστικές λύσεις και επενδύουμε στον ορθολογικό σχεδιασμό, ώστε να συγκρατούμε το κόστος χωρίς καμία έκπτωση στην ποιότητα. Παράλληλα, με τη στήριξη του Υπουργείου Εσωτερικών, έχει ενισχυθεί σημαντικά ο συντονισμός με τις αδειοδοτούσες αρχές και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, με στόχο την επιτάχυνση της εξέτασης των αιτήσεων και της ωρίμανσης των έργων. Σήμερα, ο χρόνος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία κάθε στεγαστικής πολιτικής και η ταχύτερη αδειοδότηση μεταφράζεται άμεσα σε περισσότερες κατοικίες για τους πολίτες.
Εξίσου σημαντική είναι και η διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας του Οργανισμού. Η απόφαση της Κυβέρνησης να αποδίδεται στον ΚΟΑΓ το χρηματικό αντιστάθμισμα που προκύπτει από την αξιοποίηση των πολεοδομικών κινήτρων δημιούργησε μια νέα, σταθερή και επαναλαμβανόμενη πηγή χρηματοδότησης. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει ουσιαστικά την οικονομική αυτοτέλεια του Οργανισμού και μας επιτρέπει να σχεδιάζουμε και να υλοποιούμε ολοένα περισσότερες αναπτύξεις προσιτής στέγης με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Τέλος, φροντίζουμε ώστε τα οφέλη να κατευθύνονται σε όσους πραγματικά τα έχουν ανάγκη, μέσα από αντικειμενικά και διαφανή εισοδηματικά κριτήρια. Η προσιτή στέγη δεν μπορεί να είναι μια στατική έννοια· απαιτεί συνεχή αξιολόγηση των δεδομένων της αγοράς και ευελιξία στην προσαρμογή των πολιτικών μας, ώστε να παραμένει ουσιαστικά προσιτή για τους πολίτες.
Πως επιτυγχάνεται σήμερα η χρηματοδότηση του ΚΟΑΓ;
Η χρηματοδότηση του ΚΟΑΓ επιτυγχάνεται σήμερα μέσα από συνδυασμό πηγών. Υπάρχει κρατική στήριξη για μεγάλα έργα, όπως τα έργα προσιτού ενοικίου, αξιοποιούνται ίδια έσοδα του Οργανισμού, ενώ σημαντικό εργαλείο αποτελούν και τα έσοδα που προκύπτουν από τα πολεοδομικά κίνητρα και τις σχετικές εισφορές. Το ζητούμενο είναι να διαμορφωθεί ένα σταθερό και βιώσιμο χρηματοδοτικό μοντέλο, ώστε ο Οργανισμός να μπορεί να σχεδιάζει σε βάθος χρόνου και όχι αποσπασματικά.
Το Σχέδιο Προσιτού Ενοικίου στη Λεμεσό αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο έργο του ΚΟΑΓ; Που βρίσκονται οι κατασκευαστικές εργασίες;
Το έργο του Προσιτού Ενοικίου στη Λεμεσό είναι πράγματι ένα από τα μεγαλύτερα έργα που υλοποιεί σήμερα ο Κυπριακός Οργανισμός Αναπτύξεως Γης και, αναμφίβολα, ένα από τα πιο φιλόδοξα εγχειρήματα στην ιστορία του. Πρόκειται για μια ανάπτυξη ιδιαίτερα απαιτητική, τόσο από τεχνικής όσο και από οικονομικής άποψης, η οποία, ωστόσο, εξελίσσεται ομαλά και σύμφωνα με τον προγραμματισμό μας. Με την ολοκλήρωσή της, η ανάπτυξη θα αποτελείται από τέσσερις εξαώροφες πολυκατοικίες με συνολικά 138 διαμερίσματα ενός, δύο, τριών και τεσσάρων υπνοδωματίων, τα οποία θα διατεθούν με προσιτό ενοίκιο σε δικαιούχους του Σχεδίου. Οι κατασκευαστικές εργασίες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη. Στην πρώτη πολυκατοικία έχει ήδη ολοκληρωθεί ο σκελετός και έχουν αρχίσει οι εργασίες τοιχοποιίας, οι οποίες αναμένεται να ολοκληρωθούν στις αρχές του φθινοπώρου. Παράλληλα, προχωρούν οι εργασίες στις υπόλοιπες φάσεις του έργου, με στόχο την έγκαιρη ολοκλήρωση και παράδοσή του, σύμφωνα με το εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Αντιλαμβανόμαστε ότι το συγκεκριμένο έργο αποτέλεσε μεγάλο στοίχημα για εσάς, δεδομένων και των συνθηκών που επικρατούν σήμερα στην αγορά της Λεμεσού. Ουσιαστικά, τι έρχεται να προσφέρει αυτό το έργο;
Η Λεμεσός είναι ίσως η πόλη όπου το στεγαστικό πρόβλημα εμφανίζεται με τη μεγαλύτερη ένταση. Το έργο αυτό έρχεται να προσφέρει μια ουσιαστική εναλλακτική σε νοικοκυριά που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στα σημερινά επίπεδα ενοικίων της αγοράς. Δεν ισχυριζόμαστε ότι ένα έργο από μόνο του μπορεί να λύσει το στεγαστικό πρόβλημα της Λεμεσού. Είναι όμως μια πολύ σημαντική παρέμβαση, με κοινωνικό αποτύπωμα, που δείχνει και την κατεύθυνση προς την οποία πρέπει να κινηθούμε: περισσότερη οργανωμένη παραγωγή προσιτής κατοικίας.
Όσον αφορά τη διάθεση οικοπέδων σε τέσσερις επαρχίες; Που βρίσκεται η διαδικασία, ποιοι οι δικαιούχοι;
Η διάθεση οικιστικών οικοπέδων αποτελεί μία από τις βασικές δράσεις του ΚΟΑΓ για τη στήριξη της προσιτής στέγασης, καθώς δίνει τη δυνατότητα σε δικαιούχους να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι σε ιδιόκτητο οικόπεδο με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους. Αυτή την περίοδο προωθούμε τη δημιουργία οικοπέδων σε τέσσερεις Επαρχίες και συγκεκριμένα στον Ύψωνα (Επαρχία Λεμεσού), στην Κοκκινοτριμιθιά (Επαρχία Λευκωσίας), στην Τίμη (Επαρχία Πάφου) και στη Δρομολαξιά (Επαρχία Λάρνακας). Τα έργα βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια αδειοδότησης και ωρίμανσης με σκοπό να είμαστε σε θέση να μπορούμε να διαθέσουμε οικόπεδα πριν το τέλος του 2026.
Ποια άλλα έργα βρίσκονται αυτή τη στιγμή είτε σε στάδιο υλοποίησης είτε είναι έτοιμα να παραδοθούν;
Πέραν του μεγάλου έργου του Προσιτού Ενοικίου στη Λεμεσό, ο ΚΟΑΓ υλοποιεί αυτή τη στιγμή ένα ιδιαίτερα εκτεταμένο πρόγραμμα αναπτύξεων με έργα στον Άγιο Δομέτιο, την Παλλουριώτισσα, τη Λακατάμια, την Αγλαντζιά, τη Λάρνακα, την Κοκκινοτριμιθιά και τα Πολεμίδια. Παράλληλα, πέραν των 138 διαμερισμάτων προσιτού ενοικίου που ανεγείρονται στη Λεμεσό, προχωρεί και η υλοποίηση δεύτερης μεγάλης ανάπτυξης στον Στρόβολο, η οποία θα περιλαμβάνει ακόμη 54 διαμερίσματα προσιτού ενοικίου. Συνολικά, ο ΚΟΑΓ διαθέτει σήμερα ένα εκτεταμένο αναπτυξιακό πρόγραμμα με στόχο τη δημιουργία ενός μόνιμου και συνεχώς διευρυμένου στεγαστικού αποθέματος προσιτής στέγης, τόσο για αγορά όσο και για ενοικίαση.
Εσείς τι πιστεύετε ότι χρειάζεται για να επιλυθεί το στεγαστικό πρόβλημα; Υπάρχουν δραστικές λύσεις;
Το στεγαστικό δεν μπορεί να επιλυθεί με ένα μόνο μέτρο. Χρειάζεται συνδυασμός πολιτικών. Χρειάζεται αύξηση της προσφοράς προσιτής κατοικίας, ταχύτερες αδειοδοτήσεις, αξιοποίηση διαθέσιμης γης, ενίσχυση των σχεδίων προσιτού ενοικίου και καλύτερος συντονισμός όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Οι δραστικές λύσεις υπάρχουν, αλλά απαιτούν συνέπεια, διάρκεια και συνεργασία. Το στεγαστικό δεν είναι ζήτημα που λύνεται με αποσπασματικές παρεμβάσεις. Χρειάζεται μακροπρόθεσμη στρατηγική.
Κύριε Ιωάννου αυτές τις μέρες ολοκληρώνεται και η δεύτερη σας θητεία στον ΚΟΑΓ. Με ποια συναισθήματα ολοκληρώνετε εσείς αυτό το έργο και ποιο το όραμα σας για την επόμενη μέρα του Οργανισμού;
Η ολοκλήρωση μιας δεύτερης θητείας στον ΚΟΑΓ είναι ασφαλώς μια στιγμή απολογισμού. Αποχωρώ με ιδιαίτερη ικανοποίηση, γιατί μέσα από τη συλλογική προσπάθεια του Διοικητικού Συμβουλίου, της Διεύθυνσης και του προσωπικού του Οργανισμού, ο ΚΟΑΓ έχει ενισχύσει ουσιαστικά τον ρόλο του και έχει εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα υλοποίησης της στεγαστικής πολιτικής του κράτους, με έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη σχεδόν σε όλες τις επαρχίες της Κύπρου. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά όλους όσοι συνέβαλαν σε αυτή την προσπάθεια. Είμαι βέβαιος ότι ο ΚΟΑΓ θα συνεχίσει με την ίδια αποφασιστικότητα να προσφέρει ουσιαστικές λύσεις στο στεγαστικό ζήτημα, προς όφελος των πολιτών και της κοινωνίας.
Το άρθρο Θησέας Ιωάννου στη CT: Υπάρχουν λύσεις για το στεγαστικό. Χρειάζεται μακροπρόθεσμη στρατηγική εμφανίστηκε πρώτα στο Cyprus Times.