Η λαμπρή πορεία του Νίκου Σιακόλα, ο οποίος πέθανε σήμερα πλήρης ημερών – Η αρχή, τα δύσκολα χρόνια, το όραμα του και η δημιουργία μιας ολόκληρης «αυτοκρατορίας» – Ο άνθρωπος που έγινε σύμβολο της επιχειρηματικότητας στην Κύπρο
Η επιχειρηματική ιστορία της σύγχρονης Κύπρου είναι αδύνατο να γραφτεί χωρίς το όνομα του Νίκου Σιακόλα. Για περισσότερες από επτά δεκαετίες συνέδεσε τη ζωή του με το εμπόριο, τις επενδύσεις, την ανάπτυξη της οικονομίας και τη δημιουργία ενός από τους μεγαλύτερους επιχειρηματικούς οργανισμούς του τόπου, αφήνοντας πίσω του μια παρακαταθήκη που ξεπερνά τα όρια των επιχειρήσεων και αγγίζει την κοινωνία, την παιδεία και τη δημόσια ζωή.
Η αρχή
Γεννημένος την 1η Δεκεμβρίου 1927 στον Καραβά της επαρχίας Κερύνειας, μεγάλωσε σε πολύτεκνη αγροτική οικογένεια. Ο ίδιος αναφερόταν συχνά στη μητέρα του ως τον άνθρωπο που του μετέδωσε τις αξίες της εργατικότητας και της αξιοπρέπειας, ενώ καθοριστική υπήρξε και η επιρροή του παππού του, ο οποίος του επαναλάμβανε τη φράση που έμελλε -όπως εξήγησε σε συνέντευξη του πριν από χρόνια- να τον συνοδεύει σε όλη του τη ζωή: «Για πράττε, για μετάπραττε, για που την Τζύπρο λείπε».
Οι συνθήκες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου δεν του επέτρεψαν να σπουδάσει μετά την αποφοίτησή του από το Γυμνάσιο. Δεν εγκατέλειψε όμως ποτέ τη μάθηση. Παρακολούθησε ακαδημαϊκά προγράμματα στην Κύπρο και στο εξωτερικό, κυρίως στους τομείς των επιχειρήσεων, του εμπορίου και της ναυτιλίας, διατηρώντας μέχρι το τέλος της ζωής του την πεποίθηση ότι η επιμόρφωση δεν σταματά ποτέ.
Το επιχειρηματικό του ένστικτο εκδηλώθηκε από πολύ νωρίς. Όπως αφηγείτο ο ίδιος, ακόμη ως μαθητής είχε ζητήσει μικρό δάνειο για να αγοράσει ένα καροτσάκι και να αρχίσει να πουλά εμπορεύματα στους δρόμους της Λευκωσίας. Η ιδέα δεν πραγματοποιήθηκε, όμως η επιθυμία του να δημιουργήσει δεν τον εγκατέλειψε ποτέ.
Οι πρώτες επιχειρήσεις
Η πραγματική αρχή έγινε το 1953, όταν πραγματοποίησε την πρώτη του εμπορική πράξη εξάγοντας αποξηραμένα βερίκοκα στην Αγγλία. Ήταν το πρώτο βήμα μιας πορείας που έμελλε να αλλάξει το κυπριακό επιχειρείν. Λίγο αργότερα, ένα μπόνους από επιτυχημένη εμπορική συμφωνία αποτέλεσε το πρώτο του κεφάλαιο για να αποκτήσει συμμετοχή σε εταιρεία ζωοτροφών και να αναλάβει καθήκοντα γενικού διευθυντή.
Το 1963 ίδρυσε στο Λονδίνο την πρώτη του εταιρεία εκτός Κύπρου, την NKS Eurotrade (UK) Ltd, εγκαινιάζοντας τη διεθνή παρουσία που αργότερα επεκτάθηκε στην Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Ρωσία, τη Νιγηρία, τον Λίβανο και χώρες του Αραβικού Κόλπου.
Τα δύσκολα χρόνια
Από τη δεκαετία του 1970 και μετά ο Όμιλος Σιακόλα γνώρισε εντυπωσιακή ανάπτυξη, δραστηριοποιούμενος στη ναυτιλία, στις ασφάλειες, στις επενδύσεις, στις κατασκευές και στο εμπόριο. Η τουρκική εισβολή του 1974, ωστόσο, αποτέλεσε τη μεγαλύτερη δοκιμασία της ζωής του. Οι επιχειρήσεις του υπέστησαν σχεδόν ολοκληρωτικό πλήγμα, χάνοντας εγκαταστάσεις, γραφεία, οχήματα και σημαντική ακίνητη περιουσία.
Ο ίδιος δεν έκρυβε ποτέ ότι εκείνη η περίοδος ήταν η πιο δύσκολη της ζωής του. Είχε εξομολογηθεί ότι για πολλές νύχτες «το μαξιλάρι του ήταν βρεγμένο από τα δάκρυά του». Παρ’ όλα αυτά, δεν εγκατέλειψε την προσπάθεια. Το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς επανήλθε στις διεθνείς αγορές με πώληση τσιμέντου στον Λίβανο, ύστερα από ένα περιπετειώδες ταξίδι με πλοίο, ανοίγοντας τον δρόμο για την αναγέννηση του Ομίλου.
Χαρακτηριστική ήταν η φιλοσοφία του απέναντι στο επιχειρηματικό ρίσκο. Πριν από κάθε επένδυση, υπολόγιζε πρώτα το χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα και μόνο εφόσον μπορούσε να το αντέξει προχωρούσε στην επόμενη κίνηση. Η προσέγγιση αυτή τον συνόδευσε σε ολόκληρη την επιχειρηματική του διαδρομή.
CTC και Νίκος Σιακόλας: Συνομήλικοι, σε μια παράλληλη πορεία
Το 1984 απέκτησε από τους Άγγλους ιδρυτές την Cyprus Trading Corporation (CTC), εταιρεία που είχε ιδρυθεί το 1927 χρονολογία γέννησης του επιχειρηματία. Υπό την ηγεσία του, η CTC εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους επιχειρηματικούς οργανισμούς της Κύπρου, με δραστηριότητες στην εισαγωγή και διανομή προϊόντων, στο λιανικό εμπόριο, στα εμπορικά ακίνητα και στις μεγάλες επενδύσεις.
Πολυκαταστήματα, Mall και Αεροδρόμια
Ο Νίκος Σιακόλας υπήρξε πρωτοπόρος σε σειρά τομέων της κυπριακής οικονομίας. Συνέβαλε στη δημιουργία των πρώτων πολυκαταστημάτων της χώρας, των πρώτων μεγάλων καταστημάτων DIY μέσω των Superhome Center και των πρώτων οργανωμένων εμπορικών κέντρων, του Mall of Cyprus και του Mall of Engomi.
Όπως αποκάλυψε στο βιβλίο του: «Αφηγήσεις, Εμπειρίες, Διδάγματα», η ιδέα για τη δημιουργία του πρώτου Mall στην Κύπρο γεννήθηκε το 1978 σε ένα επαγγελματικό ταξίδι του στον Καναδά. Εν τέλει το όραμα του υλοποιήθηκε το 2007, αφού συνάντησε δυσκολίες στην αδειοδότηση και γραφειοκρατία.
Παράλληλα, ο Όμιλος ανέπτυξε ισχυρή παρουσία στις ασφάλειες, στις τηλεπικοινωνίες και στη διαχείριση των αεροδρομίων Λάρνακας και Πάφου μέσω της Hermes Airports, της οποίας υπήρξε εμπνευστής και πρώτος πρόεδρος.
Σημαντικό αποτύπωμα στην κοινωνία
Πέρα από τις επιχειρήσεις, ο Νίκος Σιακόλας υπηρέτησε και τα κοινά. Διετέλεσε Αντιπρόεδρος της Αρχής Λιμένων Κύπρου, Αντιπρόεδρος του ΕΒΕ Λευκωσίας, Επίτιμος Ταμίας του ΚΕΒΕ, ενώ για δεκαεπτά χρόνια υπηρέτησε ως Επίτιμος Πρόξενος του Μεξικού στην Κύπρο.
Η κοινωνική του προσφορά υπήρξε εξίσου σημαντική. Μέσω του Ιδρύματος «Νίκου και Ελπίδας Σιακόλα» και των εταιρειών του Ομίλου χρηματοδοτήθηκαν μεγάλα έργα στους τομείς της υγείας, της παιδείας και του πολιτισμού. Ξεχωρίζουν η ανέγερση του Σιακόλειου Εκπαιδευτικού Κέντρου Υγείας, η μεγάλη δωρεά για το κτήριο της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου, οι ενισχύσεις προς το Αρχαιολογικό Μουσείο Μαρίου-Αρσινόης, το Πολιτιστικό Ίδρυμα Καραβιωτών, το Ίδρυμα Υποτροφιών Καραβά, αλλά και η διαχρονική στήριξη φιλανθρωπικών, κοινωνικών και εκπαιδευτικών δράσεων.
Για την προσφορά του τιμήθηκε από έξι αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, μεταξύ άλλων με το παράσημο του Επίτιμου Αξιωματικού του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (OBE), τον Αετό των Αζτέκων του Μεξικού, διακρίσεις της Ιταλικής Δημοκρατίας, τη Λεγεώνα της Τιμής της Γαλλίας, τον Πολικό Αστέρα της Σουηδίας και το Μετάλλιο Εξαίρετης Προσφοράς της Κυπριακής Δημοκρατίας. Παράλληλα, τιμήθηκε επανειλημμένα από το ΚΕΒΕ, την ΟΕΒ, τον Δήμο Λευκωσίας, τον Δήμο Καραβά και άλλους οργανισμούς.
Το τέλος
Ο ίδιος συνήθιζε να συνοψίζει τη φιλοσοφία της ζωής του με απλά λόγια: ο άνθρωπος πρέπει πάντοτε να προσπαθεί, να μαθαίνει, να διεκδικεί το δίκαιο, να αγαπά, να αναγνωρίζει τα λάθη του, να συγχωρεί και να προσφέρει στην κοινωνία.
Με τον θάνατό του, ολοκληρώνεται μια διαδρομή σχεδόν ενός αιώνα, άρρηκτα συνδεδεμένη με την πορεία της κυπριακής οικονομίας. Η κληρονομιά του δεν περιορίζεται στις επιχειρήσεις που δημιούργησε, αλλά εκτείνεται στις πρωτοβουλίες που άλλαξαν το επιχειρηματικό τοπίο της χώρας, στις δωρεές που άφησαν μόνιμο αποτύπωμα και στη φιλοσοφία ζωής ενός ανθρώπου που πίστευε ότι η πρόοδος έρχεται μέσα από τη γνώση, την επιμονή, το μέτρο και τη διαρκή προσφορά.
Το άρθρο Νίκος Σιακόλας «από το Α ως το Ω». Το όνομα που έγινε συνώνυμο της επιχειρηματικότητας στην Κύπρο εμφανίστηκε πρώτα στο Cyprus Times.