Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας κατέθεσε στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας τις αναλυτικές του παρατηρήσεις και προτάσεις για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) και τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Η παρέμβαση εντάσσεται στον θεσμοθετημένο συμβουλευτικό ρόλο του Επιμελητηρίου προς την Πολιτεία.
Σύμφωνα με το ΓΕΩΤ.Ε.Ε., η ενίσχυση των ΑΠΕ αποτελεί βασικό πυλώνα της εθνικής ενεργειακής και κλιματικής πολιτικής. Ωστόσο, η επιτυχία της εξαρτάται από σαφή χωρικά κριτήρια, την προστασία της παραγωγικής βάσης και τη δημιουργία αποτελεσματικού ελεγκτικού μηχανισμού. Αν και το υπό διαβούλευση σχέδιο κινείται σε θετική κατεύθυνση, το Επιμελητήριο υπογραμμίζει την ανάγκη άμεσης εξειδίκευσης κρίσιμων σημείων ώστε να μην περιοριστεί σε γενικές κατευθύνσεις.
Προτάσεις για την προστασία γης και περιβάλλοντος
Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. δίνει έμφαση στην αυστηρή προστασία της αγροτικής και δασικής γης. Η γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας χαρακτηρίζεται ως μη ανανεώσιμος φυσικός πόρος, και προτείνεται η αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών ή αλλοιωμένων εκτάσεων πριν εξεταστεί η εγκατάσταση ΑΠΕ σε παραγωγική γη. Για τις δασικές εκτάσεις, ζητείται αυτοτελής έλεγχος από τις δασικές αρχές για όλα τα έργα, συμπεριλαμβανομένων των συνοδών υποδομών.
Παράλληλα, το Επιμελητήριο εισηγείται επανέλεγχο μεταβατικών διατάξεων και εκκρεμών έργων, ώστε όσα δεν έχουν υλοποιηθεί ή κριθεί οριστικά να μην εξαιρούνται αυτόματα από τις νέες προβλέψεις. Ζητάται διαφανής διαδικασία επανεξέτασης με επιστημονικά κριτήρια και νομική ασφάλεια.
Ανάγκη αξιολόγησης φέρουσας ικανότητας και εξειδικευμένων κανόνων
Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. τονίζει ότι οι επιπτώσεις των ΑΠΕ περιλαμβάνουν εκτεταμένα συνοδά έργα, όπως γραμμές μεταφοράς και οδοποιία. Προτείνει τη θεσμοθέτηση δεικτών χωρικής αντοχής ανά Δήμο, Περιφερειακή Ενότητα και υδρολογική λεκάνη πριν από την έγκριση νέων επενδύσεων.
Για τα μικρά υδροηλεκτρικά έργα (ΜΥΗΕ), το Επιμελητήριο ζητά να αποτραπεί η σωρευτική εγκατάσταση πολλών έργων στην ίδια κοίτη, με βάση τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής. Επισημαίνεται επίσης το κενό που υπάρχει στην εξαίρεση των έργων αντλησιοταμίευσης από το Πλαίσιο και ζητείται η ένταξη ειδικού κεφαλαίου για αυτά, καθώς αποτελούν μεγάλα ενεργειακά έργα με υψηλές απαιτήσεις σε νερό και γη.
Διαχωρισμός βιοενέργειας και καύσης απορριμμάτων
Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. ζητά σαφή διάκριση ανάμεσα στη βιοενέργεια από καθαρή βιομάζα και στην καύση απορριμμάτων. Όπως επισημαίνει, το Χωροταξικό των ΑΠΕ δεν πρέπει να αποτελέσει «παράθυρο» για έμμεση χωροταξική νομιμοποίηση μονάδων καύσης αποβλήτων υψηλής όχλησης.
Για τη γεωθερμία, προτείνεται ευέλικτη αντιμετώπιση των θερμικών χρήσεων με βάση τον Κανονισμό Γεωθερμικών Εργασιών και αυστηρότερα κριτήρια για την ηλεκτροπαραγωγή. Όσον αφορά τις θαλάσσιες ΑΠΕ, τονίζεται ότι οι συνοδές χερσαίες εγκαταστάσεις και τα υποθαλάσσια καλώδια πρέπει να αξιολογούνται ως ενιαίο σύνολο, σε σύνδεση με τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.
Ανάγκη ενίσχυσης των υπηρεσιών και ενιαίου γεωχωρικού χάρτη
Το Επιμελητήριο προειδοποιεί ότι καμία δημόσια πολιτική δεν μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς επαρκή στελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών των Δασών, του Περιβάλλοντος, των Υδάτων και της Αγροτικής Ανάπτυξης. Προτείνει τη δημιουργία ενιαίου δημόσιου γεωχωρικού υποβάθρου, όπου θα αποτυπώνονται σε πραγματικό χρόνο όλα τα έργα ΑΠΕ, οι θεσμικοί περιορισμοί, οι δασικοί χάρτες και η διαθέσιμη χωρητικότητα του δικτύου.
Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. καταλήγει ότι η αναθεώρηση του χωροταξικού πλαισίου των ΑΠΕ μπορεί να αποτελέσει θεσμική τομή για τη χώρα, εφόσον η ενεργειακή μετάβαση βασιστεί στην επιστημονική τεκμηρίωση, την περιβαλλοντική ευθύνη και τον σεβασμό στην παραγωγική ισορροπία της ελληνικής υπαίθρου. Δηλώνει δε την ετοιμότητά του να συνεργαστεί στενά με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την περαιτέρω εξειδίκευση των τεχνικών και επιστημονικών ρυθμίσεων.