Αν ξεχωρίζαμε τη λέξη της πολιτικής στιγμής θα ήταν εύκολα εκείνη της ρευστότητας. Αν πάλι θέλαμε να συνοψίσουμε τα όσα συμβαίνουν στο πολιτικό τοπίο στην τρέχουσα φάση, ο παραπάνω όρος δεν θα επαρκούσε.
Ρέκβιεμ χώρων, θυρανοίξια άλλων, ενοποιήσεις και κρίσεις. Το πολιτικό σκηνικό σήμερα δεν είναι απλώς πρωτότυπο και δεν έχει προηγούμενο. Είναι και σε πολλές όψεις του αδιέξοδο και μεταβαλλόμενο. Και κυρίως όχι ως προς μία μόνον δύναμη.
Το αδιέξοδο αυτό δηλαδή δεν αφορά έναν. Απλώνεται και διαπερνά τα υπάρχοντα πολιτικά κόμματα στο σύνολό τους – αν εξαιρέσεις την περίπτωση του ΚΚΕ – και τα περισσότερα πρόσωπα που εμπλέκονται στην πολιτική σκηνή.
Ο πάγκος των ανεξάρτητων
Θα ξεκινήσουμε από αυτό θέτοντάς το με ένα παράδειγμα. Υπάρχουν σήμερα ενεργοί βουλευτές που έχουν παραμείνει στον πάγκο των ανεξάρτητων αλλά θα μπορούσαν στον μελλοντικό πολιτικό κύκλο να τους εντόπιζες σε παραπάνω από ένα κόμματα.
Ο Μάριος Σαλμάς έχει κεντροδεξιά καταβολή, διεγράφη εδώ και καιρό από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και ακούγοντάς τον στις δημόσιες τοποθετήσεις του – να αποδομεί σκληρά το κυβερνητικό αφήγημα, θα μπορούσε κανείς να τον ανιχνεύσει σε μελλοντικό ψηφοδέλτιο του εγχειρήματος Αντώνη Σαμαρά και παρότι ο ίδιος δεν φείδεται να μιλάει θετικά-θεσμικά και για το ΠΑΣΟΚ.
Βουλευτές που έχουν ανεξαρτητοποιηθεί προσφάτως επίσης από τον ΣΥΡΙΖΑ, παρότι πολλοί έχουν μετακινηθεί σε εκείνη τη ζώνη της αναμονής για να μετάσχουν πιο οργανικά στην ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, θα μπορούσαν κάλλιστα να βρεθούν στα επόμενα ψηφοδέλτια της Χαριλάου Τρικούπη.
Δεν είναι λίγες, επίσης, εκείνες οι περιπτώσεις αντίστροφα όπου στελέχη μέχρι πρότινος του ΠΑΣΟΚ να έχουν ενταχθεί στην ΕΛΑΣ όπως ο Αντώνης Σαουλίδης, η Αννα Παπαδοπούλου ή ο Μαρίνος Σκανδάμης.
Πολιτικοί που κάνουν επερωτήσεις ως βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας ασκώντας κριτική στα πεπραγμένα του Μεγάρου Μαξίμου επίσης άνετα θα μπορούσαν να μετέχουν σε ένα ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά ή ακόμα και στη Χαριλάου Τρικούπη. Βουλευτές που καταγράφονταν στο κόμμα Δημοκράτες του Στέφανου Κασσελάκη σήμερα είναι ανεξάρτητοι.
Διαρροές και μετακινήσεις
Η ρευστοποίηση, όμως, δεν εντοπίζεται και δεν διακρίνεται απλώς και μόνον στη υπαρξιακή ζώνη «ΣΥΡΙΖΑ – Νέα Αριστερά» ή εν συνόλω στην παλλόμενη κεντροαριστερή πολυκατοικία. Θα μπορούσε κάποιος να την επεκτείνει και στα δεξιά του πολιτικού τόξου, όπου μια σειρά διαρροών από τη Νέα Δημοκρατία είτε προς τη Μαρία Καρυστιανού είτε προς την Ελληνική Λύση επίσης διαμορφώνουν εικόνα αμφίδρομων ροών που ρευστοποιούν τους πολιτικούς σχηματισμούς.
Το ρευστό των ημερών, βέβαια, δεν περιγράφεται απλώς και μόνον με μετακινήσεις αλλά και από μία ακατάσχετη μεταγραφολογία όπως αυτή η οποία έχει εξαϋλώσει τη Νέα Αριστερά και τον εν κινήσει και σε υπαρξιακή κρίση ΣΥΡΙΖΑ με τελικό υποδοχέα σχεδόν πάντα το κόμμα Τσίπρα.
Ενας νέος πολιτικός χάρτης
Αρκεί κάποιος να θυμηθεί τις πολιτικές δυνάμεις όπως πρόκυψαν από τις εθνικές εκλογές του 2023 και αμέσως να δει ότι ο επόμενος πολιτικός χάρτης δεν θα έχει πια ορισμένες εξ αυτών. Ο ΣΥΡΙΖΑ, η Νίκη, οι Σπαρτιάτες είναι τρεις μόνο δυνάμεις που, αυτοτελώς, δύσκολα θα τις δούμε σε επόμενες κάλπες.
Την ίδια στιγμή που μετέχουν τουλάχιστον τρεις νέοι σχηματισμοί (ΕΛΑΣ, Ελπίδα για τη Δημοκρατία και κόμμα Σαμαρά) και την ίδια ώρα που σε όλα αυτά προστίθεται μια τεράστια γκρίζα ζώνη αναποφάσιστων και μία σχετικά χαμηλή συσπείρωση των υπαρχόντων κομμάτων που επιτείνει το όλο σκηνικό που θυμίζει κανονική κινούμενη άμμο.
Το τέλος της γαλάζιας αυτοδυναμίας
Η ρευστότητα έχει σχέση και με το μεγάλο μέρος της υποεκπροσώπησης και της ασθενούς αντιστοίχισης των πολιτών με τα σημερινά κόμματα. Βασική της διάσταση είναι η αδυναμία της κυβέρνησης να επανασυγκροτήσει ένα πειστικό πολιτικό αφήγημα που να αγγίζει τους όρους αυτοδυναμίας.
Το μείζον σκάνδαλο των υποκλοπών, ο ελέφαντας της ακρίβειας και μία σειρά αναπάντητων ερωτημάτων σε σχέση με το πόσο η κυβέρνηση έχει πετύχει διεύρυνση της παραγωγικότητας ή μεταρρυθμίσεις ενισχύουν την κρίση και στο δικό της εσωτερικό, που συχνά εκφράζεται όχι απλώς με κομματικές αρρυθμίες αλλά και με ποσοστά τα οποία απέχουν πολύ από το να την καθιστούν απλώς και μόνον ηγεμονική.
Και παρότι το προβάδισμα της Νέας Δημοκρατίας σήμερα είναι αναμφισβήτητο και καθολικά αποδεκτό από όλες τις μετρήσεις, την ίδια ώρα και αυτό εμπεριέχει ρευστότητα για τη γαλάζια παράταξη και δείχνει τα δικά της όρια στην παρούσα φάση.
Μια ανάλυση θέλει τις οριστικές τάσεις να αποκρυσταλλώνονται από τον Σεπτέμβρη, από τις εξαγγελίες της ΔΕΘ και από την οριστική στρατηγική των κομμάτων. Παρ’ όλα αυτά, η απόσταση από τη ρευστοποίηση στον ανασχηματισμό των δυναμικών σε έναν νέο διπολισμό δεν θα είναι μικρή.