Το δικό του σχέδιο για μια νέα αρχιτεκτονική και διοικητική οργάνωση της χώρας, το «σχέδιο Αριστοτέλης», παρουσίασε χθες ο Αλέξης Τσίπρας ως «πρώτη πράξη της μεγάλης αλλαγής που ονομάζουμε Νέα Μεταπολίτευση», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η πρόταση της ΕΛΑΣ προβλήθηκε με τη φιλοδοξία να αποτελέσει ένα νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο για την Ελλάδα του 21ου αιώνα «από την κοινωνία για την κοινωνία», για μια «νέα σχέση πολίτη – κράτους», όπως ανέφερε ο πρώην πρωθυπουργός στην ομιλία του στο Σεράφειο ενώπιον του δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα, του δημάρχου Πειραιά Γιάννη Μώραλη, του περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, αλλά απόντος του δημάρχου Θεσσαλονίκης Στέλιου Αγγελούδη, ή του προσκληθέντος περιφερειάρχη Αττικής Νίκου Χαρδαλιά, ο οποίος, σύμφωνα με πληροφορίες, ακύρωσε την συμμετοχή του επειδή δεν ήθελε να νομιμοποιήσει με την παρουσία του μια εκδήλωση αντικυβερνητικού περιεχομένου.
Βεβαίως, το πεδίο της αυτοδιοίκησης είναι βασικός κρίκος της συγκρότησης μιας δημοκρατικής πολιτείας και δεν είναι αποχρωματισμένος πολιτικά. Γι’ αυτό και ο δήμαρχος Αθηναίων, στην παρουσία του οποίου ήταν στραμμένη η προσοχή αρκετών – μεταξύ αυτών και της Χαριλάου Τρικούπη που δεν επιθυμούσε να ενισχύσει ο Χάρης Δούκας διά της παρουσίας του τις κινήσεις Τσίπρα – έδωσε στον δικό του χαιρετισμό το πολιτικό στίγμα της συζήτησης που επιχειρείται να ανοίξει: «Οι αιρετοί στην τοπική αυτοδιοίκηση, οι προοδευτικοί, δημοκράτες, σοσιαλιστές αιρετοί στους δήμους, καλούμαστε να αποδείξουμε ότι μπορούμε να απαντήσουμε στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής με δημοκρατία και συμμετοχή», είπε, στρέφοντας τα πυρά του εναντίον της κυβέρνησης για «ανελέητη επίθεση κατά της αυτοδιοίκησης», καλώντας τους προοδευτικούς δημάρχους σε «μάχη αλλαγής πολιτικής».
Σε τρεις πυλώνες
Μια ιδέα που δεν απέχει από το πλαίσιο που παρουσίασε ο Τσίπρας, τονίζοντας πως «μια ισχυρή δημοκρατία βασίζεται σε μια ισχυρή αυτοδιοίκηση». Το «σχέδιο Αριστοτέλης» που παρουσίασε στηρίζεται σε τρεις πυλώνες: περιφέρειες, δήμους με μητροπολιτικές αρμοδιότητες, αναγέννηση της τοπικής αυτοδιοίκησης και φιλοδοξεί να διαμορφώσει μια νέα σχέση ανάμεσα στο κεντρικό κράτος, τις περιφέρειες, τους δήμους και τους πολίτες.
«Μια νέα ισορροπία ανάμεσα στην ευθύνη και την εξουσία», όπως είπε, εξαγγέλλοντας ένα νέο μοντέλο αυτοδιοίκησης κόντρα στη «στρέβλωση της ετεροδιοίκησης που ζούμε σήμερα», μέσω της σταθερής χρηματοδότησης με τέσσερα χρηματοδοτικά εργαλεία: «Δεκατρία δισεκατομμύρια ευρώ στους δήμους μέσα σε μία δημοτική θητεία. Κοντά στα δεκαπέντε δισεκατομμύρια κατοχυρωμένων πόρων συνολικά».
Κάθε περιφέρεια προβλέπεται να αποκτήσει το δικό της αναπτυξιακό συμβόλαιο με το κεντρικό κράτος, ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο με σαφείς στόχους, συγκεκριμένα έργα, συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, μετρήσιμα αποτελέσματα. Προβλέπεται ενίσχυση των περιφερειών με κατάργηση αποκεντρωμένων διοικήσεων, συγκρότηση μιας ενεργειακής κοινότητας σε κάθε περιφέρεια και με δήμους μητροπολιτικά κέντρα διακυβέρνησης που σχεδιάζουν αποφασίζουν, υλοποιούν και λογοδοτούν.
Στο πλαίσιο αυτό ειπώθηκε ότι περισσότεροι από 100 δήμοι σε ολόκληρη τη χώρα «μπορούν και πρέπει να αποκτήσουν ξανά την αυτονομία τους», καθώς η χωρική συγκεντροποίηση του «Καλλικράτη» δημιούργησε μεγάλες χωρικές ενότητες.
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται η μητροπολιτική διακυβέρνηση (Αθήνα, Θεσσαλονίκη γίνονται μητροπολιτικοί σύνδεσμοι με αρμοδιότητες), ενώ προβλέπονται τέσσερις «εγγυήσεις»: α) Γεωγραφική Ισότητα, Ιδρυση Εθνικού Παρατηρητηρίου Γεωγραφικής Ισότητας. β) Ισχυρή και οικονομικά αυτόνομη αυτοδιοίκηση, οι δήμοι και οι περιφέρειες αποκτούν σταθερούς πόρους: κεντρικοί αυτοτελείς πόροι, ΚΑΠ περίπου 2 δισ. ευρώ ετησίως για τη λειτουργία των δήμων (μισθοδοσία, καθαριότητα, φωτισμός, τρέχουσα λειτουργία). Θεσμοθετείται ως εξασφαλισμένο ποσοστό του ΑΕΠ και συγκροτείται κατοχυρωμένο, μόνιμο επενδυτικό σκέλος απελευθερώνοντας πόρους που λιμνάζουν: αποθεματικά, ευρωπαϊκά κονδύλια, τέλη από τοπική δραστηριότητα. γ) Δημοκρατία πιο κοντά στον πολίτη (εκλογή δημάρχου και περιφερειάρχη με ποσοστό 50% αν δεν επιτυγχάνεται στον α’ τότε στο β’ γύρο, ο οποίος επανέρχεται, δημοψηφίσματα, συμμετοχική διακυβέρνηση. δ) Ψηφιακή, διαφανής και αποτελεσματική διακυβέρνηση.