ΠΡΙΝ δούμε την «Οδύσσεια», κηρύξαμε… νέο Τρωικό Πόλεμο! Υπερβολές;
Κι όμως, αν υπάρχει ένας λαός που μπορεί να ξεκινήσει συζήτηση, διαφωνία, ένσταση, ανάλυση, φιλοσοφική αντιπαράθεση ακόμη και μια μικρή οικογενειακή παρεξήγηση πριν καν ανάψει ο προβολέας του κινηματογράφου, αυτός είναι ο ελληνικός.
Και αν υπάρχει ένα έργο που μπορεί να μετατρέψει μια απλή κινηματογραφική πρεμιέρα σε εθνική υπόθεση, αυτό είναι η «Οδύσσεια» του Ομήρου.
Η ΝΕΑ κινηματογραφική υπερπαραγωγή του Christopher Nolan δεν έχει ακόμη προβληθεί στις αυστραλιανές αίθουσες, όμως σε αρκετά ελληνικά σπίτια, καφενεία, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και παρέες της Ομογένειας έχει ήδη… πέσει η πρώτη λόγχη.
«Παραποιεί τον Όμηρο».
«Αλλοιώνει την ιστορία».
«Δεν είναι έτσι η Ελένη».
«Πού είναι οι Έλληνες ηθοποιοί;».
«Γιατί δεν έκανε πρεμιέρα στην Ελλάδα;»
«Τι δουλειά έχει ο τάδε στον ρόλο του δείνα;»
ΚΑΠΩΣ έτσι, πριν ακόμη αγοράσουμε ποπ κορν, έχουμε ήδη ξεκινήσει τον δικό μας… Τρωικό Πόλεμο.
Το ελληνικό υπερταλέντο της πρόωρης κριτικής.
Οι Έλληνες διαθέτουμε μια μοναδική ικανότητα.
Μπορούμε να σχηματίσουμε άποψη για κάτι που δεν έχουμε ακόμη δει. (Και, μεταξύ μας, αυτό συμβαίνει ακόμη και εδώ, στα γραφεία του «Νέου Κόσμου»).
Το κάνουμε χρόνια.
Με τους προπονητές της Εθνικής.
Με την Eurovision.
Με τις κυβερνήσεις.
Με τους γείτονες.
Με τον καιρό.
Και φυσικά με τον κινηματογράφο.
ΤΟ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΟ είναι ότι στην περίπτωση της «Οδύσσειας» η συζήτηση ξεκίνησε από το… τρέιλερ.
Δύο λεπτά εικόνας ήταν αρκετά για να αρχίσουν αναλύσεις που θα ζήλευαν και πανεπιστημιακά συνέδρια.
Άλλοι μέτρησαν τα κράνη.
Άλλοι τα πλοία.
Άλλοι τις ασπίδες.
Κάποιοι αναρωτήθηκαν αν ο Οδυσσέας κρατά σωστά το σπαθί.
Και φυσικά δεν έλειψαν εκείνοι που αποφάσισαν ότι ο Nolan «δεν κατάλαβε τον Όμηρο».
Ούτε ο ίδιος ο Όμηρος δεν έχει δεχθεί τόσες αναλύσεις μέσα σε μία εβδομάδα.
Η ΠΑΡΟΙΚΙΑ μπαίνει στη μάχη.
Αν νομίζει κανείς ότι όλα αυτά συμβαίνουν μόνο στην Ελλάδα, μάλλον δεν έχει περάσει από το Oakleigh.
Εκεί η κατάσταση αποκτά άλλες διαστάσεις.
Ο ένας δηλώνει ότι θα πάει πρώτος στην πρεμιέρα.
Ο δεύτερος λέει πως δεν θα της δώσει ούτε ένα δολάριο.
Ο τρίτος θα πάει μόνο για να αποδείξει μετά γιατί είχε δίκιο.
Ο τέταρτος έχει ήδη διαβάσει τέσσερις κριτικές και έχει αποφασίσει ότι οι κριτικοί δεν ξέρουν τίποτα.
Κάποιος θα πει πως ο παππούς του από την Ιθάκη γνώριζε καλύτερα τον Οδυσσέα.
Κάποιος άλλος θα θυμηθεί ότι στο χωριό του υπήρχε ένας ψαράς που έμοιαζε περισσότερο στον πραγματικό Οδυσσέα από τον Matt Damon.
ΚΑΙ ΚΑΠΟΥ ανάμεσα στον ελληνικό καφέ και το δεύτερο κομμάτι μπακλαβά θα ακουστεί η κλασική φράση:
«Εγώ, αν ήμουν ο Nolan…».
Εκεί τελειώνει κάθε συζήτηση.
Γιατί κάθε Έλληνας κρύβει μέσα του έναν προπονητή, έναν πρωθυπουργό και, όταν χρειαστεί, έναν σκηνοθέτη του Χόλιγουντ.
Υπάρχουν όμως και σοβαρά ερωτήματα.
ΠΙΣΩ από το χιούμορ υπάρχουν ζητήματα που εύλογα απασχολούν πολλούς.
Η ταινία αξιοποίησε ελληνικά τοπία, ελληνικούς αρχαιολογικούς χώρους και την αυθεντικότητα της χώρας που γέννησε την «Οδύσσεια».
Η Ελλάδα συνεργάστηκε με την παραγωγή και προσέφερε σημαντική στήριξη.
Κι όμως, στο βασικό καστ δεν συναντά κανείς Έλληνα ηθοποιό.
Η μεγάλη διεθνής πρεμιέρα έγινε στο Λονδίνο και όχι στην Ελλάδα.
Η ελληνική παρουσία στην παγκόσμια καμπάνια προβολής υπήρξε περιορισμένη.
ΕΙΝΑΙ λοιπόν λογικό να τίθεται το ερώτημα αν μια χώρα που προσφέρει την ιστορία, τα τοπία και την πολιτιστική της κληρονομιά θα έπρεπε να έχει και πιο ουσιαστική συμμετοχή στη διεθνή προβολή μιας τόσο μεγάλης παραγωγής.
Η συζήτηση αυτή είναι απολύτως θεμιτή.
Άλλο η κριτική, άλλο η… προφητεία
Εκεί όμως που αρχίζει το ελληνικό παράδοξο είναι όταν μετατρέπουμε την υπόθεση σε δίκη πριν εμφανιστεί ο κατηγορούμενος.
ΔΕΝ έχουμε δει την ταινία.
Δεν γνωρίζουμε όλες τις επιλογές του σκηνοθέτη.
Δεν ξέρουμε πώς αποδίδεται συνολικά το έπος.
Κι όμως, ορισμένοι έχουν ήδη εκδώσει την τελική απόφαση.
Θα ήταν σαν να κρίνουμε τον τελικό του Australian Open από την προπόνηση.
Ή να βαθμολογήσουμε το παστίτσιο πριν μπει στον φούρνο.
Η αλήθεια είναι πως ο Όμηρος έχει επιβιώσει από πολύ δυσκολότερες δοκιμασίες.
Επέζησε αυτοκρατοριών.
Πολέμων.
Καταστροφών.
Θρησκευτικών αλλαγών.
Χιλιετιών.
Δύσκολα θα κινδυνεύσει από μία κινηματογραφική μεταφορά.
Η «ΟΔΥΣΣΕΙΑ» έχει εμπνεύσει αμέτρητους συγγραφείς, ποιητές, ζωγράφους, μουσικούς και σκηνοθέτες.
Κάθε εποχή συνομιλεί με τα μεγάλα έργα του παρελθόντος.
Αυτό δεν είναι πρόβλημα.
Το ζητούμενο είναι ο διάλογος να γίνεται με γνώση και σεβασμό.
Η άλλη πλευρά του νομίσματος
ΥΠΑΡΧΕΙ όμως και κάτι που ίσως ξεχνάμε.
Αν μια υπερπαραγωγή αυτού του μεγέθους οδηγήσει εκατομμύρια νέους ανθρώπους να ανοίξουν για πρώτη φορά την «Οδύσσεια», τότε ίσως έχει ήδη πετύχει κάτι σημαντικό.
Πόσοι δεκαπεντάχρονοι στην Αυστραλία γνώριζαν μέχρι σήμερα τον Τηλέμαχο;
Πόσοι είχαν ακούσει για την Κίρκη;
Πόσοι ήξεραν γιατί ο Δούρειος Ίππος δεν ήταν απλώς… ένα μεγάλο άλογο;
Αν η ταινία γίνει η αφορμή να επιστρέψουν νέοι άνθρωποι στον Όμηρο, αυτό θα είναι μια μικρή πολιτιστική νίκη.
ΚΑΙ οι Έλληνες της Αυστραλίας;
Για την ελληνική παροικία της Αυστραλίας, η ταινία έχει μια ιδιαίτερη σημασία.
Δεν πρόκειται απλώς για ακόμη μία κινηματογραφική επιτυχία.
Είναι μια υπενθύμιση ότι ο ελληνικός πολιτισμός εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για ολόκληρο τον Κόσμο.
Οι παππούδες και οι γιαγιάδες που ήρθαν με καράβια στην Αυστραλία κουβαλούσαν μαζί τους πολύ περισσότερα από μια βαλίτσα.
Κουβαλούσαν ιστορίες.
Μύθους.
Γλώσσα.
Παράδοση.
Την αίσθηση της πατρίδας.
Κατά μίαν έννοια, κάθε οικογένεια της Ομογένειας έζησε τη δική της «Οδύσσεια».
Με κύκλωπες που λέγονταν νοσταλγία.
Με σειρήνες που λέγονταν επιστροφή.
Με φουρτούνες που λέγονταν ξενιτιά.
Και με μια Ιθάκη που πολλές φορές δεν ήταν τόπος αλλά ανάμνηση.
ΙΣΩΣ γι’ αυτό το έργο του Ομήρου αγγίζει τόσο έντονα τους Έλληνες της Διασποράς.
Δεν είναι απλώς μια ιστορία.
Είναι κάτι που αναγνωρίζουν μέσα στις οικογενειακές τους αφηγήσεις.
Η ταινία κάνει πρεμιέρα στις αυστραλιανές αίθουσες στις 16 Ιουλίου, έχοντας ήδη αποσπάσει ιδιαίτερα θετικές πρώτες κριτικές από διεθνή μέσα και κινηματογραφικούς συντάκτες.
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι όλοι θα την αγαπήσουν.
Ούτε ότι δεν υπάρχουν εύλογες επιφυλάξεις.
Η τέχνη υπάρχει για να γεννά διάλογο.
Όχι ομοφωνία.
Ίσως λοιπόν αξίζει να κάνουμε κάτι σχεδόν… επαναστατικό για τα ελληνικά δεδομένα.
Να δούμε πρώτα την ταινία.
Να ακούσουμε τον Nolan.
Να παρακολουθήσουμε τη δική του ανάγνωση του Ομήρου.
Και μετά να διαφωνήσουμε όσο θέλουμε.
ΓΙΑΤΙ οι Έλληνες πάντοτε διαφωνούσαν.
Από την αρχαία αγορά μέχρι τα σημερινά μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η διαφωνία είναι σχεδόν εθνικό μας σπορ.
Αλλά υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια που ίσως αξίζει να θυμόμαστε.
Ο Οδυσσέας χρειάστηκε δέκα χρόνια για να επιστρέψει στην Ιθάκη.
Εμείς ας περιμένουμε τουλάχιστον δυόμισι ώρες μέχρι να πέσουν οι τίτλοι τέλους.
Μετά… ας ξεκινήσει ο πραγματικός Τρωικός Πόλεμος.
ΕΓΩ, πάντως, θα ήθελα σε αυτό το σημείο να ακούσω και τη θέση των ιθυνόντων της Ελληνικής Κοινότητας Μελβούρνης.
Του προέδρου Βασίλη Παπαστρεγιάδη και των συνεργατών του, αλλά και της αντιπολίτευσης — του Θόδωρου και του Κώστα Μάρκου, του Κώστα Καραμάρκου και της υπόλοιπης ομάδας.
Ας αφήσουν για λίγο στην άκρη την… περιπλανώμενη Ετήσια Γενική Συνέλευση, που μάλλον αναζητά ακόμη την Ιθάκη της, και ας μας διαφωτίσουν επί του μεγάλου εθνικού ζητήματος.
ΤΕΛΙΚΑ, η νέα «Οδύσσεια» του Christopher Nolan είναι ένα κινηματογραφικό αριστούργημα πριν καν προβληθεί ή μήπως πρόκειται για… αντεθνική παραγωγή;
Γιατί, όπως φαίνεται, στην Ελλάδα όλοι έχουν ήδη άποψη για μια ταινία που ελάχιστοι έχουν δει, οπότε γιατί να μη συμμετάσχει και η Μελβούρνη στη μεγάλη συζήτηση;
Ιδιαίτερα περιμένω με αγωνία την τοποθέτηση του Κώστα Μάρκου, ο οποίος διαθέτει και κινηματογραφικές γνώσεις. Ίσως μας εξηγήσει αν ο Nolan πέρασε επιτυχώς τις εξετάσεις στην ελληνική μυθολογία ή αν θα πρέπει να του ζητηθεί… επανεξέταση.
Γιατί αυτά είναι τα πραγματικά δύσκολα. Η Γενική Συνέλευση μπορεί να περιμένει λίγο ακόμη. Άλλωστε, έχει ήδη αποδείξει ότι διαθέτει την υπομονή του Οδυσσέα.
Τ.Τ.
The post Kάθε οικογένεια της Ομογένειας έζησε τη δική της «Οδύσσεια» appeared first on ΝΕΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.