Προσπαθούσαν να μοιράσουν τις μέρες και τις νύχτες στη μέση, για να προλαβαίνουν να πάρουν μία ανάσα. Εθελοντές διασώστες, πυροσβέστες και κάτοικοι, παρέμεναν πάνω από δώδεκα ώρες στα πύρινα μέτωπα στην Πάρο, στην Σητεία και στο Πόρτο Γερμενό, και άλλες τόσες ήταν σε επιφυλακή μέχρι το επόμενο σήμα από την Πολιτική Προστασία ή το Πυροσβεστικό Κλιμάκιο. «Κάθε δευτερόλεπτο μετρά, δεν υπάρχει χρόνος για ύπνο» λένε όσοι μίλησαν στα «ΝΕΑ» και βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της κόλασης.
Η τελευταία εβδομάδα του Ιουλίου ήταν πολύ δύσκολη για την Πάρο. Μια πυρκαγιά που ξέσπασε το μεσημέρι της Τρίτης, 28 Ιουλίου, κατέστρεψε τις λίγες ανέγγιχτες περιοχές του νησιού, που είχαν απομείνει, και μαζί με αυτές χάθηκαν και ενδημικά φυτά, μελίσσια, και μικρά ζώα, απροστάτευτα στην πύρινη λαίλαπα.
Πάρος: «Κάναμε τα πάντα, αλλά καταφέραμε λίγα»
«Το σήμα μας δόθηκε στις 13:30 το μεσημέρι της Τρίτης, από τον υπεύθυνο Πολιτικής Προστασίας του Δήμου. Κινητοποιήθηκαν δύο άτομα αρχικά, μαζί με το πυροσβεστικό όχημα που είναι χορηγία πολίτη, στη μνήμη του γιου του. Όλοι οι υπόλοιποι, ήμασταν σε επιφυλακή» αναφέρει στα «ΝΕΑ» η εκπαιδευτικός Σοφία Αγγελοπούλου, εθελόντρια της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης Κυκλάδων.
Όπως λέει, όσο προχωρούσε η μέρα και η νύχτα, συνολικά επιχείρησαν 10 άτομα από την ομάδα. «Η φωτιά ξέσπασε την Τρίτη, και κλείσαμε περίπου 24 ώρες στο μέτωπο. Αργότερα, το απόγευμα της επόμενης μέρας πήγαν άλλα άτομα, και μετά εναλλασσόμασταν συνέχεια γιατί είχε αναζωπυρώσεις. Αποδεσμευτήκαμε από την Πυροσβεστική, το απόγευμα του Σαββάτου, όπου μέχρι και τότε, μέσα από τα καμένα δέντρα, έβγαιναν φλόγες».
Με το πυροσβεστικό τους όχημα, φορώντας κράνη, μάσκες, ειδικές αρβύλες, έχοντας μαζί τους φτυάρια και επινώτιους (σ.σ. σάκοι 20 λίτρων στην πλάτη), έφυγαν προς το μέτωπο στην περιοχή της Τρυπητή στον Άγιο Ιωάννη. «Τα δύο άτομα που έφυγαν αρχικά από εμάς, κατέληξαν αργότερα στο Κέντρο Υγείας για να καθαρίσουν τα πνευμόνια τους. Το πρώτο 24ωρο, είχε πάρα πολύ καπνό. Οι δρόμοι ήταν στενοί, και υπήρχαν σπίτια σε σημεία που δεν φανταζόμουν καν ότι μπορεί να χτίσει κάποιος».
Δίπλα τους, ήταν και κάτοικοι του νησιού, αλλά και νέα παιδιά. «Στάθηκαν μαζί μας και οργανωμένα. Πηγαίναμε να σβήσουμε την φωτιά σε θάμνους που βρίσκονταν περιμετρικά των σπιτιών. Συνεργάστηκε όλος ο κόσμος».
Η κα Αγγελοπούλου, κάθε φορά που φεύγει από το σπίτι της για να συνδράμει οπουδήποτε, σκέφτεται τι μπορεί να κάνει καλύτερα για να βοηθήσει όσο περισσότερο μπορεί. «Και όταν επιστρέφω, η πρώτη μου σκέψη εξαρτάται από το αποτέλεσμα της ημέρας. Για παράδειγμα, σε αυτή τη φωτιά σκέφτηκα πως, ναι, δεν χάθηκαν σπίτια, ανθρώπινες ζωές, αλλά το κομμάτι της φύσης που καταστράφηκε, με πονάει. Αυτή η μαυρίλα… είναι μαυρίλα που έμεινε και στην ψυχή μας. Πολλές φορές νιώθουμε ότι αν και κάναμε τα πάντα, καταφέραμε λίγα. Έτσι νιώθω και τώρα. Χάθηκε ένα μεγάλο μέρος της αυθεντικής Πάρου, και μακάρι να μπορούσαμε να σβήσουμε την φωτιά στα πρώτα 20 μέτρα».
Σητεία: «Λόγω των ανέμων δεν μπορούσες να σταθείς όρθιος»
Και ενώ μαινόταν η πυρκαγιά στην Πάρο, στις 29 Ιουλίου, ξεσπά νέο μέτωπο στην Σητεία. Στις 16:00 το απόγευμα, δόθηκε σήμα στους Εθελοντές Διασώστες Έκτακτων Αναγκών Κρήτης, με επικεφαλής τον Γιάννη Δασκαλάκη, να συνδράμουν στην κατάσβεσή της, στην περιοχή Αγία Τριάδα και στον Αθερινόλακκο.
Απευθείας, έφυγε το πρώτο αυτοκίνητο μαζί με 5 εθελοντές διασώστες που είναι εκπαιδευμένοι στο αντικείμενο. «Μόλις δούμε ότι υπάρχει ένα συμβάν, αυτομάτως όλη η ομάδα είναι σε επιφυλακή. Έχουμε δύο ομάδες και δύο ομαδάρχες. Ο ρόλος μας, δεν είναι μόνο να μπούμε στην πρώτη γραμμή, αλλά και η διοικητική μέριμνα, η καθοδήγηση των οχημάτων που δεν γνωρίζουν την περιοχή, και η δημιουργία ενός σταθμού πρώτων βοηθειών» επισημαίνει ο κ. Δασκαλάκης.
Από εκεί, οι Αρχές γνωρίζουν πως μπορούν να προμηθευτούν τροφή και νερό, αλλά και να ζητήσουν ιατρική βοήθεια. «Πάμε και εμείς, όπου χρειάζεται. Πρόκειται για δική μας πρωτοβουλία».
Περίπου στις 02:00 τα ξημερώματα, τραυματίστηκε και εγκλωβίστηκε ένας πυροσβέστης σε δύσβατη περιοχή, στο βουνό. «Κληθήκαμε να πάμε εμείς. Τον εντοπίσαμε, τον απομακρύναμε και τον μεταφέραμε στο ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ που ήταν στα 2 χλμ από το σημείο».
Αυτό που δυσκόλευε το έργο των εθελοντών διασωστών ήταν οι ισχυροί άνεμοι. «Χωρίς υπερβολή, μέτρησα ριπή πάνω από 130 χλμ. Πρόκειται για καύτρες, στάχτη, χώματα και πέτρες που έπεφταν πάνω μας. Ούτε όρθιος μπορούσες να σταθείς».
Όπως περιγράφει ο κ. Δασκαλάκης, εκείνη την στιγμή η αδρεναλίνη χτυπά «κόκκινο». Προτεραιότητα όμως, όπως λέει, έχει η κριτική σκέψη. «Πρέπει να σκέφτεσαι τι θες να κάνεις και μετά να προχωράς, γιατί τα λάθη, πολλές φορές πληρώνονται και με την ίδια μας την ζωή. Εμείς δεν πάμε στην πρώτη γραμμή για να το παίξουμε ήρωες. Η φωτιά δεν αστειεύεται, πρέπει να προβλέπουμε κάθε επόμενο κίνδυνο. Το να μην έχουμε κανένα συναίσθημα όταν επιχειρούμε, είναι η άμυνά μας».
Ο κ. Δασκαλάκης μαζί με την ομάδα του, επέστρεψε από το πύρινο μέτωπο στις 08:30-09:00 το πρωί της επόμενης μέρας. «Δεν κοιμηθήκαμε καθόλου» αναφέρει χαρακτηριστικά. «Πήγαμε στο Κλιμάκιο και βοηθήσαμε και εκεί όπως μπορούσαμε. Κάναμε περιπολίες στην περιοχή για αναζωπυρώσεις. Λήξη συναγερμού, είχαμε στις 17:00 το απόγευμα, και τότε πήγαμε να ξεκουραστούμε».
Πόρτο Γερμενό: «Τότε άρχισε η τραγωδία…»
Και ενώ οι μεγάλες φωτιές είχαν καταλαγιάσει, στις 31 Ιουλίου, εκδηλώνεται το πύρινο μέτωπο στη Βοιωτία, με το Προσήλι και το Πόρτο Γερμενό, να απειλούνται άμεσα. Στις 12:30 το μεσημέρι εκείνης της Παρασκευής, όσοι βρίσκονταν στην περιοχή είχαν αρχίσει να διώχνουν τον κόσμο από τις παραλίες. «Δεν περιμέναμε βέβαια αυτό το κακό που μας συνέβη» λέει ο κ. Γιάννης Γκιόκας, πρόεδρος του Εξωραϊστικόυ Συλλόγου Οικιστών Πόρτο Γερμενού, και προσθέτει «αλλά λόγω της φωτιάς του 2099, ξέραμε ότι θα είναι δύσκολα τα πράγματα».
Στο Πόρτο Γερμενό, υπάρχει μόνο ένας δρόμος για να πάει κάποιος στην περιοχή, αλλά και να φύγει. Οπότε, για να μην υπάρξει συνωστισμός τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες, ο κ. Γκιόκας έλεγε σε κατοίκους να αποχωρήσουν για να μην κινδυνέψουν. «Στις 17:00 το απόγευμα, δόθηκε η πρώτη εντολή εκκένωσης, και μέχρι τότε, φαινόταν ότι όλα λειτουργούσαν σωστά. Υπήρχαν μπουλντόζες οι οποίες θα άνοιγαν αντιπυρικές εάν χρειαζόταν, όπως και πυροσβέστες».
Στην περιοχή έπνεαν ισχυροί άνεμοι, που άγγιξαν έως και 10-11 μποφόρ, γεγονός που δυσχέραινε δραματικά τις επιχειρήσεις κατάσβεσης. Όπως λέει ο κ. Γκιόκας, στις 20:06 εμφανίστηκε το πρώτο ελικόπτερο που πραγματοποίησε 7-8 ρίψεις. Στις 20:17, ένα δεύτερο ελικόπτερο προχώρησε σε μία ρίψη.
«Και αυτό ήταν. Μετά έφυγαν. Τότε ήταν και η στιγμή που η φωτιά είχε πλησιάσει πάρα πολύ, και άρχισαν να ανοίγουν αντιπυρικές ζώνες στα πρώτα σπίτια στο Προσήλι, τα οποία εν τέλει σώθηκαν».
Περίπου στις 21:00, η πυρκαγιά έφτανε στα πρώτα σπίτια του οικισμού. «Μέχρι τότε, η φορά του ανέμου ήταν υπέρ μας, αλλά η φωτιά ήταν πάνω στο βουνό, και δεν μπορούσε να την προσεγγίζει κανένας». Μέσα σε λίγα λεπτά όμως, ο άνεμος άλλαξε την κατεύθυνση της φωτιάς, και κατευθυνόταν στην κορυφή του Κιθαιρώνα.
«Περίπου στις 23:00, είχε κατέβει από την κορυφή προς τον οικισμό του Προσηλίου. Τότε άρχισε και η τραγωδία».
Το Προσήλι εκκενώθηκε για δεύτερη φορά. Ο κ. Γκιόκας μαζί με άλλους κατοίκους παρέμεινε στην περιοχή, ενώ η αστυνομία, ο Δήμος, η Πολιτική Προστασία, βοηθούσαν τους πολίτες να φύγουν. «Αυτό που είναι τρομερό, είναι πως τα πυροσβεστικά οχήματα, έφυγαν πριν τον κόσμο. Εμείς είδαμε την τραγωδία με τα μάτια μας. Δεν είχαμε μάσκες, δεν είχαμε τίποτα, και απλά παλεύαμε, ενώ όσοι είχαν τα προστατευτικά μέσα, είχαν αποχωρήσει».
«Σώσαμε περίπου 70 σπίτια»
Κατά τις 02:30, η φωτιά πλέον είχε μπει στο Πόρτο Γερμενό. «Πέρασε πολύ γρήγορα από παντού» λέει ο κ. Γκιόκας και προσθέτει πως εκείνη την στιγμή πήραν το πυροσβεστικό όχημα του Συλλόγου και ξεκίνησαν την κατάσβεση.
«Παρακαλούσα να κατέβουν άτομα έστω με ένα αυτοκίνητο, να σώσουμε ό,τι σωζόταν, αλλά δυστυχώς δεν μας έστειλαν δυνάμεις. Τότε, κατάλαβα πως είχαν τελειώσει όλα. Βλέπαμε το ένα σπίτι, μετά το άλλο, να καίγονται. Εμείς ήμασταν 7 άτομα και σώσαμε περίπου 70 σπίτια, από την Παρασκευή μέχρι και την Κυριακή, που τότε ήρθαν δυνάμεις».
Την Δευτέρα, ο κ. Γκιόκας συνειδητοποίησε το μέγεθος της τεράστιας καταστροφής. «Το ερώτημα που έχει μείνει σε όλους τους κατοίκους είναι ένα γιατί. Γιατί δεν έστειλαν δυνάμεις, γιατί δεν επιχείρησαν τα εναέρια όταν ο άνεμος έπεσε, και γιατί η Πυροσβεστική έφυγε πριν από τους πολίτες».
Στο Πόρτο Γερμενό, δεν έμεινε τίποτα όρθιο, και πλέον θυμίζει ένα βομβαρδισμένο τοπίο. «Ήταν φτωχικά σπίτια από τις γιαγιάδες και τους παππούδες μας. Χτίστηκαν τουβλάκι τουβλάκι, ενώ άλλα τα χρωστούσαν σε δάνεια. Γιατί να φτάσουμε σε αυτή την κατάσταση; Δεν υπάρχουν δικαιολογίες. Δεν ρίχνω την ευθύνη στους πυροσβέστες που δίνουν όλο τους τον εαυτό, αλλά σε όποιον άλλον ευθύνεται πραγματικά και έδωσε τις εντολές».
Οι ρυθμοί στην περιοχή, όπως είναι προφανές, δεν έχουν επανέλθει. Μέσω live κάμερας, ο κ. Γκιόκας βλέπει την παραλία και βρίσκεται μόλις 1 άτομο. «Στη θάλασσα, τέτοιες ώρες, ήταν περίπου 1.500-2.000 άνθρωποι. Για εμάς το Πόρτο Γερμενό ήταν ένας παράδεισος και ουσιαστικά χάσαμε τον τόπο των αναμνήσεών μας».